Jiyan Biserhata Endamn Malbata Serokkomar Kurdistan
(Pewa Qaz Mihemed Mna Qaz)

Kakar Oremar, navdarenkurd@hotmail.com

 

Pgotin:

A. Mihabad Perstigeha Mqedesa Kurda ye.

58 sal ber niha li Rojhilat Kurdistan bajar rperwer Mihabad ahid byerek girng b ku di rpelm droka Kurdistan de xwed cihek taybetye. 60 sal ber niha, rewa chan bi git ya Kurdistan bi taybet gelek pade may b.

Zaniyar tecrb rastiyek bi daye selmandin: Her netewek ku radeya ferheng, and zaniyaryn wan nisbet bi geln din kmtir bye, hertim ketiye ber ren aopa ji navn tunebn. An j bi rya kedxwariy di nava netewn cr bi cr de ketiye ber dar kedxwariy feyde j hatiye standin. Bajar ku ez li ser diaxivim, Mihabada 60 sal beriya nihaye ku dibe bi qas 15 hizar kes n(nifos) rnitvan tde bn. Ji v hejmar bi qas %80 gel tde, di hejar, nexwndewar bandiy de dijn. Ji doxtor, xwed lsans dplomay xeber tuneb. Heta kesn ku heya sala syemn ya dibistana navn j ders xwindibn, jimara wan bi qas hejmara tilyn destek tuneb. Praniya xelk ji rewa chan ya w roj bxeber bn kmtirn zaniyaryn wan tunebn.

Roja ku rxistinn hizb(Hizb Dimokrat Kurdistan_ HDK) di Mihabad de hatin birxistin, gel bi awayek ecb xerb l dinrn. Heya ku bi derbasbna ax belavkirina belavok propagandeya berpirs endamn hizb, hd-hd gel ji xewa gran bxeberiy iyarbn. Km an j zde bi rya v bizava siyas gel ji xewa bxeberiy iyar bib. d gel Kurd bib xwediy rih canek n ji hal w hind ku xwe tkel kar bar welat xwe neke, derketib. Hissn gel Kurd yn netew j bilind ber bi zdebn ve n. Bi awayek ku ji bo peywendiya bi hizb re eceleyek zde ji xwe didan xuyakirin. L ji ber ku radeya and zaniyary di bajar Mihabad de bi zanebn ji aliy dewleta navendiya ran ve pade bhz hatib hitin, praniya xelk herm li ser wezfeyn hizb yn gran ku li ser bingeha mill, azad rizgariya ji qeyd benn koledariy hatib damezrandin, nenas bn. Hissn wan li ser wezfe teklfn wan yn mill serdest bn. Evn heza ku ji xwe j didan xuyankirin, zdetir ji ry hissn atif nzkbna wan ya bi hevre b. L dsan j pwste b gotin ku ev hissn wan yn paqij div bi awayek bsinor bn teqdrkirin mirovn ku bi av ro li wan dinrin, ji wan gelek j sipasdar bin. Ev kar wan dihat wateya w rastiy ku ew tev evndarn azad rizgariya ax hem gel Kurdistan ne. Ji bona w j ev kar wan ayan sipasbjiyek taybet ye. imk gelek wiha bi hebna moralek wiha bihz ku di krahiya can wan de rehn xwe andibn, bi wezfeyn xwe yn mill j nasyar peydakirin. Bi v reng ew iray ku di herma Mihabad de li ber vemirn b, ji nve pxistin welat xwe ronkirin. Bi awayek ku heta roja ro j ewqa wan hissn netew di cihana ro de j roj bi roj berfirehtir ronahtir dibin.

V car min ten xwest ku endamn malbata Pewa Qaz Mihemed btr bidin nasandin. Endamn ku pit tkna Komara Kurdistan ketin ber zext zehmetiyn dewleta navendiya ran, l dayika Kurd (Mna Qaz) mna mamostayek retn Peway Kurd bi bra wan ann ew bi Kurd mezin kirin. Hem guneha wan ew b ku Kurd bn di xwndingeha Qaz Mihemed ehd de hatibn perwerde kirin.

Di v nivs de min bi kurt li ser jiyana Mna Qaz her het zarokn w: Ismet, El(Kur Re), Ifet, Munr, Fewziye, Shyil, Perwn Meryem Qaz bi awayek kurt hinek zanyaryn git pk kirine.

Dibe ku ji evndarn droka azadxwaziya Kurdistan re, balk be ku bizanbin pit ehdbna serokkomar Kurdistan i bi ser malbata wan hat. Elbete li ser komara Kurdistan h j pwst bi lkolnn berfireh akademk heye. Di paerojeke nzk de ez li ser jiyana endamn malbata Mihemed Hussn Xan Seyf Qaz Sedr Qaz malbatn din j binivsim ku bi serokkomar Kurdistan re an j pit w hatin ehdkirin.

Axa Mihabad bi xwna Qazyan hizaran ehdn din yn azadiya Kurdistan hatiye avdan. Rdana byereke wiha girng di sedsala derbasby de b sedem ku heya roja ro j Mihabad ji tevaya Kurdn chan re bibe perestigehek muqedes drok.

 

_ 1. Jiyana Mna Qaz Rol w Di Yekit Afretan(jinn) Kurdistan de:

Xanima Kurd Mna Qaz di sala 1908an de li bajar Mihabad hatiye din. Nav bav w Ehmed nav dayika w j Gulendam e. Ew ji malbata(tayifa) Hac Hesen Xan (Hac Beg)a ne ku yeke ji malbatn mezin li herma Mkiriyan. Beriya ku Mna bi Pewa Qaz Mihemmed re bizewce panav w Iskender bye. Di temen 19 saliy de dibe hevala jiyana pewa Qaz Mihemmed. Mna Qaz li ser rewit exlaq peway ehd gelek razbna xwe dide diyarkirin.

Wek me got, Hizb Demokrat Kurdistan(KDP) girngiyek mezin ji bo maf jin da diyarkirin. Wek dayka Kurd Mna Qaz dide xyakirin li ser pneyara serokkomar Kurdistan w hem zr zwn xwe pk Hizb kirine dest bi rxistina Yekitya Jinn Kurdistan kiriye. Yektiya jinn Kurdistan di 14 Adara sala 1946an de li bajar Mihabad hat avakirin bi biryara Hizb Demokrat Kurdistan, Mna Qaz bi berpirsyara gitiya (Yekitya jinn Kurdistan) hatiye helbijartin. Hem roj sib w end jinn din xwe gehandine xwendigeh bi ziman Kurd ders xwendine. Ev kar jina serokkomar Kurdistan gelek jinn din j kiandin aliy xwndingeh pit maseyn dersxwendin. Ew bi v pngava xwe ya girng drok mna serkek ji bo gelek kesan b nimne.

Di temen kurt, l gelek bi nirx y Komara Kurdistan de, Yekitya Jinn Kurdistan bi xebatn cur bi cur ketin qada xebat. Di ax deshilatdariya bi xwn re a Riza ah Pehlew de, di tevaya ran bi taybet j li Kurdistan jin xwed tu mafn civak siyas nebn. Ke by ku maf qeder arensa wan li ber av b girtin bi qelen(next) dihatin firotin ew diandin mala mr ku qet hev din nedtibn. Qedera jiyana ke di dest bav, bira xizmn w de b ya jin j di dest mran de b.

Di Kurdistan de rewa jin hj xerabtir b. Maf jinn Kurd du car hind maf jinn din yn ran dihat periqandin. Nexwendewar, nezann, bextre bi dehan derdn din berla jina Kurd girtibn. Ke firotin, zewicandina kean li ser dar derg, next(qelen) wergirtin, jin bi jin guhaztin, berdana (telaq) jinan bi neheq mehirkirina bi dar zor, maf nvpar ji bo qzan di mrat ku ji bav d ji bo zarokan dima, kutina ken ku bi dil xwe bi xortek re, xwe didan revandin hwd gelek derdn din li ser qeder jiyana jina Kurd hebn.

Mna Qaz wek berpirsyara jinn Kurd di civnan da ji wan dixwaz dike ku grgirftn xwe btirs bnin ziman ji bo areserkirina wan pirsgirkan pniyarn xwe bnin ziman. Yektiya Jinn Kurdistan li ser helwesta demokratka Komara Kurdistan, jinn Kurd ji wan zincr qeydan xilas kirin maf wekheviy di gel mr Kurd, pk jina Kurd kirin. Di xebat karn civak de jina Kurd bo cara yekemn bi dilgerm bedar dikir. Bi beyannameyek ji her kes hat xwestin ku next standin, zewicandina bi zordest, jin bi jin kirin(veghestina kean bi hev din re) hem neheqiyn ku li dij maf jin ne, bn rawestandin. Komara demokratka Kurdistan di ser de serokkomar Kurdistan Pewa Qaz Mihemed pitgriya xwe ji van daxwazn Yektya Jinn Kurdistan dan xuyakirin. Dayka Kurd Mna Qaz li ser kar xebata xwe pir bi dilgerm radiwestiya di demek km de bi gelek jinn ku di Kurdistan de bi nasandbn(navdar), dikeve nava tkilyan. Bi riya andina kaxezan di gel Hepsexan Neqb(jina biray x Mehmd Berzenc) dikeve dan standin hevaltiya wan heya dawya jiyana Hepsexan Neqb didome. Herwiha li ser daxwaza Yekit Aferetan Kurdistan Gulzar Xanima ikak (Kea Cewer Axay ikak birazya Simkoy ikak ) dibe mvana wan. Wek t zann Gulzar Xanim kea Ceefer Axay biray Simayl Xan ikak e ku ji sala 1920an heya 1930an ji bo azadiya Kurdistan bi dewleta Riza ah pehlew re erkir. Wek Mna Qaz dide xuya kirin Gulzar Xanim j li ser pniyara w bib endama Yekitya Jinn Kurdistan.

Pit demek Yekit Afretan Kurdistan zibarey(chad) li dij nexwendewariy hevkariya malbatn feqr hejar j dixne programa xwe ya rojane.

Di vir de t xuyakirin, ku ger meydan derfet ji bo jina Kurd hebin ew j dikarin di hem waran de xizmeta civata xwe bikin.

Pit tkna Komara Kurdistan bi darvekirina rbern Komar dayka Kurd Mna Qaz dsa j rbaza bi an eref a Peway nemir Qaz Mihemmed berneda. Zarokn xwe li ser br baweriyn Kurdayetiya paqij mezin kirin. Ji hemyan btir smet Qaz kea wan ya mezin baweriyek bihz bi rbaza ji bo xelasiya welat xwe heb. Ew bi raman, br baweryn serokkomar Kurdistan hatib perwerdekirin. Wan zordest sitema karbidestn dewleta ran nedipejrandin. Pit ehdketina birvebern Komar, smet bi rengek aktv di nava rza xebatkarn Hizb Demokrat Kurdistan de ch girt di dawy de j can xwe li ser riya bi an erefa doza Kurdistan fdakir. Sedemn mirina w rasterast vedigerin ser helwesta w ya paqqij ji bo doza Kurdistan. Ew kea du mirovn mezin b perwerdeya xwe ya welatparziy di xwndingeha wan de wergirtib.

Xanima Kurd Mna Qaz heya dawya jiyana xwe, armanc helwesta nitimanperweriya xwe qet berneda. Li ser v hind hem di ax dewleta Pehlewyan hem j di ax desthilatdariya dewleta paveroya Islamiya ran de end caran hat girtin zindan kirin. Di girtgeha dewleta Xumyn de bi w temen xwe y daket pir kence tehqr li w hatin kirin. Hem guneha Mna Qaz Kurdbn helwesta w ya nitimanperwery b. Di rojn her dijwar de Mna Qaz weke endameke Hizb Demokrat Kurdistan mala xwe ji oregern Kurd re kir kiyan starek. Bi v kar tej tirs ew b sebeb ku jiyana bi dehan ji endam rgirn rya mqedesa Pewa Qaz Mihemed can xwe ji mirina bi dest celadn rijma Pehlew rizgar biken.

Dema dayka Kurd Mna Qaz li ser rewa gel Kurd diaxiv tim digot:

Ji min re soz peymana yekgirtina Kurdan bidin, daku ez j ji we re mizgniya dewleta serbixweya Kurdistan bnim. Ji ber ku yekbn hevgirtina hzn siyas yn Kurdistan, derman hem derdan e, Eger gel Kurd di navbera xwe de yekgirtinek bihz pkbne, bna Kurdistanek serbixwe karek hsan e. Ez bawer im pir dereng nakine ku gel Kurd j y di chan de bibe xwedy pnaseyek netew. Hesreta serokkomar Kurdistan pewa Qaz Mihemmed j ev xweziya(arzuya) drok b....

Dayka Kurd Mna Qaz ku di nava gel de bi (Daye Xanim) dihat bang kirin, xanimek bi hurmet b. Gel pir j hez dikir. Ew di droka heverxa Kurdistan de mjnameyek zind dihat hejmartin. Pir zana rewenbr b. Haya w ji chan rewa bizavn siyas yn Kurdistan heb.

Dema ew phesiya ku li bakur Kurdistan di nava refn gerla de ke jinn Kurd li dij dewleta Tirk er dikin, pir ab hertim digot: Niha d ez xelasiya gel Kurd nzk dibnim, ji ber ku jina Kurd j mna mran derketiye ser iyan, bi siyaset j xebat dide meandin. Xwestek armanca me ya her girng di ax Komara Kurdistan de li damezrandina Yekitya Jinn Kurdistan j bedariya jin di hem Kar barn civat de b.

Pit orea geln ran tkna desthilatdariya dewleta ahenah li ran, Rojhilat Kurdistan j ket dest Kurdan. (Daye Xanim) dsan j dest bi xebata xwe kir. W dixwest di derfetn zrn de ji bo zarokn xwe karek bike. L ev kar desthlatdariya Kurdan li ser Kurdistan ev car j zde nedomand di saln 1979, 1980, 1981an de pit ern gran Kurdistan kete jr dest desthilatdarya dewleta Komara slam. Bi destra desthilatdarn Komara slam bi hezaran Kurd hatin kutin bi hezaran j bi dar zor di girtgehan de hatin daleqandin.

Dayka Kurd Mna Qaz j di sala 1986an de nzk salek di bin avdriya bea parastina Komara slamiya ran de hat girtin. Sedemn girtina w, ew bixwe j nizane. Ji ber ku ew li dervey mal bi weyek nihn ji aly bea parastina Komara Islamya ran hat revandin Herend zdetir ji 70 sal temen w b, l dsan j gelek zordest ikenceyn gran li ser la w hatin kirin. Berpirsyarn dareya stixbarata ran bi ekerah jre gotibn: Eger mr te (Qaz Mihemmed) nebya, me di ran de qet problem(pirsgirk)a Kurd Kurdistan nedib.

Pit w byer heya demek dirj, dayka Kurd Mna Qaz maf derketina ji ran neb tim di bin avdriya be parastina dewleta slam de b. ax di sala 1988an de (Ifeet)a kea Mna Qaz li welat Suwd bi dest hinek terorstn dewleta ran hat ehd kirin, dsan li ran Kurdistan j maf serexweiy(taz danan) nedan malbata wan heta ew ji aliy dewlet ve hatin tehdd kirin.

Di 17 reema sala 1998 an de li bajar Mihabad bi dinyayek hesret kl Mna Qaz j gehit rza nemran bi yek car xatir xwe ji gel Kurd xwest.

Di roja wefat veartina w de bi hezaran kes li ser goristan amadebn bi merasimek mezin li goristana bajar Mihabad hat veartin.

Herend bi fzk ew niha ne di nava gel xwe de ye, l wek helbestvanek Kurd dibje: Namirin! ewn di dil gel xwe de dijn.

 

B. Hinek Zaniyar li ser jiyana zarokn Pewa Qaz Mihemed Mina Qaz

_ 2. Ismet Qaz(1932- 1957 Mihabad): Di derbar Dr. raz Ismet Qaz de kek Hesen Qaz ev zanyar dan min: Ismet Qaz kea mezin a Pewa Qaz Mihemed Mna Qazy b. Ew keek xwende pir zana b. W di wan alakiyn ku di dawiya saln 40an destpka 50an li Mihabad derdora w di bin nav Hizb Dmokrat Kurdistan dest pkiribn, bedar b.

Dr. Haim raz xelk Mihabad li Tehran rdinit. Ew Ismet Qaz biryar wa b ku bi hevre bizewcin, l di nava xelk de di derbar Dr. raz de gotina ku ew bi dewlet ve girday ye hatib belav kirin. V gotin teisrek kr li ser hest soza Ismet Qaz dan. Ji ber w j bi xwarina tiryak di sala 1953an de xwe kut.

Li ser jiyana Ismet Qaz nivskar Kurd Osman Ozeyz pirtkek bik nivsandiye ehd Seyd Resl Babe Gewre j di kurte nivsek de ku li pey xwe hitiye, behsa alak byina Ismet Qaz di war siyas de dike.

Herwiha kesayet jiyana Dr. raz j pwst bi lkolnek hem alve heye. Ew end sal ber niha li temen zdetir ji 80 saliy de li Tehran ber dilovaniya Xwed. Heta Dr. raz carek b dtina birz Ocalan j.

Tit ku ji min re ekeraye ewe ku heya cih ku ez dizanim Dr. raz hertim di xizmetkirina ji bo xelk derdora xwe kmxem nedikir.

Di ax ciwaniy de endam Komeley Jiyanewey Kurd(K.J) b. Xosrew Rozbh ji tkoern sazumana mltariya hizba Todh ku di sala 1958an de li Tehran hat trbaran kirin di parznameya xwe ya dadgeh de wiha behsa Dr. raz dike:

Di sazumana me de doxtorek Mihabad bi nav Haim raz heb ku Emirkiyan daxwaza hevkariy j kiribn, heta dirav j dabn. Doxtor ev byer ji rkxiraw(rxistin)a me re gotib, me j jre got: bila v kar bike. Heta ew dirav ku distand nva w dida hizb nva din j ji kea xwe re diand (Desgirtiya xwe) ku li Beyrut ders dixwend. Emrkyan heta bsm (tlsiz) j dabn w .

Archi Rozvelt (y kur) di pirtka The Lust of nuewing ku li sala 1988 hatiye belav kirin du bendn w li ser Kurdistan ne dibje dema li sala 1946 xwestiye here Mihabad bi nasandin hevkariya Haim raz ev kar han kiriye.

Bi kurt ev nivskar di v baweriy de ye ku Dr. raz di xizmeta gel xwe de bye. Wek t gotin Dr. raz brannn xwe nivsandine destnivsa wan niha li Tehran ye. Ew li bihara 1999an li bajar Tehran rehmet.

 

_ 3. Ifet Qaz: Ifet di 1314 Roj(1936 zayn) li Mihabad hat din. Di 06. 09. 1990an Ifet Qaz li welat Suwd bi weyek hovane ji aliy hinek terorstan ve hat ehdkirin. Di kartonek de ku danbn nava Post Box (sindoqa post) li ber der mala wan, Ifet Qaz pit ku karton vekir, ew karton di destn w de peqiyan di ch de ew ehd b. Ifet li Tehran lsansa hqiq standib ji ciwaniya xwe di w baweriy da b ku div Kurd bi rya xwndin doza xwe p bxin. Dema rewa civak ya sosyoloj hat gherandin, Kurd j bigehin maf xwe. ax ku Pewa Qaz Mihemed li Mihabad mijl kar qezawet b Ifet hertim li kleka bav xwe rdinit. Ifet keeke gelek netirs b. Dema ku bav min mamn min di girtgeh da bn, Ifet hertim xebern dervey zindan ji wan re dibirin. Yan ne xebern roj ku di rojname radyoy de dihatin nivsandin, dayika min endamn din yn HDK dinivsandin di nava pora ser Ifet de(pora w xelek b) bi c dikirin digehandin dest bav min. Heta rojek serhen Parstebar hinek pdihese ku Ifet ji girtyan re xeberan dine. Ji bona w j diin li her dera w digerin, l titek nabnin. Dema bav min bi v kar wan dizane, ji wan diqehire ji Serhen Parstebar re dibje: Hn erm nakin, Ifet ke b an kur.

Di gotbja bi Mna Qaz re w ji tirsa para parastina komara islamiya ran(bea stixbarat) nedikar bi zdey li ser awaniya ehdkirina kea xwe Ifet Qaz biaxive. imk wek hat gotin ew li sala 1986an hatib girtin di girtgeh de pir hatib nerihetkirin. L bi ekerah xuyaye ku Ifet Qaz j weke hemu kesayetyn din yn Kurd Fars ji aliy dewleta ran ve hat ehd kirin.

(Daryo Firoher xanima w Perwane Firoher, Dr. Qasimlo, Dr. Sadiq erefkend, Dr. Bextyar) bi hezaran kesn din ji siyasetvan rewenbrn ran ji wan kesanin ku pit desthilatdariya komara slamya ran bi weyek terorstane ji aliy terorstn dewlet ve hatine kutin. )

 

_ 4. Munr Qaz: Sala 1938 li bajar Mihabad hat din. Niha j li wira dij.

 

_ 5. Perwn Qaz: Sala 1942an li Mihabad hat din di 28. 02. 99an de Perwn xanim li bajar Tehran wefat kir.

 

Tbn: Li ser jiyana Ismet, Ifet, Fewziye, Munr, Perwn Meryem Qaz di hevpeyvna min ya bi birzan El Shyil Qaz zaniyaryn zdetir hatine nivsandin.

 
_ 6. Gotbj bi Fewziye Qaz re

_ Dema bav te hat ehd kirin tu end sal b? Ji wan rojan i t bra te?

Fewziye Qaz: W dem ez 6 sal bm. Gelek tit ji wan rojn xwe tal tn bra min. Ry bav min awa b, ba t bra min. Nemir Sidq Heyder dibje dema ku Pewa Qaz heyeta komara Kurdistan ji bo girdana peymana yektiy bi desthilatdarn komara Azerbayican re bn bajar Tewrz, bav min ez (Fewziye) j bi xwe re biribm. Ba t bra min: Bav min diaxiv, xelk Tebrz bi dirumn mna Yaasin Kurdistan, Yaasin Qaz Mihemed, Yolda Qaz Mihemed yaasin hsas dilxweiya xwe ji bo bav min hevaln w nan didan. Ten ev titn wiha tn bra min.

 

_ Pit ehdbna Peway nemir xuyaye ku we pir nexwe dtin, nexwetirn xatire an branna te ya wan saln derbasby i ye?

F. Qaz: Ber ku bav min b xeniqandin, meha Xakelwe (destpka bihar) b, ez, Ifet Miryem xanima xwka min, em bi hevre bn dtina bav xwe. Miryem pir bik b. Min Ifet dest w girtib, n rabib ser piyan, dema dime z - z diket radib ser piyan, em n ber deriy padigana(qerequl) Sablax ku li dervey bajar b. Yk ji efsern padigan bi nav Pars Tebar ji drve dt ku em ji bo dtina bav xwe din wir (ev dtina dawiy b ku me bi bav xwe re pkan). W (Pars Tebar) serbazek hn kirib ku nehle em hern nzk padigan. ca hing destpka bihar b, iwkn bhuk terbn. W serbaz ku Pars Tebar destr daby ku nehle em hern dtina bav xwe bi iwkn bihuk (ule b) li ran, dest pita xwka min Miryem xistin. Qare-qara Miryem cerg me ewtand. Dema em vegern mal me dt ku cih iwkn bihuk tev re n bne. Miryem ku biktirn endama malbata me b end rojan tim digiriya nexwe ket.

Bel ev dtina me ya dawiy bi bav me re b taltirn branna jiyana min e ku qet ji bra min nae. Dujimin hertim li herder dujimin e, jre ferq nake ka tu Kurd kder y?!.

Pit ehdkirina bav min, rojek end kes ji istixbarata dewlet hatibn ku li mala me bigerin. Dayka min b hisab nerihet b. Haya me ji titek neb, Miryema xwka min ku taze rabib ser piyan, ket nava hewza av. Dayika min di hal ku berpirsyarn dewlet li nava mala me digeriyan hertit tevlhev kiribn, pit ehdbna bav min muhebet heza ji bo biktirn endama mala me (Miryem) pir heb. Miryem ku zaroka bav min ya dawiy b, ji ber v zordariya dagirkeran km mab di nava av de bixeniqe can w ji dest bie. ca pit wan hem bextre ehd bna bav, mam kur ap bav min rdana van karn wiha ne ten ji bo min, l herwiha ji bo me tevan brannn her tal xemgn in.

ehd Ifeta xwka min w dem 10 sal b. Min brannn xwe nivsandine, tde min behsa Ifet bi dirj kiriye. Di paeroj de ez xatreyn xwe biwenim. Pit tevaya van byern tal bi xem ah ran biray me (Kur Re El Qaz) bi zor and Elmaniya.

(li vir Dayika Kurd Mna Qaz j amade ye di v derbar de dixwaze titek bibje):

M. Qaz: W roja ku kur min ji me hat cuda kirin ber bi xerbiy andin, me xoliya hew bi ser xwe de kir, ny di nava malbata me de dsan cih xwe xwe kir. Gel pir hurmeta me digirtin, ji bona w j rijma ahenah gelek ji kur min ditirsyan. ca ji bo ku teisra me di nava gel de km bikin weke drxistin kur min ne ten ji Kurdistan belk ji ran j dr xistin bi yekcar ew heya roja ro ji me dr ketiye. Ev kar dewleta ran ji bo min me tevan nexwetirn xatire b. Dewlet ditirsya ku kur min cih bav xwe tej bike.

 

_ Di v dawiy de brannn Mihemed Qaz hatin weandin, di derbar v pirtk de hn i dibjin?

F. Qaz: Li gor dtina min ew mirovek b pnase millyet e. Pit ku brannn xwe weandin, herkes dt ku derew tde pir in. Bo nimne w di pareke pirtka xwe de, ji zilamek gund nexwende titek bihstiye vedigre diwene. Birast li gor dtina pnsek xwed helwest, ev titek pir ewt e. Mihemed Qaz dikar gelek karn mezin ji Kurdan re bike, l berevaj w ji bo gel xwe bi taybet j ji bo malbata xwe titek nekir.

Derheqa Qaz Esker de ku mam bav min e, qet bi sul neaxivye tev derew nivsandine. Titn ku w nivsandine, bi hedek kirt in(ewtin) ku qet naxwazim di v derbar de ji we re titek din bibjim.

W derbar bav min de ku di droka Kurdistan de heta di droka siyasiya ran de j cihek giring taybet heye, hinek titn pir sade km nivsandine. Mixabin derheqa biray min de j dtina xwe aniye ziman ku tev dr ji rastiy derew in. W dikar gelek titn batir binivse ew titn ku dtine binivse ku mixabin i ji wan nenivsandine. Hem endamn malbata me dan standin bi w re birne, ew baykut kirine.

 

_ Derbar orea Kurdn bakur Kurdistan hn i dibjin?

F. Qaz: Em her tit di rojname kovarn ran de dibnin. Em phesyane ku PKK bizavek mezin di nava Kurdn bakur Kurdistan de daye destpkirin. Hviya serkevtina wan ji bo Kurdistanek serbixwe azad hv hesreta me tevan e.

Bi taybet ez pir keyfxwe im ku jin di bakur Kurdistan de ev mkan jre hatiye p (afrandin) ku mil bi mil zilam Kurd li dij dujimin fast gel Kurd bixebite, er bike guherandinan di civata me de pkbne. Ew ji bo serxwebna Kurdistan can xwe fda dikin. Nva civat jin pkaniye, ger jin di ore de tkoan neke, wisa t hisab ku nva nifusa xelk Kurdistan miriye eviya j ji bo dagirkern welat me derfetek mezin diafirne.

Di yektiya afretan Kurdistan de ji bil dayika min jina Mistefa Sultan end jinn din j dixebitn ku niha nemane wefat kirine. Ew tev li dora komara Kurdistan mil bi mil zilaman li dij ewtiyn civat dixebitn. Ez bixwe Margirt Govergz Leyla Qasim j dinasim.

 

_ Te Yaar Xanina hevala hsan Nr Paa j ji nz ve dtib?

F. Qaz: Bel, mala hsan Nr Paa Dr. raz(41) nz hev bn. Ez demek nexwe bm ji bo areserkirina nexweiya xwe hatim Tehran. Em li mala Dr. raz diman. Li wir min hat ya mala hsan Nr Paa dikir. Yaar Xanim miroveke pir zana tgihit b. Mna dayikek mezin ji me hezdikir. Ez hem roj dim cem Yaar Xanim w ez hn dirtina gulan li ser pero (pate- pare) dikirim. Yein guldozy ez li cem w hn dibm. Niha j ew hunera ku ez ji w hn bme, li cem min bi yadigar maye. Ez bi ba ji w hn v huner bm ev yadigara w xanima mezin nemire. Yaar Xanim ji dayika min xwest ku min(Fewziy) bidin w ez bibim kea w, l dayka min nepejrand. Mixabin Yaar Xanim hsan Nr Paa b zarok bn.

Min bi Yaar Xanim re xatireyn pir xwe hene. Dema ku ez dim cem w bi hurmetek pir mezin ez dipejrandim. Muhebetek mezin bi min re dikir, ez li jor cih rnitina xwe didanam, netceya kar min heldisengand, xebata min ya li ser guldirtin dinirxand kmasiyn min bi zimanek dayikane ji min re digotin. Pir kfxwe dib dema kar min ba didt. Min ciwan xweik retn w bi cih diann.

Xwetirn branna min ew e ku Yaar Xanim hsan Nr Paa bi av zarokn xwe li me dinrn. hsan Nr Paa ji me re weke bavek b, hertim dildariya me dida.

Xatireyek din ya her xwe intirsent ev e: Hem roj dema ku hsan Nr Paa ji derve vediger mal, Yaar Xanim deftera brannn w dian li ser keaf datan. Ry sniy bi rengek xweik, bedew rengn pir bedew ji hla Yaar Xanim ve hatibn nexandin. Yaar Xanim bi hurmetek bhisab hem roj dema hsan Nr Paa ji derve vediger, pns, deftera nivsandina brannn w murekeb didanan ser w sniy dida dest w. hsan Nr Paa j pit ku rdinit, hinek vedihesiya, pitre fincanek ay vedixwar dest bi nivsandina xatireyn xwe yn rojane dikir. Ez bi roj hertim ji demjimr 10 heya 12 nvro li mala wan dimam. hsan Nr Paa pir km diaxiv, hertim di fikir xiyalan de b, di chana xwe de wenda bib.

Bi iklek b snor ji bav min hezdikir. Bi avek bilind li min dinr carna ji min re digot: Tu kea Qaz Mihemed y, Qaz Mihemed peway Kurdan e. Di wext xwe de bav min gelek derheqa hsan Nr Paa de ba muhebet kiribn. Yein hsan Nr Paa beriya ku b Tehran li Mihabad li cem bav min b bav min zemne jre amade kir ku bie Tehran mna penaber b pejrandin. Mixabin ew bi rengek ne xwe rehmet, yein hat kutin. Tirba w li goristana Tehran ye.

 

_ Wek kea Pewa Qaz ji bo jinn Kurd i reta we heye?

F. Qaz: Div herkes i dike, kar w i ye li kjan noxteya chan ye ji bo Kurd welat xwe tbikoe. erefa xwe biparzin qet ji br nekin ka Kurd di i rew de ne. Hurmet bilindbna nav me girday xebat ehd bna bav me ye. Bav min hertim oregr b ji ber w j hat ehd kirin. Ez hvdar im rojek mizgniya azadiy ji min re bnin.

 

_ Tu dizan Fewziye xanim, em pir axivn, l tu wek kea Daye Xanim dikar behsa w roj bik ku Daye Xanim qirar da na bav te rake?

F. Qaz: Dema ku serokwezr ran Rezim Ara hat kutin, ez xwkn xwe di xwendingeh de bn. Em vegern mal, dayika min bi ryek xwe li me nr got: ro ji min re rojek xwe e, imk qatilek bav we hatiye kutin. Heya w dem destmal kincn re n di ber me de bn, me d ji w roj pde kincn re n ji ber xwe kirin. x Ebdulah Efendy nemir j hat Mihabad, ew hat mala me bi dayka min re axiv. Ji me dawa kir ku n di nava mala me de b hildan. Me guh xwe da w bi v reng pit nz deh salan taz di nava mala me de rab.

Xwetirn branna min pit ehdbna bav min kutina Rezim Ara b ku bi dest XEll Tehmasib hat kutin. Ten roja ku me epik lxistin, ew roj b.

 

C. Li ser 58mn Salroja Damezrandina Komara Kurdistan Hevpeyvnek Kurt bi her du Yadigarn Pewa Qaz Mihemed re:

_ 7. El Qaz

_ 8. Shyil Qaz

 

_ Shyil Xanim, tikaye mna kea Pewa Qaz Mihemed li ser jiyana xwe hinek agahyan bide me?

_ Shyil Qaz: Ez sala 1942an li bajar Mihabad hatim din. Ez hinek direng m dibistan min dest bi dersxwndin kir. imk ez nexwe bm. Pit ku bav min hat ehd kirin, dayika min hem roj di ser mezar bav min ehdn din. Em j tev sava bn, ten temen xwika min ya mezin(nemir Ismet) 12 sal b. Dema dayika min li mal neb, ew serperesta me b. Dema ku ez bi zarokn din re li hewa mal dileyizm, ketim nava hewza av pitre b sedem ku nexweiya sorka min bigire. W dem li Mihabad ten doxtorek nexweiyn git heb (Dr. Mubesir), l w nekarb nexweiya min derman bike. Dr. Mubesir doxtor ax dadgehkirina bav min mamn min j b. Ew ji ber ku mirov dewleta ran b, dema ku dizane ez kea Qaz Mihemedim bi zanebn dermanek din dide min ku nexweiya min derman nebe. Ev kar w b sedem ku ez ji piyan ketim(min nekar bimeim). Li Mihabad ji mjde b xanimek heb ku jre digotin Mss Dal Xanim Amrkay b. Ew dadoka dayika min j b dema ji dayikbna me tevan serperesta dayika min b. Di nexweiya min de j w hertim li min dinr bi derziy km ilik ji pita min kiandiye, heya ku ez sax bme. Yan ji ber v nexweiy ez ji temen 9 saliy pde m xwndingeh. Min heya sala 12mn ders xwnd(dploma zanist standiye). Pit ku xwkn ji min mezintir zewicn, ez bm berpirsiyara mal ji bona w j min nekar xwndina xwe bidomnim. L li rex hevkariya dayika xwe, min kar pirtk xwndin j berdewam dikir. Yan me tevan pirtkxwndin mna mrasek ji kultura bav xwe standib. Mala me hertim tej pirtk b. Pirtkxana bav min tej b ji hem cure pirtkn siyas, drok, civak, zanist hwd...

 

_ Dmena Mihabad ya her dawiy ku b bra te, awa b?

_ Shyil Qaz: Dema ku t bra min hem hejmara rnitvann bajar 20 hezar kes bn. ar bi git ji du eqamn Pehlew ahpoor pkdihat. L gelek taxn w hebn: taxa ku em l dirnitin Rizgiyan b, taxa Ermeniyan taxn din j hebn.

 

_ Li ser mehkemekirin ehdkirina Pewa Qaz Mihmed hevaln w i t bra te?

_ Shyil Qaz: Ez w dem 4 sal bm. L tit ku t bra min, min bi avn xwe dtiye an j kesn din ji mire gotine, eve: Roja ehdkirina bav min dema ku dayika min di kulanan de derbas dib, hem ser, av kincn w xwn bn. W ji nerihet ewata ji destyna bav min ehdn din bi kevir xweldan, her dera xwe birndar kirib. Hem la w bib qor xwn em j tev bi qrn hawar ketibn pey dayika xwe. Di reweke wiha dijwar de serbazn(eskern) dewleta ran j di hem kulann bajar de pber me digirtin nedihitin ku em ber bi goristana bajar hern. Cenaz bav min mamn min biribn ser qebran ku verin. ca w roj li meydana iwar ira tankek hat pber dayika min dayika min j xebern nexwe ji ah ran Riza Pehlewy bav w re gotin. Ew zilam ku tank dihajt, dixwest goleyan bi ser dayika min me tevan de bibarne. Efserek arta ran hat piya tank sekin di halek de ku hsir dibarandin, jre got: Ma pit v byera tal ku me bi ser malbata Qaz anye, hn nahlin ew dujnan(ran) j bidin me ji xwe re bigirn j.... Dayika min w dem pir ciwan bedew b. Ji bona w j di herm de bi nav Mna Bgerd hatib bi nav kirin. Nann w roja ku dayika min bi kevran li ser ry xwe dabn, heya ber dilovaniya Xwed j di ry wve xuyabn.

 

_ Pitre hn n ser mezar ku qirar b bav te hevaln w li wira bn veartin...

_ Shyil Qaz: Bel l d ji w roj titek din nay bra min. Ten t bra min ku herdera bajar leker tank bn. Gel Kurd j pir xemgn b. Ew roj mna qiyamet b hem Kurd li ser mezarn wan civiyabn.

 

_ Tu dikar bj ku ew roj ji tere branna her nexwee, ne wisa?

_ Shyil Qaz: Bgoman, bel. L ji ber ku w dem ez zarok bm, xema ji destyna bav, mam birvebern din yn komar pitre btir ez bi krahiya w tirajdiya xemgn hesandim. iqas ku ez mezin dibm, derd xemn w roj ji min re zdetir dibn. Dema ku em hinek mezintir bn me ke an j xurtek li cem bav wan did, w dem em pdihesiyan ku me i bavek mezin hja jidset daye. Ber w min nedizan ku bavbn t i watey? L roj bi roj ev mesele ji bo min mezintir dib ez zdetir li ser difikirm ku iqas xwe dib ger bav min j saxbya em htim nebna. Ji aliy din j min ftixar dikir ku mirovek wiha mezin bi serbilind fdakar bikarbe can xwe bike qrbana gel welat xwe. Ew b fday parastina ala srenga Kurdistan bi w fdakariya xwe can hizaran kesan rizgar b.

 

_ Bel ew b ftixarek ku qet namire ev ftixar j nabe bi nisb herkes? imk bi away fzk herkes dimire, l nav ba ji herkes re namne...

_ Shyil Qaz: Bel ji bona w j ji wir pde min bi bav xwe ftixar kir. Min zan ku bav min bi razbn can xwe ji doza Kurdistan re fda kiriye bye sembolek bmirin. Heya roja ro j ew bye rberek mezin ji bo droka Kurdan ya azadxwaziy. Yan ji aliyk dema weke keeke bbav ez li ser ji destyna bav xwe difikirm, xemgn dibm, ji aliy din j dema ku min bi mezinbna bav xwe fdakaryn w yn ji bo gel xwe difikirim, keyfxwe dibm ku ez kea bavek wiha hja mezinim.

 

_ Em tev zarok serbazn serokkomar xwene ew h j di nava dil mejiy me de sax e.

Bzehmet tu dikar hinek j li jiyan taybetmendiyn ser xwkn xwe biaxiv?

_ Shyil Qaz: Ismet xwka me ya her mezin b. Ew ji me tevan re him xwik him j dayik b. Yan w bi hevkariya dayika min em mezin kirin. Rojek xanimn malbata Dhbokir bi mvan hatibn dtina dayika min. Ismet h nciwan b bi rabn rnitina xwe bala kesan dikiand ser xwe. ca yek ji wan jinan ji dayika min re got: Mna xanin, kea te pir xanim hjaye.... Dayika min j di bersiva w de wiha got: Ew ne kea min e, belk heval xwika min e.... Ismeta xwka min btir ji me tevan bi br ramann xwe nz ramann bav min b. Mna bav min netirs pir bi cesaret b. Pit ehdkirina bav min berpirsiyarn dewlet herroj dihatin mala me ji ser heya bin tevlhev dikirin maf me neb ku zde dan standin bi xelk re bikin. Carna ew s roj s evan di mala me de diman. Carna 30-40 kes di mala de diman axa hewa mala me j jr r dikirin. Di mal de j em tev ke bn ji xeyn dayika min kesek din tuneb. Dayika min ji wan re hertim digot: Hn ba kultura me nas dikin, hatina we ya vira ji mere kbnek tne, ji mala me derkevin, xaynn bexlaq hn ji me i dixwazin?!!.... L wan carna ava mal li ser me gir didan, ava hewza di hew de vala dikirin hertim j bi silah ekn mna demance tifing ve dihatin li ser ser me disekinn. Di reweke wiha de xwika min pir netirs b. Rojek dsa hatin ser bin mala me vekolandin. Ismet j ji berpirsiyar gitiy wan re got: Em di v mal de tev jin ken, hn ji me i dixwazin hem roj tn li mala me digerin...? Efserek aredariy veger li Ismet nr jre got: Tu ima gotinek wiha dik, tu keng jin? Tu ji zilaman j zilamtir....

Di nava art berpirsyarn dewlet de j gelek kes hebn ku dil wan bi rewa me diewt, l ji istixbara dewlet ditirsyan nedikarin ji me re karek bikin.

Taybetiyeke din ya Ismet ew b ku hertim di pirtkxaneya bav min de mijl xwndin b tit j dinivsandin. Ez texmn dikim ku brannn xwe dinivsandin, l nizanim i bi wan destnivsn w hat. imk gelek kesayetiyn siyas j dihatin mala me dibe ku ew brannn Ismet bi xwe re biribn. Di brannn Ismet de tbnyn siyas j hebn gotarn syas j dinivsandin.

 

_ Dayika te di tore(terbiye)kirina we de pir bi srar b, ima?

_ Shyil Qaz: Min bi xwe j di jiyana xwe de s zarok xwed kirine, l ya rast km jin hene ku mna dayika min li ser torekirina zarokn xwe bi rade biryar bin. Ez qet nikarim kar w bi kar xwe re bidim ber hev(qiyas bikim). Bi taybet j ew ax mercn ku ew tde b, dayika me bi awayek bsinor ji me re fdakar kirin. Dayika min hertim digot: Div hn di hem waran de ji gel Kurd re bibin nimune rya serokkomar Kurdistan wenda meken, xwndin ji bo zarokn me derd her derdekye.... Ten dayika me b ku li me dinr debara jiyana me dikir. Biray min j di temenek km de bi destra ah ran ji me veqetandin andin Almaniya. Ber w dayika min ew li Tehran dan ber desrsxwndin ten havnan dihate dtina me.

 

_ Mamosta Qaz bi dtina cenab te Ismeta xwka we pit ehdkirina serokn komara Kurdistan, di bin ala HDK de, dixwest ore bidomne rya Pewa Qaz Mihemed bidomne?

El Qaz: Li ser w hind ez xwed zanyaryek taybet nme titek nizanim. L Ismet di arova kar bernameyn Hizb Dimokrat Kurdistan de keeke pir alak(aktv) b. L alakiyn Ismet di wan mercn siyas civak de j sinordar bn. imk jin nedikar mna niha bi azad bixebite. Bi taybet ert mercn ran yn siyas helwesta wan ya li dij bizava azadxwaziya Kurdan gelek dijwar b. Dewleta ran li dij oregern Kurd gelek tund b bhina mirovan di sing wan de heps kiribn.

 

_ Ji xeyn Ismet d k hebn ku di wan salan de alak bn?

El Qaz: Gelek kes hebn: Mrza Rehm Sltanyan, Sedq Encr, Xen Bilryan, Dr Qasimlo, Eshed Xudayar, Ebdullah shaq ew kesn ku w dem navdar bn endamn HDK bn. Ew kesn ku di nava gel de bi hurmet bn xwd hurmetek civak bn tev aktv bn kar Kurdayetiy dikirin.

 

_ Kombn civn j di mala we de dikin?

El Qaz: bel ... carna dihatin civn durist dikirin. Li ser kar xebata xwe diaxivn. Elnete Ismet xanim bi pran li ser kar xebata jinn Kurd aktv b. Elbete mala me hertim navenda alakiyn HDK b. Heta pit mesela 28 Murdad j Dr. Qasimlo pitre j Ebdulla Barzan tev di mala me de bn. Dr. Qasimlo di pirtka xwe de behsa v rastiy kiriye.

 

_ Shyil Qaz: Min j dixwest titek li ser kar xebata jinan bjim. Ismet dayika min j di nava wan de pir di kar rxistina jinn welatperwer de kar dikirin. Kia ap min Xanime Xanim( Xanim Sedr Qaz) gelek jinn din j endamn HDK bn.

 

_ Ez hezdikim ku li ser xaleke girng pirsek ji we heduyan bikem: Xwektina Ismet awa qewm ima?

El Qaz: Dema ku xwika min Ismet xwe kt, ez ne li mal bm. Dewleta ran ez andibm Almaniya. Sala 1957an b. Li ser sedemn v kar Ismet, imk ji malbata mere xemeke pir gran b, me zde lkoln nekir. imk iqas ku em li ser difikirn bi pey diketn, nerihetiyen me j zdetir dibn. L mna ku t zann me Ismet dab Dr. Haim raz. Dr. raz demeke zde hat girtin(zindan kirin). Dema ew hat girtin, tawana w ew b ku mirov CIA bye. Hinek kesan j digotin sxorek dual b. L Dr. raz bixwe dibje ku hizba Tod ji v kar w agehdar bye ku hatin yna CIA dike bi wan re hevdtin dike. ca li ser van tawanbaryn wiha gran, dema ku Dr. raz ji girtgeh hat berdan, zivir Mihabad pit end rojan j xwika min xwe kt. Yan bi br baweriya min Ismet xanim nedixwest ku jiyaneke hevpar bi mirovek wiha re pkbne. Sedema xwektina w j ev b. imk ew tawann ku li ser Dr. raz hebn, ji Ismet re tehemlkirina wan pir gran b. Elbete ev dtin bona min ya exs ye.

 

_ Shyil Qaz: ax ev derd j li ser xemn me yn ber zde b, kek min El(Kur Re) li Almaniya b. Dema ku bi destra ah ran biray min ber bi Almaniya dihat andin, hizba Tode gelek zext li dayika min dikirin ku nehle kur w binin dervey ran. Dayika min j ji wan re gotb: Min di v din de ten kurek heye, hn ji min i dixwazin? Dema ku kur min li Tehran ders dixwnd, we ew near dikir ku di nava kulann bajar de rojnameyan bifiroe. ca niha j kur min bie ders bixwne batire an j di nava kulanan de weke ciwanek sergerdan bxwed jiyana xwe derbas bike.. Li ser v helwesta dayika min hizb Tode j hatin di mala me de diz kirin. Wan Ebdula Barzan ku endamek hizba Tode b, andibn mala me w hem zr, zv per mala me dizn. Pit ku di 28 Mordad de hzn Dr. Mosediq li hember hzn ah Pehlew ikest xwarin(bi hevkariya Amirk Ingilsan), gelek endamn hizba Tod bi navn gherand(navn kod) hatin mala me xwe veartin. Ev di halek de b ku em tev ken ciwan bn berpirsyara me j ten dayika me b ku w dem jineke ciwan b.

Li hember van hevkariyn zde hertim j ji jiyana me re tej tirs xeter, ew hatin hem titn bihagran di mala me de, heta dokumentn hizb ax komara Kurdistan j ji mala me dizn. Heta roja ro j em nizann i bi wan titn me hat. Bi wateyek din bi v kar kirt ewt wan xwestin ku malbata me tehqr j biken. Mesela di nva mal de anbn birinc, run, nsk, nok kincn dayika me kincn me tevan, komkiribn ew run birnc rijandibn ser wan. Yan tehqr dujiminatiya xwe nan me dabn. ca ev kar wan li rex w zexta ku bi rya Dr. raz gran dab ser can Ismet, ji xwika min re gelek gran hatin. Li ser Dr. raz weke ku dihat gotin bi sxor dual( di navbera hizb Tode CIA de ) hatib tawanbar kirin. Hem hevaln w hatin damkirin, l dewlet ew azad kirin. Ismet j keeke ciwan b(22 sal b) nedikar li ser wan hem qenciyn ku malbata me ji bo hizba Tode kar Kurdayetiy re dikirin, bipejirne ku wiha bn sivik kirin. Ismet pit deh salan ku ji tkna komara Kurdistan derbas bib, yek ji wan kesan b ku b sedema bingehn ji bo zindbna kar alakiyn HDK. Mame Xen Bilryan yek ji wan kesan b ku ahidek kar xebata malbata me ye. Bi taybet alakiyn Ismet dayika min. L mixabin di pirtka xwe(Alekk) de li ser van rastiyn drok titek nenivsandiye. Ez v kar mame Xen bi gran rexne dikim. Li rex v rexn em tev ji kar xebata w re hurmetek bdaw digirin. Herend mame Xen li ser br rayn xwe gelek zehmet kiandine, ketiye girtgeh, l hinek tit j hene ku di drok de nayn winda kirin. Pwste mirovn xwed tecrube ahidn dtina hinek kiryaran van rastiyan ji nivn pit xwe re binivsin ku di dil drok de cih xwe bigirin.

Di wan rojn re tar de malbata me xwedy gelek dijiminan b dujiminn me ten birvebern dewleta ran nebn.

 

_ Yan dixwazin bjin ku xwektina Ismet, meselek siyas b?

Shyil Qaz: Bel wisa b. Ji xeyn van sedemn ku me behs kirin, saeta ku xwka min bi xwarina tiryak xwe kt, w dem li Mihabad doxtorek heb ku nav w Lazar b. Dema me and pey w, hem pir dereng hat(bi zanebn ku xwka min bimire) dema hat j bi ken keyfxwe henekn xwe bi v kar xwka min dikirin. Ev di halek de b ku xwka min di hal candayn de b. Birast wan dikar hevkariy biken ku Ismet ji mirin rizgar bibe, l karek wiha nekirin.

Berpirsiyar gitiy herm w dem Serleker Werhram b ku ji malbata me qet hez nedikir. Beriya ku doxtor b ser ser Ismet, me zan ku civnek bi Werhram re kirib w ji doxtor re gotib karek neke ku kea Qaz Mihemed ji mirin rizgar bibe!!

Ba t bra min gotina Ismet ya her dawiy ev b: Daye giyan bimbexe_ Day can min biborne. Ismet ne nivs, ne wesyet ne j gotinek li pey xwe hitib ku pitre em bizann ima karek wiha kir.

 

_ Shyil Xanim, li rex van hem zehmetiyn ku we behs kirin, dan standina gel Kurd bi were awa b?

Shyil Qaz: Di wan rojn tej derd de, ew qenc baiyn gel Kurd qet j bra me nain. Xurtn Mihabad di wan salan de ku em tev zarok bn, ax zivistan ser sib z by ku haya me ji titek hebe, dihatin befra ser bann me paqij dikirin. An j dema em ji ciyek din bo ciyek din ew tev ji drve iyar bn agehdarn me bn. L ew na hejar feqr btir bi mere bn xwe nz me dikirin.

Branneke din ji wan rojan: Dema ku hem rojn pncem an j n em bi dayik metn xwe re dine ser mezar bav xwe, xelk dihatin pwaziya me sed caran xwe bi qrbana me dikirin. Wan karek wiha dikirin ku em xwe bkes bi ten hiss nekin. Piraniya wan pir bi wefa bn hejmareke km j bwefa bn ji malbata me hez nedikirin.

 

_ Ismet end salan ders xwndib?

Shyil Qaz: 6 salan, l pir jr zana b. Dayika min j jineke wiha b. Bo brann: li xwndingeha me birveberiya dibistan xanimek ji Tehran b ku xwed doktoraya edebiyat b. Carek hat cem dayika min tza doktaraya xwe an ji dayika min re pk kir. Dayika min j da xwka min ku jre bixwne. Ew xanima Tehran j ji dayika min re got: tu bixwe ima naxwn?. Dayika min j jre got: Ez nexwnde me....W j ji dayika min re got: Mna xanim min wisa texmn dikir ku xwndewariya te ji pileya doktoray j zdetire. Ji ber ku tu xanimeke wiha zana tgehity ku mirov texmn nake tu jinek nexwnde b.

 

_ Li ser heza bav we ya ji bo zarokan pir tit tn gotin, ew roj tn bra te?

Shyil Qaz: Bav min mirovek b ku ji zarokan pir hez dikir. Di navbera ke kuran de j qet cudah nedidan. Ji me hemyan re mna hev hez dikir. Hertim j ji dayika min re gotiye: Tu qet ji v nerihet nebe nebje ku min kurek bi ten heft ke hene. Ez her keek bi hizar kuran naghernm.

Bav min ji bo me tevan yek bi yek helbestek kirib dema di deriy mal de dikete hundir ew helbest ji mere dixwndin ku em j herin pwaziya w.

 

_ Mamosta El Qaz dtina te li ser xwika te ya ehd Ifet iye?

El Qaz: Xala her girng ku di derbara Ifet de dixwazim bjim ewe ku w zankoya hiqq bi daw anb. Pit w xwest ku dersa xwe bidomne bibe qaz(hakim), l dewleta ran jre gotibn te selahiyeta w hind nne ku bib bi qaz!!. Sedem j ew b ku Ifet kea Qaz Mihemed b dewleta ah ran bi av dujimin li malbata me dinr. Wan izin nedidan ku kesek ji endamn malbata me karek mezin bigire dest xwe. Ji ber w j Ifet b mamostaya xwndingeh.

Li ser kutina Ifet niha ekera bye ku awa hatiye ehd kirin filmeke dokumentar li ser w byer hatiye kirin. Dewleta komara Islamiya ran bi rya kesek xwe( ku pitre nav w ji kif b), end kes ji kesayetiyn Kurd( dijbern dewleta Islam) teror biken. Wan dixwest Emr Qazy mr xwka min j bikjin. L dema ku ew ji post Box mala xwe ew paket derxist, paket peqiya pit end seatan Ifet ehd b. Ez w dem di girtgeha Bexday de bm.

Li ser kesayetiya Ifet dikarim bjim ku ew xwed kesayetiyek taybet b. Di ax zarokatiy de j dema ku li xwndingeh b hem hevaln w jre hurmetek taybet digirtin. Keeke netirs, metn hertim bi awayek vekir bi cesaret dtinn xwe beyan dikirin. Dema em li Mihabad bn, mala me pir mezin b bi ev ji tirsa ecine nizanim titn wiha de herkes ditirsiya, l Ifet ji titn wiha neditirsiya. Di nva ev de li hem kuncn mala me ya mezin da digeriya. Li her der hurmeta kesn derdor ji xwe re dikir. Bi git mna ku Ewrop dibjin insanek kersmatk b. Armanca Komara Islamya ran kutina Emr Qaz b, imk mna ku Shyil j got, Ifet kar siyas nedikir. L dsan j dr niye ku dewleta ran ji ber neyartiya ku ji kevin de bi malbata me re heye, ew bombe ji bo kutina Ifet j danbin.

 

_ Zaten dema ku rejma Pehlew , komara Islam j weke wan neyartiya xwe bi malbata Pewa Qaz Mihemed re domand...

El Qaz: Bel, ew hema hatin ser desthilatdariy hem malbatn me ji Mihabad dr xistin birin bo rojhilat ran. Heta niha j izin nadin ku ez vegerim Kurdistan. imk ez niha j pir dixwazim vegerim Kurdistan li Mihabad bijm, l mixabin ew nahlin ku ez vegerim ser war bav kaln xwe di nava gel xwe de bijm. Ji bo v kar min heya niha gelek j hewln mezin dane, l h j nebye. Heta endn exsiyetn Ewrop ji min re dibjin em razne ku bi tere bn li ran agehdar te bn ku dewlet belayek bi ser te neyne. Herwiha wan hem erd, xan titn min yn din bi zor zevit kirine hta j li me venegerandine. Mesela erd zanistgeha Mihabad min pk dewlet kiriye. Biryar wa b ku nav Zankoy bikin Zankoya Qaz Mihemed, l w dem j wan ev pniyara me nepejirandin. Heta roja ro j ew ji nav Qaz Mihemed ditirsin. Di ax dewleta ah ran de j min dibistanek ku ji hem xwndingehn bajar Mihabad mezintir b ji bo zarokn Kurd da kirin. W dem nav dibistan Dibistana El Qaz b, l niha nav w gherandine kirine dibistana Mistefa emran. Xelk bajar h j bi nav w y kevin dinasin.

Elbete teror rekj karek sereke y komara islamya ran b. Dest wan bi xwna dehan hizar kes ji gel Kurdistan bi xwne ev kar hta j berdewame. Bi hizaran kes li ran bi taybet j li Kurdistan ji ber Kurdbn bguneh hatin kutin.

 

_ Ger zehmet nebe hinek j li ser xwkn xwe yn din( Munr, Fewziye, nemir Perwn, Shyil Meryem) dtina xwe bibje.

El Qaz: Niha ten ar xwkn min saxin. Munr xanim li Mihabad ye mijl jiyana xwe ya malbatye. Munr xzan(jin)a Fetah Xan kur Mihemed Husn xan Seyf Qaz ye ku di ax komara Kurdistan de wezr er b. Munr niha ji hem xwkn min mezintire.

Pit Ismet xwka min Fewziye ji xwkn din btir di kar siyas de alak b endama navendiya HDK b. Niha d ji ber sedemn tendursity mijl jiyana xwe ye alakiyn siyas nake.

Shyil j ku niha li ba me rnitiye demeke dirje ku li Almaniya dij. Elbete mezitirn xizmeta Shyil j ewe ku s kurn pir bi exsiyet(dr ji bav wan) mezin kirine bi rind li ser torekirina wan sekiniye. Ev di halek de ye ku her s kurn Shyil bi ked zehmeta w mezin bne herend dr Kurdistan j mezin bne, l him Kurdperwerin him j gelek bi taybetmendiyn gel xwe ve girdayne. Ew niha her s j li ser piyn xwe sekinne ez bi xwarzayn wiha ftixar dikim.

Meryem j li Bexday ye jineke gelek xrxwaze. Li Silmaniy Meryem mizgeftek bi nav Mizgefta Qaz Mihemed durist kiriye. Meryem gelek bi rewenbrn Kurd re di tkeliy de ye li Bexday. Elbete sifeta xrxwaz Kurdayetiy bi hem xwkn min re hebye h j heye. Dema ku Kurdn rojhilat Kurdistan ji dest dewleta ran n Iraq Meryem mr w kak Serdar Caf gelek hevkariya wan kirin ku bn dervey welat ji dest w jiyana nexwe rizgar bibin.

Perwn mixabin canemerg b z ji nava me . Jineke mhreban pir bi rind li ser torekirina zarokn xwe disekin.

 

_ Shyil xanim tu dixwaz li ser xwkn xwe titek bj?

Shyil Qaz: Bel pit ku dewleta ah ran tk, li Kurdistan her s xwkn min Munr, Fewziye Perwn bibn endamn HDK gelek j aktv bn kar dikirin. Herend hinek kesan w dem asteng li ber alakiyn xwkn min biray min kirin. Heta biray min hat girtin ku heya roja ro j em nizanin sedemn w ine.!!

Mixabin ew partiya ku damezrner w bav me b, pit tkna komara Kurdistan derheqa malbata me de gelek caran pirsgirk kirin.

L xelk Mihabad hurmeta malbata me biray me ba dizanin. Di ax er Kurdan bi dewleta Iraq re(1961-75) wexta ku penabern Kurd ji bar Kurdistan ber bi rojhilat Kurdistan hatin, li hem Mihabad ten biray min b ku pwstiyn cih jiyana wan debar kirin. Herend biray min w dem nexwest ku nav w ekera bibe an j xwe nan bide, l gel Kurd sax e qenciyn w ji bra naken. Elbete ev j nana mutewaz bna bray me b ku armanca w ten xizmeta gel b ne titek din. Dilsozya ji bo gel belengaz derbider Kurd di w zivistana sar de b sedem ku bi sedan kes ji miein rizgar bibin. Yan biray me h j li ser rya bab me dimee ku heta can xwe j fday doza Kurdistan kir. Elbete em naxwazn minnet li ser ser gel xwe bikin, l li hember van helwestn Kurdane dilsoziya ji bo HDK me ji aliy rxistinn siyas ve bersiveke ba nestandiye. Li peber me r nevekirine belk asteng kirine.

 

_ Bo 58mn salroja damezrandina komara Kurdistan mesaja we ji bo gel Kurd?

Shyil Qaz: Her wexta ku ev roja proz t, ez wa dizanim ku careke din tm dinyay. Ew roj di droka Kurdistan de rojeke gelek mezin li tevaya gel Kurdistan proz be. Hvdarim ku gel Kurd li ser wan armancn muqedes ber bi pve bie biser bikeve.

 

_ Birz El Qaz pit sala 1979an helwesta dewleta ran li hember malbata we awa b?

El Qaz: Mixabin ten dujiminn doza Kurdistan neyartiya me nekirine, belk hinek ji wan kesn ku rberatiya hereketa Kurd girtine dest xwe, em ji xwe re mna reqb hesibandine. Ev di halek de ye dema ku desthilatdar ket dest algirn Xomyin, waliy Urmiy ji Xomyin re nameyek nivsadiye j pirsiye ku: Helwesta me li hember pirsgirga Kurd awa be li Kurdistana ran? Xomyin j wiha bersiva wan dide: Hn bi i away nehlin tikes ji malbata Qaz Mihemed bi ser rberatiya bizava Kurd de bibin berpirs. Eger ew karek wiha biken, em qet nikarn pber v hereket bigirin. Sedem j ewe ku v malbat di nava dil civaka Kurdistan de re rehn(raln) xwe andine. Ten bila xebata we li ser v hind be ku kesek ji malbata Qaz Mihemed rbertiya hereketa Kurd negire dest xwe, eger ew karek wiha neken, w dem em dikarn pirsgirk areser bikin.

Mixabin hinek ji rbern ku karek di dest wan de hebye, hertim xwestine ku bi tihamn h vala nav min di nava gel Kurd de xerab bidin nan dan nehlin ez bm nava dil xebata Kurdayetiy. Elbete min j qet nexwestiye bi dar zor xwe bxim nava kar berpirsyartiya bizavek siyas. Ji min re mezintirn ftixar ew e ku heya niha bi rya min an j bi dest min heta ji difna mirovek Kurd j dilopek xwn nehatiye rijandin.

Sala 1980an dema ku ez vegeriyam Kurdistan min hzek j pkan, min dikar bi herkes re er bikem gelek kesan j bikjim ji bo ku cih xwe li wira vebikem li wira bimnim. L birast min qet nexwest karek wiha bikem. Yan dema ku HDK.ran hat mna kur Pewa Qaz Mihemed pniyara hevkariy bi min re kirin gotin cih te di nava v bizav deye, min pejirand. L ew niyeta wan di gel min da niyeteke xirab b. Min bi dilxwe peymana ku di navbera me de bib, silahn xwe teslm wan kirin, l pitre wan dan lankirin ku me El Qaz hzn w dorp kirine w xwe teslm me kiriye. Wan ez xistime girtgeh pitre j gotin ku div tu ji Kurdistan dr bikev. Yan wan ez sirgn kirim. Wan hebna min ji xwe re tirs xeter dihesibandin. Ev j ji ber w hind b ku gel Kurd hurmetek taybet ji min re digirtin endamn malbata me bi git di nava gel Kurd de xotiv bne. Mixabin wan wesyeta Xomyn j bi b encamdana karek ku dewleta ran bike, c bi c kirin. Min qet nexwestiye ji bo rberat berpirsyartiy reqabet bi kes re bikem, belk armanca min ya her mezin xizmetkirina gel Kurd bye. L mna ku min got j ger min bixwesta min j dikar weke gelek kesan bi ktin zor rbertiya xwe bi ser ser gel Kurd de ferz bikem partiyek j organze bikem. Mezintirn ftixara min j ewe ku di ax 8-9 meh girtina di girtgeha HDK.ran de beriya w j min xisar neda tikes, herend min bixwe gelek zirar xisar dt ez bi serbilind derketim derve.

 

_ Dtina te li ser rojn komara Kurdistan yn dawiy?

El Qaz: Di arova 2 Rbendan da min dixwest li ser xaleke girng biaxivim. Birast hinek rast di derbar komara Kurdistan de hene ku rastiya wan bi durist nay gotin. Wexta ku Yektiya Sovyet arta xwe ji ran derxist, ji dewleta Azerbayican Kurdistan re got ku d div hn bixwe pirsgirka xwe bi dewleta navendiya ran re areser biken. Qewam elseltene j ku w dem serokwezr ran b dixwest di arova wan hevdtinn ku di navbera wan her du komarn Kurdistan Azerbayican de hebn, areseriyek ji bo pirsgirka Kurd Azeriyan j bibne. Ji bona w j di navbera her du komar dewleta ran de gelek hevdtin hebn. Mrza Mistefa Sltaniyan demeke dirj mna nner komara Kurdistan li Tehran b dixwest pirsgirka Kurd bi awayek bi dewleta navendiya ran re areser bike. Pitre berdevk Qewam elseltene (Muzefer Froz) hat bo Tewrz li wira bi berpirsyarn dewleta Azerbayican re rnit peymanek nivsandinin. (Min pitre Muzefer Froz li Pars dt w behsa van byeran ji min re kir). Di w peymannam de t diyarkirin ku div Meclsa yalet Wilayet b pkann Dr. Cawd y bibe serok meclis ebister j y bibe serok encmena Wilayet. Di v biryarnam de t gotin ku Kurd mna kmnetewek ye di nava Azerbayican de bin maf wan heye heya ar salan bi ziman xwe y zikmak (mna km netewn Asr, Yehd Ermen) bixwnin. Ev b sedem ku Pewa Qaz Mihemed gelek bi dijwar li dij v biryar bisekine ji wan re da xuyankirin her maf ku ji Azeriyan re t dayn, div ji Kurdan re j b dayn cudat nebe. ca ji bo gehitina bi v meram Pewa bixwe rab Tehran endn rnitin bi Qewam elseltene re kirin. Di dawiy de ew gehitin w encam ku li Kurdistan j Meclsa yalet Wilayet (mna ku li Azerbayican t kirin), b kirin nemir Mihemed Hsn xan Syf Qaz j bibe serok encmena yalet Mihemed Emn Mon j bibe bi serok encmena Wilayet.

Beriya ku arta ran veger Kurdistan, bav min li mizgefta Ebbas Axa( li Mihabad) bi gel re iwir ka i biken. Yan cvneke gelek mezin ku bi hizaran kes tde bedar bn raste rast bi gel Kurd re axiv. W roj bav min ji xelk re wiha got: Du r li pber me hene: an div em w peymannama bi ran re hat girdan, bipejirnn an j ji er bi dewleta ran re xwe amade bikeyin. W roj ji xeyn s kesan( Salar Cewanmed Qaz ku kur Qaz Fetah b yn din j Seyd Pre b ku serok beldiya Kurdistan b nav yn din j nay bra min) gel bi temam li ser w biryar bn ku er ney kirin. Dema bav min wiha dt, ji wan re got: dema hn wiha qirar bidin, ez j biryara we dipejirnim. Yan hem titek bi awayek demokratk ji gel dihat pirsn. Li ser v bingeh b ku er nehat kirin. L nemir Pewa Qaz Mihemed j pir bi ba dizan ku dewleta ran gotina xwe nayne c. Herwiha li ser v rastiy j agehdar b ku ew div berpirsyartiya lankirina komara Kurdistan, bilindkirina ala Kurdistan, derxistina arta ran ji Kurdistan er bi wan re bi dehan karn din li ser xwe bipejirne bersiv bide dewleta ran. Ev j dizan ku ger mna Cefer Pewer bireve xelk bajar Mihabad bi ten bihle, gelek kesn bguneh y bn kutin. Ew di w baweriy de b ku ger bireve gel y jre bjin tu mirovek tirsinok te ti berpirsyart negirtin ser miln xwe ten di fikra malbata xwe de b em bi ten di nava lepn dujimin de hitin. Ev drbniya Pewa j 100% rast derket, imk li komara Azerbayican serok birvebern komar tev reviyan ne Soveytistan. Ew valabna ku bi yna wan b, b sedem ku bi dehan hizar kes di nava kue kulann Tewrz de bn ktin.

Ev fdakariya Qaz Mihemed b sedem ku gel ney ktin ten bixwe end kesn din bn ehdkirin ku nav wan di drok de heye. Min dixwest ten v rastiy bjim ku w ax j gel xwed biryar b wan gotin ku em er naxwazin er nakin. Gotina v xal min pir bi pwst zan ku b gotin.

imk heta roja ro j ti Kurdek nehatiye droka komara Kurdistan binivse li ser v byera drok lkolneke berfireh bike. Ji ber ku ro dema em dinrin li ran gelek dokument sened hene ku li ber destin. Gel dikare bi azad wan belgeyann li cihek ku jre navenda esnadn ran t gotin, bibnin bixwnin. Li wira wesyetnameya Pewa Qaz Mihemed heye ku ji du parn siyas malbat pk t.

Ji bona w j pwste gel Kurd v rastiy qet ji bra neke ku Qaz Mihemed can xwe kire fday serbilindiya gel xwe ne millet kire qrbana xwe. Ev xaleke pir girnge div ney ji brkirin. Yan Qaz Mihemed di nihayeta zanyar agehdarya ji qedera xwe ya pit tkna komara Kurdistan bi w sonda ku roja lankirina komar li hember gel xwarib, wefadar ma.

 

_ Mesaja te ya ji v roja proz drok?

El Qaz: ro doza gel Kurd di pvajoyek pir girng da derbas dibe Kurd rolek gelek hessas dilzin. Derfetek gelek girng zrn ji bo gel Kurd hatiye p ku heya niha di droka gel Kurdistan de Kurdan xwe li hember babetek wiha girng de nedtine. Yan ten pngavek maye gel Kurd bigehe armanca drna xwe ku ew j xuyakirina maf qedera wan e ku bixwe biryar li ser bidin bibin xwed kiyanek serbixwe. av me tevan bi hv li bar Kurdistan ye. Elbete 99% gel Kurd dawa serxwebn dikin. Ez di w baweriy de me ku awata kek Mesd Barzan Mam Celal Talban j ev xweziya mezine ji daxwazn gel Kurd j bi rind agehdarin. L rewa siyas wiha dixwaze ku di roja ro de em bixebitin car li bar Kurdistan dewleteke fediral bibe di raqeke fediral de Kurd Ereb bi hevre bijn. Ji bona w j pir bi pwst dizanim ku di ztirn wext da ev du hzn sereke bi hevre bibin yek hz bi zimanek bi hzn hevpeyman karbidestn dewleta paeroja raq re di tkiliyan de bin kar bar welat xwe birve bibin. Ez di w baweriy de me ku ev awat(xwez)ya Pewa Qaz Mihemed j bye ku gel Kurd rojek bigehin armann xwe yn drn ku ew j azadiya Kurdistan ye. Kurd gelek bi esalet di chan de km netewe hebne ku mna Kurdan ji bo bi destxistina mafn xwe xebat biken qrbaniyan pk serxwebna xwe bikin. Sedan hizar belk j bi milyonan Kurd di v r de hatine ehdkirin welat me j hatiye wrankirin, l millet Kurd hertim li berxwedaye h j li ser daxwazn xwe yn drok bi srarin.

Ez li ser v hind pir bi bawerme ku ger gel Kurd yek be, her daxwazeke ku hebe dikare bi dest xne bigehije hem daxwazn xwe. mana min bi v kar pir heye. Bi ya min Amirka ku di roja ro de mezintirn bi hztirn dewleta chan ye, xwed planek be ji bo paeroja Kurdan, belk ev Kurdin ku div ji xwe re pilan paeroja xwe xuyabiken. Tikes nne ku b pirsgirka me Kurdan areser biken, ji xeyn me Kuran.

 

 

D. Wezr karbidestn kabneya Komara Kurdistan:

_ Hac Babe x:

Serokwezr komara Kurdistan b. Mirovek bi temen xwe mezin b. Hertim ji bo areserkirina pirsgirkan bi pwa re dikete nava wir. Rehmeta Xd l be mirovek ba b...

 

_ Mihemed Husn Syf Qaz:

Wezr ceng(er) parastina dewleta Kurdistan hevkar pewa Qaz Mihemed b. Kur ap Qaz b, yein pismam hev bn, ew bi pewa re hat ehd kirin...

 

_ Mrza Kerm Ehmediyan:

Wezr post telegraf b. Li ser taybetmendiyn w yn exlaq wefdariya w ji bo pirsgirka Kurd gelek titn balk tn gotin. Ew kur meta Mna Qaz b.

 

_ Sed Xan Homayon:

Kur xwika Qaz Mihemmed e. Niha sax e li Mihabad ye, mirovek gelek mezin bi hurmet e. Di ax serokkomariy de acodan(berdevik) peway b. Mna yadigarek komara Kurdistan hevpeyvna min y pre b weandin.

 

_ El Ryhan:

W beriya mirina xwe gotib dema ez mirim, min di bin piyn Qaz Mihemed de verin. Li ser jiyana w agahiyn me kmin.

 

_ Sedq Heyder:

Ew wezr piropagandey b. Mirovek pir bi dspln b. Di nava gel de li ser wefadariya w ya ji bo ehdn komara Kurdistan pir gotinn balk hene. Ber mirin bi wesiyet gotib hevaln xwe:Ez we bi Xd didime sond ku eger ez mirim pek ji axa merqed Pewa Qaz Mihemmed helgirin birjine nava gora min.

Sedq Heyder li sala 1992an ber dilovaniya Xd.

 

_ Hac Ebdulrehman lxan Zadeh:

Ew wezr tegbr(iwir meweret) b.

 

_ Wehab Bilryan:

Xelk Sablax ye biray Xen Bilryan e ku niha li Elmanya ye. Xen Bilryan ji aliy dewleta ah gor bi gor ran ve, 25 salan hat girtin di girtgeh de b. Pit ewqas salan, orea ran b sebeb ku b azad kirin. Xen Bilryan nimneya her ba a berxwedana mirovek Kurd b roja hat berdan bi deh hizaran kesan li Kurdistan pwaziyek germ li w kirin. Pit azadbn ji zulma dewleta ran reviya Elmaniya. Bi wateyek din ew end hevaln xwe ji Dr. Qasimlo cuda bn pitre near ma ku ji Kurdistan dr bikeve. Mirovek bi man pir bi bawer e. Qet xwe nefirot e rejma ahenah heya dawiy li berxweda.

 

_ Mihemed Emn Mn:

Wezr hundirn(navxwe- daxile) b.

 

_ Ehmed lah:

Wezr abory b, demek e ku wefat kiriye.

 

_ XEll Xosrew:

Wezr kar b niha saxe li Emrka dij.

 

_ Hac Mistefa Dawud:

Wezr bazirgany b. Ew j ji malbateke bi hurmet ji bajar Mihabad b. Wefat kiriye.

 

_ Kerm Yaho:

Xelk Mihabad ye nemaye(wefat kiriye).(?)

 

_ Menaf Kerm:

Ber end mehan li Mihabad rehmet. Wezr perwede hnkariy (ferheng anda Kurd) b birast di kar xwe de gelek hosta b. ev rojan ranediwesta. Ji kar xwe hezdikir bi gran li ser erkn(wezfeyn) xwe radiwesta.

Min hevpevnek dirj bi Menaf Kerm wezr ferheng anda komara Kurdistan re kiriye. W di v derbar de gelek zanyar dane me.

 

_ Seyid Mihemed Eybiyan:

Ber end salan li Mihabad wefat kir di kabneya wezrn komar de wezr tendrsty b. Ji malbatek kevin yn bajar Sablax ne. Nivskar mirovn siyas di malbata wan de pir in.

 

_ Ebdulrehman Zebh:

Yek ji damzernrn komeley Jiyanewey Kurd b. Li ser alakiyn kar Kurdayetiy bea parastin(stxbarat) hertim li pey w bn hatin ku w bigirin, l ew rev aliy din y Kurdistan (Bar Kurdistan). Bi yek car li w der ma bi xebata nivsn wean ve mijl b. Bi wateyek din ji w dem pda ew bi yek car aliy din y Kurdistan(Kurdistana di bin dest dewleta raq de) jiyana xwe li wir dibire ser. Ebdulrehman Zebh ji despka lawit(ciwan)ya xwe pir jr, zana ji ferhenga netewa xwe pir hez dikir. Gelek bi hr li wie peyvn zaravn ziman Kurd dinr. ev rojan dixwest li ser ziman Kurd bixebite. Pir bi gundyan re rdinit bi wan re dipeyiv bi v ikl wie peyvn resenn ziman Kurd dinivsn hez dikir ziman Kurd bi reng nivsk zind bike. Pitre ferhengek Kurd Kurd bi rengek pir rkpk zanist nivs ev pirtke pk pirtkxaneya netew ya Kurd kiriye.

 

_ Mela Husn Mecd:

Ew ji malbatek Sablax ye wezr dadmendiy(edalet) b.

 

_ Mihemed WElzade:

Wezr andin(kitkal) b. Ew j ji Mihabad ye.

 

_ smal lxanzade:

Ji malbata mezin bi hurmeta lxanzadeyan e ew j wezr r (rge w ban) b.