Ewê rojekê bêjin: „Kurdistan“ jî…

Kakşar Oremar, kakshar_oremar@yahoo.de

Di yekemîn roja sala 2009an da TRT6ê dest bi weşana xwe ya normal kir. Her du stranbêjin Kurd Nîlûfer Akbal û Rojîn bi Kurdiya xwe ya lawaz derketin pêşberî mêvanan. Hem stran gotin û hem jî di navê da cewherê programên TRT6ê dan naskirin. Nîlûfer weke hercarê bi dengê xwe yê xweş pir bi hostatî stra, lê stranên siyasî negotin. Rojîn herwiha û ev pilanek bû ku berê li ser kar kiribûn an jî bi berpirsên TVyê re li hev kiribûn. Hele ev „lêlê“ ne, „lolo“ hê mane.

Mixabin êdî stranbêjên me jî stranên Kurdî li gor bazara xwe digûherînin û xwediyê stranê jî li dijî karekî wiha neqanûnî dernakeve. Mamosta Şivan Perwer di strana “Sebra Malan“ da navê „Kurdistan“ê anîye, lê Rojîn bi bê ku maf û heqê emanet biparêze, peyva „Kurdistan“ kiriye „Welat“. Di çi devereke cîhanê da tiştekî wiha tune û nayê pejirandin. Wihaye ku bêpîvaniyên di nava me Kurdan da hê jî di gelek waran da berdewamin. Lê pêwîste Rojîn xan û Nîlûfer xanim vê rastiyê baş bizanîbin ku ger îro Tirka peyva „Kurd” anîn ziman, yê sibe bêjin “Kurdistan” jî. Pêşniyara min ji wan her du dengxweşan re ew ku: 1. Nankor nebin, 2. Zimanê xwe yê zikmakî baştir hîn bibin 3. Bila di van şert û mercên ku îro bixêra têkoşîna Kurda çêbûne ew jî di zêhniyeta Kurdên xwe nenaskirî û Tirkên înkarger da hinek tabûyan bişkînin û ji gotina navê welatê xwe „Kurdistan“ê ne bitirsin û ne jî şermê bikin. Ma Leyla Zana û Eyşe Şan ji bîra wan çûne. Leyla bo du peyvên zimanê Kurdî bi salan di hocreyên tarî da raza. Êş û elemên fizîkî û rûhî kişandin.

Ger niyeta Tirka ji vekirina TRT6ê durist be, bêgoman di cîhana medya Kurdî da jî yê guherandin çêbibin. Qe nebe yên di navbera TVyên Kurda da reqabet çêbe û bi pêş bikevin. An jî yê sermayedarên Kurd li Amed, Istembol û Enqerê TVyên pirîvat veken. Ka yê li Tirkiyê izneke wiha jî bê dayîn an ne?

Di roja yekê ya weşana TRT6ê da ji min re xaleke herî girîng jî sekin û nêrîna mêvanên di istdioyê da bû. Ji rûyê hineka xemeke giran dibarî, hinek jî hebûn ku carna dikenîn. Xuyabû ku wan kêliyan Tirkên siyasetmedar û amade li wira ji xwe çi dipirsîn. Belkî hinek ji wan:“başımıya ne geldi?!“, an jî “80 senden fazla bunlari inkar ettik ama sonin da başaramedik “!!

Êca encama şer û berxwedana 30 salan, rayedarên Tirk li hemberî Kurda neçar kirin ku bikevin ser çoka. Rojekê Kurda xwe davêtin ber sola wan, piştra xwe gehandin çokê wan û îro jî bersinga wan girtine û dibêjin:“ Hûn bixwazin-nexwazin yê hemû mafên me bidin…“

Di roja yekê ya weşana TRT6ê da tevî ku her du pêşkêşvanan çendîn cara îşare jî pêkirin, lê dengê çepika pir bêhêz bû. Mêvan jî berevajî SHOWyên din pir kêm bûn. Ne Nîlûfer û ne Rojîn heta carekê jî neçûn ba mêvanên xwe ka bi zimanê Kurdî nêrîna wan li ser rojeke wiha çiye? Gelo wan teşebus nekir ku bi zimanê „Tirkên çiya“ biaxivin an jî li beşa rejiyê destûreke wiha nedabûn Nîlûfer û Rojînê. Heta carekê jî navê „Kurdistan“ê nehat anîn. Tenê sê peyvên “aşitî û biratîya gelan” bûn ku li pey hev dihatin gotin, dubare û dehbare kirin. Weke ku Kurd û şoreşgerên bakurê Kurdistanê tev li dijî biratiyê û aştiyê ne!. Lê ew jî dizanin ku avakerên bîr û ramenek wiha berî herkesekî Kurd bûne. Elbete Kurdên ku esila xwe dinasin û ji kaniya xwe avê vedixwin. Îro ewên ku rêya xwar û şaş girtibûn ber xwe, li pêşberî çavê herkesekî ketin ser wê rêya ku bi salane Kurd jêre bi qêrîn û feryadin. Têda bi hezaran bedelên mezin dan, xwîn dîtin û xwîn rijandin. Malwêranî û xisar jî zaten li Kurdistanê nayên hesabê. Kesê van rastiyan ji bîr bike û her roj hezar cara neyîne bîra xwe, êdî gere vegere cem wijdana xwe.

Di mesajên Erdogan û Gûl da tirsa ji parçebûna welat hebû. Xuyaye ku êdî kêr gehiştiye ser hestiyê wan û neçar ji generalên xwe destûreke wiha standine. Tiştê heya nuha li dijî bûn, neçar îtiraf pêkirin. Piştî gelek hewldanên dîplomatîk wan hem zanîn ku êdî Kurd nayên xapandin û hem jî Ewropî nakevin davka gotinên wan yên bêpiratîk.

Lê pirsa girîng di vir daye: Gelo ma heya di zagûna bingehîn ya komarê da destûr neyên gûherîn, semîmiyet di hilanîna pêngavên wiha da yê hebe?! Ma çend roj berî niha serokê parlmana Tirkiyê Koksal Toptan reaksiyneke çawa li hemberî çend gotinên bi zimanê Kurdî di parlmanê da dabû xuyakirin? çima em Kurd bi hafiza xwe ya dîrokî hertim zeîfin? Ma emê ji dîroka xwe dersên îbretê nestînin?!! Ez texmîn dikim ku vê carê jî bi karekî wiha re Tirk dixwazin dîsa Kurda bixapînin. Çimkî siyasteke dûr û dirêj li dijî hebûna Kurda dan meşandin, lê maşîna wan ya asîmîlasyonê di axa Kurdistanê da asê ma û Kemalîstên egoist di vê eniyê da jî biser neketin. Temenê bernamên vê televizyonê jî bawer nakem zêde dirêj be. Çimkî ji armancên demî re hatiye vekirin. Li Îranê jî piştî ku rejîma Îslamî hate ser kar, çend sala şerê rêxistinên Kurda yên siyasî kirin û bi kuştin, bombebarankirin û wêrankirina Kurdistanê re nekarîn Kurda bêxin ser çoka. Êca di salên 1980an dema ku şerê Îran û Îraqê germ bû SEHER TV vekirin. Her roj çend saet bernameyên bi du zaravên zimanê Kurdî hebûn. Dema şer bidawî bû, meh bi meh saetên radio û kanala Kurdî kêm û kêmtir kirin. Bi awayekî ku îro hema bêje temaşevanên wan kanala nemane û kes jî guhdarî radioyên di bin kontrola wan da nake. Çimkî ew jî weke TRT6ê di xizmeta îdolojiya fêrmî ya sîstema serdest dane. Ji xwe beriya van tevan Seddamê dîktator jî li Kerkûkê TVyek vekiribû ku li dijî hereketa Barzaniyê nemir bû. Lê ticarî ji aliyê Kurdan ve bi germî nehate pêşwazî kirin.

Ji aliyekî din di TRT6ê da ji nivîs û dubilaja wan ya lawaz jî kifş e ku ew zêde qîmetê naden zimanê Kurdî. Kopiya zimanê Tirkî eynen vedigerînin ser zimanê Kurdî û kesên amator û neşehreza di deryaya zimanê Kurdî da jî, wan teksta dixwînin. Lê gere bizanin ku giramêra zimanên Kurdî û Tirkî ji hev cudaye. Tiştên ku tên xwîndin gere bi fonîtîka zimanê Kurdî, bi qirikek Kurdî ku tama asîmîlasiyona 85 salan têda tunebe, bên xwîndin.

Hinek kes dibêjim:“ ma çiye filan û bêhman li dijî TRT6ê ne, çima li dij diaxivin û dinivîsin?“ û behsa zimanê Kurdî û rolê pozîtîvê TVyên weke TRT6 dikin!. Lê pêwîste ji bîra neken ku ev têhnatiya ji bo geşkirina ziman û medya Kurdî kengî û çawa dest pêkir.

Tevî ku Tirk di avêtina vê pêngava xwe da ne semîmîne û armancên siyasî girtine ber xwe, lê min berê jî di nivîseke xwe da gotibû ku vekirina TVyeke bi zimanê Kurdî îtirafeke bi sûç an jî guneheke dîrokî. Li vira ye ku pêdivîye em careke din rûpelên dîroka xwe ya xwînîn vekin. Belê gotinên Seyîd Rizayê Dêrsimî, Dr. Nûrî Dêrsimî, Şêx Seîdê Pîran, Mezlum Dogan û hemû têkoşerên din yên Kurd derheqa siyaseta çewta Kemalîstên Tirk rast derketin.

Belê 100% ewê di salên dahatî da bêjin „Kurdistan“ jî. Êdî „Doğu ve Güneydoğu“ya serdema TCê yê careke din di pergala fêrmiya dewletê da jî wek „Kurdistan“ bê pejirandin. Heta ew roj jî ne dûre ku di parlimana Tirkiyê da herkes bi du zimanên Kurdî û Tirkî biaxive. Yanî weke Belçîkiya neçar bin ku li welat du zimanên fêrmî bên bikaranîn. An jî sîstema hikumeteke fedral li welat bibe cîgirê komareke totalîter ya weke ya îro. Elbete ger bi referandomekê Kurd dawa welatekî serbixwe biken, hingî piştî hezar salan dîsa Kurdin ku yê biryareke wiha bidin.

01.01. 2009 Alman

çapkirin