Evîna Kerkûkê Nayê Kuştin...

Kakşar Oremar, kakshar_oremar@yahoo.de

Gotineke pêşiyan di nava Kurdan de heye ku wihaye:” Xwîn nabe av...”. Bi dehan sale ku Kurd ji bo standina Kerkûkê şer dikin, xwînê didin û bi sed awayan malwêraniyê dibînin. Her dema ku ji bo armanceke wiha Kurd nêzî encamekê bûne, dagirkerên Kurdistanê jî bûne yek û hezar astengî li hemberî Kurda durist kirine.

Di Kurdistanîbûna Kerkûkê de ti guman nînin û belgeyên dîrokî vê rastiyê baştir ji mere didin selmandin. Navê Kerkûkê bixwe navekî Kurdiye û bingeha xwe ji navê Kardoyîyan distîne ku wek kalkên Kurda hatine binavkirin.  Di serdema Osmaniyên de ku desthilatdariya wan zêdetir ji 600 salan berdewam bû Kerkûk wek qezayeke wilayeta Şarezor hatiye binav kirin. Herwiha niha xerîtek li jêr navê “ Liwilayat elmemleket Osmanî fî Asiya”( Wilayetên memleketê Osmaniyan di Asiya de”) heye ku di sala 1893an hatiye çapkirin. Di vê xerîta dîrokî de jî Kerkûk wek bajarekî Kurdistanê hatiye binav kirin. Di gelek pirtûk û belgeyên din de jî ev rastî li ber çavane û bisporên şehreza û bi wijdan jî vê rastiyê naveşêerin. Di pirtûka “ Tarix elerqam” de jî wiha hatiye nivîsandin:” Kerkûk Kurdistanin bir kentidir( Kerkûk bajarekî Kurdistanê ye.)

Vê carê rayedarên hikûmeta Iraqa nû(!!) bi eşkerahî ji me Kurdan re dan îspatkirin ku ti cudahî di navbera wan û Beesiyan inkarger û cinayetkar de tune.Yanî mirov dikare bêje tenê komeke Beesiyên şovenîst çûne û cihê xwe dane komeke din ku rêya wan bidomînin. Lê Kurda û bi taybetî jî Kurdên bajarê Kerkûkê bi xwîn û helwesta xwe ya dîrokî vê carê rêyeke din ji bo çareserkirina vê pirsgirêka girîng û dîrokî vekirin. Wan xwîn dan ku bêjin bajarê me Kerkûke û pareke cûdanebûyî ye ji axa Kurdistana mezin. Herwiha lîderê Kurd nemir Mistefa Barzanî di çaxê xwe da li ser Kerkûkê gotineke wiha kiribû:” Ez nikarim li ser Kerkûkê ticaretê bi ti kesî re bikem. Çimkî naxwazim rojekê Kurd bên ser gora min û leinet û nifran li min bibarînin...”

Di salên 1950an de bi fît û piştgîriya dewleta Ingilistanê li Kerkûkê dîsa jî tirajêediyeke xemgîn li dijî Kurda pêkanîbûn. Hingî ji bo ku Kurd li bajar nemînin, li dijî wan dest bi reşkujiyekê kiribûn. Wan karker, esnaf, mezin û dewlemendên Kurda li ser cadeyan dikûştin. Herwiha piştre 29 kes ji ciwanên Kurd ku tev rewşenbîr û çalakvanên doza Kurdîniyê bûn di meydana bajar da îdam kirin. Pilan ew bû ku Kurdîbûna nasnameya bajarê Kerkûkê bi yek carî wenda bikin. Kurd man û man heya roja îro. Lê di van salên derbasbûyî da Kurda bi hemû şêweyan îspat kirin ku Kerkûk ji Kurdistanê nayê dabirandin û axa Kurdistanê ye.

Di virda gereke neyê ji bîrkirin ku di derfetên herî hesas û zêrîn da her du partiyên sereke (YNK û PDK)ê guh nedan paşeroj û qedera vî bajarê Kurdistanê. Xuziya sala 2003an dema ku Baasizim hilweşî wan bi hêzeke hevpar bi yekcarî bajar girtana jêr kontrola xwe. Bi karekî wiha re bêguman niha ew nediketin nava tengaviyên roja îro.

Ger di rewş û rojeke wiha de partiyên mezin li her çar parên Kurdistanê istratêjiyeke hevpar di navbera xwe de durist bikin, bêguman ew hêza hevgirtî ya dagirkerên Kurdistanê jî nikare ewqas li dijî qedera Kurda bi bandor be. Iran, Sûriye û Tirkiye bi hemû şêweyan bûne hevalbendên hev û li dijî hemû cûre berjewendiyên Kurda ne. Lê mixabin Kurd û rêxistinên me yên siyasî ji bo tiştên pir biçûk teşebûsê bi hev naken!!. Ji bona wê jî dîroka me hertim dubare û çendbare dibe. Em ji kiryar û pêşîneya xwe ibretê nastînin. Ev rastî bûye sedem ku hinek karên weke xiyanetê di dîroka me ya têkoşanê de bibin mîrasekî malwêranker!!.

Di şert û mercên wiha de pêwîste Kurd li hemû cîhanê û Kurdistana mezin bi yek bin. Pişta hev berneden û ji bo tiştên erzan xwe nekene rûreşên dîrokê. Bila êdî bes be bindestiya tejî heqaret û şermezarî. Çimkî ji destçûyîna Kerkûkê yê ji hemû Kurdan re ziyanê bîne. Paşeroj û qedera siyasiya hemû Kurda bi mesela Kerkûkê ve girêdayiye. Pîrozbûna me di vê xebatê da tê wateya rizgarkirina Amed, Îlam, Urmiye û Qamîşlo jî. Werin vê dozê berneden, daku sibeha me ji roja me ya îro xweştir û geştir be.... evîna Kerkûkê tê wateya evîna hemû Kurdistanê, nehêlin ev evîn bê kuştin.

çapkirin