Jiyana hunermenda canemerg Merziye Rezaz:

30 Sal Rya Dijwar: Ji Pmergaty Heya Stranbjy

 

Kakar Oremar, kakshar_oremar@yahoo.de

 

Xeber gelek kurt b: Merziye Rezaz j xatir ji jiyan xwest.!!!.

Xeberek wisa nexwe di demjimr 11.00 sibeha roja yekem(18.09Rezber.05) da mejiy min qifil kir. Gj heyran, min nedizan i bjim i bikim. Dil nedixwest xeberek wiha xemgn bawer bikim, l dema ku mamosta Necmeddn Xlam(hevkar heval Nasir Merziy y saln dr dirj) bi rya telefon got: Kakegiyan malman xera b, Merziye d xebera re z li her der belav b. Careke din gotina bav kalan ket bra min ku dibjin: Mirin ji guh mirov j nzktir e.
Sal 1998 b. Merziye ji bo pitgriya xebata siyasiya Kurdn bakur Kurdistan hatib akademiya Kurd li bajar Nuess(Almaniya). Cara yek min ew li wira dt. Bi rxwe keneke sirt bersiva pirsn min da. Herend demeke gelek km b ku me hev naskirib, l w wisa bi germ dan standin bi me tevan re kir ku min hiss kir qey ev deh sale ez ji nzve w nas dikim. Cesaret qeke mezin di avn w da diyar b. Xuyab ku hvyn w pir xwe ji rvngiya ryeke dr dirj re amade kirib. Rya ku tda armancn proz pir bn.
Xwesuhbetiya Merziy nedihit ku mirov dwana w biterkne. Dema ku min j pirs: Tu awa by hunermend di rojhilat da k cesaretek wiha da te?..., wisa xuyab ku min xemeke giran bi bra w aniye. Li min nr wiha got: Ger tu bizan ez heya vira awa hatime, belk bawer nek, l min di end qadan da er kir. Adet orfn civaka feodalzim ten dixwestin ez di mitfaq da bimnim. Ser xwe bilind nekim. Mrsalar, rewitn pademay di nava me Kurdan da ji hem derdek nexwetir bi avek sivik li jin nrn, tevan gelek ez andim. Heya min bi civaka mrsalar da pejirandin ku ez j dikarim mna jinek di civak da xwed rolek poztv bim, sal derbas bn. Gelek nexwe hatin rya min, ger ji tere bjim bi rojek du rojan bi daw nabin qrban

Biograf

Bi qas 30 salan ji kar Pmerergatiy heya stranbjiy Merziye li ser ryeke dr dirj meiya.

Merziye Rezaz(Ferq) di 18. 05 Gulana sala 1958an da li bajar Merwan(Rojhilat Kurdistan) di nava malbateke hejar da hat din. Malbata wan bi esil xwe ji bajar Sine ne. H zarok b ku deng awazn xwe(i Kurd an j Fars) mna mqnatsek bihz ew ber bi xwe ve dikiandin. 8-9 sal b ku di dibistan da bi Fars strann hunermendn ran yn navdar dixwndin. Ji lstik anoy j pir hez dikir. Ji ber w j di nava mamosta hevaln xwe da keeke xotiv b. i minasibetn cejin ahyn ku di dibistan da dibn, Merziye tda bedar b. Dema zan ku Fetane Weld bi ziman w y zikmak distire, strann w ezber kirin xwndin. L dema ku mezin b deng w kemil, d di nava malbat da j kes qebl nedikir ku ew bistire. Ew li ser wan salan wiha dibje: Carek xal min ez xistim nava tenra nanpatin, km mab ku ez ji germa bifetisim. imk him cih teng b him j xuliya hundir tenr h germ b. Rojek ber w nan tda hatib patin. Sedem j ew b ku w roj min di dibistan da bi dengek bilind stran gotibn. Xal min ez ceza kirim ji min xwest ku d nestirim...., hing min zan ku rejmn dagrker i bi ser me anne awa em di nava feqriya and da dorp kirine...
Saln desthilatdariya Mihemed Riza ah Pehlew rojhilat Kurdistan ketib ber ilqn siyaseta serkt asmlasyon. Dema ku Merziye bi avek vekir li derdora xwe nr, zan ku dewleta desthilatdar ziman, and edebiyata Kurd li her der qedexe kiriye. Ji ber w j d bi ziman Fars nestir giraniya xwe da guhdarkirina strann radioyaya Bexday. Li wira b ku d Meryem Xan, Nesrn rwan, Eye an Gulbihar j bi rya deng strann wan nas kirin. Ew thinya w hind b ku li ser jiyana jinn Kurd yn stranbj infarmationan kom bike wneyn wan j bibne.
Min carek j pirs: Merziye xanim di nava Kurdn me yn Soran da ima jinn stranbj kmin?.... W bi axnek ku hizar kul kovan tda xuyabn, wiha got: Ev pirs an j ji temen ciwaniy riha min xistiye nava ikenc. Wijdana min j gelek nerihete. Heya niha min bixwe j sedhizar caran ji xwe pirskiriye ka gelo ima li bakur Kurdistan zdetir ji 70 salaye ku jinn stranbj hebne, l di nava me da kes titek wiha ji xwe re nekiriye kar? L di bersiva pirsa te da ten dikarim v bjim ku kevneopyn civak, ferhenga serdest ya dagirkern Kurdistan, siyaseta neyarn me negehitina Kurda di qada jiyana sosyal da, nehitiye ku jin di v qad da liyaqeta xwe nan bidin. L ez soz didim ku di v rda heya dawiy bimeim berhemn drok biafirnim. Ez v valahiy tej bikim...

Ji ber van nrnn w ye ku mirov dikare bje: Merziye di rojhilat Kurdistan da yekemn jina Kurd b ku huner strangotin ji xwe re kirib karek sereke. Herend beriya Merziy gelek jinn mna Menc Heyran, Gt Bhit, ehn Talban, ran xanim Mocered, Fetane Weld end kesn din j hebn ku deng xwe gehandibn guh xelk, l z ji qada huner derketibn kes nedizan li kne ima rya xwe nedomandin!.

Merziy ji zarokatiy destpkir. Evna huner mna agirek qa w gortir kir weke titek cewherdar kete nava xwna w. Dema ku b ciwan, doza Kurdistan j naskir z phesiya ku rejma Pehlew dijbern azadiya br rayn Kurdayetiy ye. alakiyn xwe yn siyas destpkirin. Xwndina xwe ya destpk navend li bajar Merwan bi daw an. Li Sine xwndina xwe ya di war hnkariy da bi daw an. B mamostaya dersbjiy di gundn herma jiyana xwe de dest bi dersgotin kir. Di nava civaka gundiyan da btir bi kurahiya elemn Kurda hesiya. Ji ber w j ev roj dixebit ku sewiya xwndin di nava zarokn Kurda da bibe ser. Ji ke jinn Kurd re behsa rol jin dikir. Dixwest wan ji rewa rastna jiyan aghedar bike, l derdn giran ne yek hiza bn.... 

Sala 1977an bi koma( Kor Msqay Sine) re dest bi xebat kir endn cara li pber gel dest bi strangotin kir. Careke din veger Merwan li gundek derdora bajar dest bi dersgotin kir. Pit du salan careke din bajar Sine li wira ji zarokn dibistana seretay re ders digot.

Merziye sala 1978an bi hunermend naskir Nasir Rezaz re zewic. d ji w sal pda hd-hd deng serhildana geln ran li her der dihat bihstin. Merziye mna rejineke eleng mil bi mil Nasir hevaln xwe yn din di rpvann li dij rejma Pehlew, bedar dib. 

d mna keeke oreger ji aliy dost dujiminan ve Merziye navek naskir b. Sala 1978an demeke kurt ji aliy bea parastina rejm ve hat girtin ji ber alakiyn siyas maf mamostatiy j hat standin.

W Nasir hlneke germ ji xwe re durist kiribn. d bi Nasir re hizr ramann w yn siyas huner btir ji ber bikivn. Li Sine bajarn din yn Kurdistan wan komeke huner damezrandin xwestin bi strann xwe yn siyas pileya rewenbriy di nava gel da bilind bikin: N. Rezaz, Necmeddn Xlam, Merziye Rezaz end hevaln din li dora hev kombn dest bi kar kolectv kirin. 

 

Huner Siyaset Di Nava iyayn Kurdistan Da

Sala 1980an rejma Xmyn pit ku cih piy xwe peyt kir, kete serktkirina oregrn Kurd. Nasir pmerg Komeley oregr Zehmetkan Kurdistan ran(Komel) b. Ber bi iya meiya, l Merziye di nava bajar gundan da mijl dersbjiy b. 

Dujmin z bi kar alakiyn w j hesiya. d li gor zagnn komara slam maf jin y strangotin j tuneb. Ev di rewek da b ku Merziy him xebata siyas dikir him dixwest di chana huner da j iyann xwe bide xuyankirin. Near ew j ber bi iyayn Kurdistan eka pmergatiy da mil xwe. Di jiyana pmergatiy da Merziye him dayik, him hunermend him j oregereke bi pirensp b. Di nava er ore da ew bn xwediy ke kurek bi navn Dilniya Mardn. Wan hemyan li iyayn Kurdistan xwestin ku qeb-qeba deng awazn xwe bigehnin her dera Kurdistan. Wan bi hevre di nava iya newaln Kurdistan da komek bi nav Kor Bangewaz damezrandin. Di nava Kor Bangewaz da gelek stran marn mill tomar kirin bi rya radioy bi xelk dan bihstin. d ti pmerge neb ku hem roj bi strann wan zdetir ji rojn ber hez li welat xwe neke.

Cara yek ku deng Merziye li her der belav b, ew h li iy pmerge b. Mara bi nav Silaw bo Pmerge bi deng Merziy li herdera Kurdistan belav b:

Silaw germ dil pir hmd met pk

Piling herd wilat ey heval Pmerge

 

Le dewr dest tifengit germ ke roj xebat

Le ast helmet tjit i agir berge

 

Ewste tuy le ew tar mom helgrsaw

Le nw dil ewezenga weku girk rasaw

 

Ke ratekanduwe ala be dest xarawit

Degey le kosp bowaran be hest parawit

 

Silaw germ dil pir hmd met pk

Piling herd wilat ey heval Pmerge

Merziye di rojhilat Kurdistan da yekemn jina Kurd e ku mar an j sirda bi nav (Silaw bo Pmerge) tomar kiriye. Pit w strann: Giyanekem be asman n( ku straneke mamosta Ezz arox e Merziy bi hinek gherandinn ku di helbesta w da kirine, ew xistiye qalib mareke oreger), Ma Xuday Payz tev strann serdema pmergayetiy ne ku bi mkann her km di ax oregeriy da xwindibn.

Jiyana Li Ewropa

Sal derbas bn. d ji ber nebna mkann huner li iya axn Kurdistan, Merziye Nasir sala 1985an dest ji kar Pmergatiy berdidin mna penaber hatin welat Siwd.

Li Ewropa Merziye xebit ku bi awayek profesyonal dest bi kar xebata xwe ya huner bike. L zarok mal y bik(Kardo) b sedem ku ew end saln din j balak bimne. Sala 1994an bi mamosta Nasir Rezaz re Cdyeke hevpar belav kirin ku bi germ ji aliy muzkhezn Kurd ve hat pwazkirin. Pitre geteke huner li Amirka, Ustraliya piraniya welatn Ewropa dan destpkirin. Bi v away Merziy di huner evna xwe ya ji strana Kurd re pngaveke din ber bi pve avt. Dema Med TV dest bi wean kir, deng dmenn Merziy Nasir li her ar pern Kurdistan belav bn.

Li rex kar huner, Merziye ji bo maf jinan zarokan j xebat dida meandin. W xwe ji part rxistinn Kurdistan dr nedixit. Br ramann Merziy Kurdistan bn. Di hem civnn ku li ser mafn jinan dihatin kirin, Merziye amade b. Ew li welat Swd endama komela parastina maf zarokan b. Herwiha di Parlmana Kurdistan Kongra netwey da j endam b.

Mamosta Nasir Rezaz ku ji xeyn hunermendy nivskar rewenbrek hjaye j, hertim ji Merziy dawa dikir ku di kar hunera xwe da hem pern Kurdistana mezin diyalktn ziman Kurd li ber av bigire. Ji ber w j Merziy strann xwe ji hem zaravan ziman Kurd hildibijartin. Demek li Medya Tv bernameyek bi nav Jlemo ku li ser pirsgirk parastina mafn jinan b, pk dikir. Di merasimn taybet ahyn netew da li kleka Gulistan Perwer Beser ahn bi awayek her hja bername pk dikirin. Ew her s xanimn hunermend mna sefrn and her s zaravn ziman Kurd, bibn sembola hevgirtina netew li her ar parn Kurdistan. Merziye di nkirina fikreke wiha da xwed rolek gelek bi bandor b.

Taybetmendiyeke din ya her berav balk ew b ku Merziye Rezaz jineke rexnegir b. Pir bixwe bawer b di nava sedhizar kesan da axaftina xwe dikir. Ji kes neditirs erm nedikir ku di nava hizar mran da rabe ser piyan bi dengek bilind biaxive. Hertim ji bo serketina mirovan kar w tewqkirin b. Ken heza Merziy ax ku digot: Qrban tu.... qet li ber ava nae. Dema diaxiv bihstina deng w deng dayikn Kurd bi bra mirov dian. imk jineke xrxwaz b ji pkevftina mirovan hez dikir. Armanca w ya her mezin ew b ku rojek Kurdistaneke serbixwe bibne. Ji ber w j ber du salan w Nasir biryar dan ku vegerin Kurdistana azad li Silmaniy bi chwar bn. W dixwest di nava gel xwe da be di warek da xizmeta wan bike.

 

Em Kurd ro xwed xemeke giranin. Me dengek xwe y her bilind ji dest da. Projn Merziy di nva r da man. Ew di rvngiya xwe da negehit qnaxa dawiy.

Bel Merziye can di dawiy da ten dibjim: Rya te ya jiyan i z iqas bi awayek tirajk bi daw b!! ima? Ma qey hvyn te km bn?...

Xweziya qedera jiyana mirova wiha bi hsan bi daw nebya...

20.09.05 Almaniya

 

 

apkirin

copyright 2002-2005 info@pen-kurd.org