Kjan duriste: Komara Mehabad an komara Kurdistan?!

 

 

Kakar Oremar, kasher_oremar@yahoo.de

 

 

irayek ronye ser rya droka me ya tkoana siyas komara Kurdistan ramann Pewa Qaz Mihemed in.

Saln dr dirj e ku di medya Kurd da li ser komara sala 1946an li rojhelat Kurdistan, babetn cr bi cr tn weandin, xwendin nivsandin. Mixabin heya niha j ji ber berjewendyn siyas ji aliy partiyn syas li Kurdistan xwndin an j lkolneke ba ji bo nasnadina v byer ku wek girngtirn byera sedsala derbasby di droka siyasya Kurdistan da hatiye binav kirin, nehatiye kirin.

Li gor belge, nivs dokumentn ku li ber dest me hene, ez dikarim bjim ku komarek bi nav komara Mehabad tunebye, belk nav dewlet komara Kurdistanbye. Sedem ine gelo:

1.    end roje ku ez rpeln rojnama Kurdistan ya sala 1946an li Mehabad hildidem. Rojname organa frmiya HDK(Hizb Demokrat Kurdistan) e. HDK heman komeleye Jiyanewey Kurd (J.K) e ku xwed bernameke dewlemend b bo serxwebna Kurdistana mezin. Ji hejmara 8 heya 19an (sala yekem) bi awayek ekera di rpeln rojnama Kurdistan da gelek nivsn balk li ser cejin an j roja lankirina komar hatine amadekirin. Xala her balk neya li jr nav: Cejin stqlal Kurdistan e ku di rojnam da hatiye weandin. stqlal t wateya serxwebn . nav bajarek j nikare bibe nav dewleteke serbixwe.

2.    Hinek foto j hene ku yn wan saln drok ne. Fotoyek heye ku tabluy wezareta and ye wiha li ser hatiye nivsandin: Dewlet Cemhur Kurdistan- wezaret Ferheng.

3.    Li naveroka axaftina Pewa Qaz binrin ku roja lankirina komara Kurdistan li qada iwar ira li pber hezaran kesan kirib: Kurd ji kevin de xwediy hezaran paa desthilatdar rxistinn xwe yn mill bne di dewama axaftina xwe da behsa mr ldern Kurd yn ber dike ka awa ji bo serxwebna Kurdistan can xwe fda kirine heya dilopa xwna xwe ya dawiy ji armanceke wiha ra er kirin e. Ew li ser erdnigariya axa Kurdistan diaxive navn weke: Emr Seyfeddn, Sarim Beg, x Heyder, Emr Beg, Emr Paa, Qbadxan, x beydulah Simkoy ikak careke din di hafiza guhdarn xwe da zind dike.

4.    Dawiya rojn temen Pewa an j dmen dadgeha leker ya ku ew hevaln xwe tda hatin dadgeh kirin, di belgeyn arta dewleta ran da h j mane. Tawaneke her mezin ku ew Pewa p tawanbar diken, eve: we serxwebna Kurdistan ragehandiye. Gelo ma belge ji v rontir heye ku di dadgeheke leker da ji aliy dijminek dagrker ve li dij komara Kurdistan t kirin?. Ev tawana her dawiy b bes b daku ran serokkomar Qaz Mihemed p dam biken.

5.    Li wesiyetnamya Qaz Mihemed, belgeyn xweparastina Pewa tawann ku ew p mehkeme kirine, temaa biken. Bi vra ez bawerim ku rastyn komareke serbixwe ramann Pewa Qaz Mihemed yn Kurdistan y batir ji we re ekere bibin.

6.    Wneyek Pewa Qaz heye ku di deftera w ya kar xebat da hatiye kiandin. Li pita ser w xerta Kurdistana mezin t dtn. Wne ji aliy Archibald Roosevelt (1) ve hatiye kiandin. Herwiha nemir Sedxan Homayon defterdar Pewa Qaz Mihemed di hevpeyvna ku min pr kiriye, wiha dibje: ... xatreyek ku pir li ser br hestn min bandoreke taybet dan niha j h li ber avn min e, eve: Di rvng (sefer) yek da ez di xizmeta Pewa Qaz cenab Hac Baba x ya ji bo bakur Kurdistana azad ( bo Urmiye, Selmas, Xoy Mako) de bm di dirjahiya hem wan bajar gundan da ji aliy gel rnitvann wan bajar gundan ve, pwaziyek gerim bi tn ji serokkomar Kurd hevaln w, hat kirin.

Dema ku em ji bajar Xoy ber bi Selmas ji aliy din j ber bi Mako ve din, ji dr ve iyay serbilind Agir (Ararat) bi mzera(21) sp ya befir derket beriya avn me, Pewa Qaz Mihemed bi dilek tej hsas  du caran wiha kerim kir: " Silav li te ey Agir, silav li te ey Agir".

Di wan dem axan de hestn Peway mezin Kurd ji dtina Agir silav lkirina li v iyay navdar, bi ekerah br baweriyn Pewa Qaz bi droka Kurd daxwaza rewa ji bo standina maf azadiya xwe ji bo hsan Nur ew ehdn ku di serhildana Agir da, rol xwe y drok lstbn xwna xwe ya paqij kirin fday azadya netewa Kurd, hv xweziyn Pewa bo azadya hem Kurdistan gel Kurd, tda dihat dtin.

7.    KDP a pit tkna komara Kurdistan ku xwe wek mratgir komara sala 1946an dizane, gelek cara di edbiyata xwe ya siyas da behsa dewlet xodmuxtar (otonom) Mehabad carna j dewlet xudmoxtara (otonom) Kurdistan dike(!!?). l gere em ji br neken ku dewleta otonom hing pk t ku dewleteke navend li welat hebe xwed otorte be, l di ax komara Kurdistan da em ti newarek  ji hz saziyn hikumeta navendya ran li herm nabnin. Nizanim sedema v zulma mezin drok iye? Aya rbern HDK di bin zexta hizba Tudeh da xwe near dtine ku heqareteke wiha mezin bi tkoana ldern weke Qaz Mihemed biken? Ma arv, wezr endamn serdema komara Kurdistan tev ji hol rabibn an j miribn gelo?

8.    Pit tkna komara Kurdistan ji aliy hinek rxistinn siyas ve carna j komar wiha t pnase kirin: Komara Kurdistan li Mehabad (!!), Gelo ma mumkine ku nav bajarek li ser hikumeteke serbixwe b dann?. Qey bikarn wiha vala ew bikarbin xwe li ber dil dijmin netewe axa xwe irn biken?

9.    ji sala 1977an HDK nav ran j li ser pnasa rxistina xwe zde kir. HDK  ku komara Kurdistan pkanb, ji nikave b HDK. ran(!!) Wan bi hem weyan rastiyn manfestoya HDK saln 1945- 46an nkar kirin. Bi ji nve apkirina rojnama Kurdistan li sala 2007an li Silmaniy, ew siyaseta wan ya ewt an j siyaseta oportonst ekera b. KDP.Iran di kongira xwe ya 13an da t peyva Otonom datne aliyek behsa federalsm dike. L federalzma ku ji kongira 13an pda KDP.Iran li ser diaxive di bernama xwe da bi cih kiriye j xwed naverokeke ekere nne.

Li gor min: Medya Kurd, lkolnvan, nivskar partiyn siyas li Kurdistan div bi van belge dokumentan d bigehin w qenaet ku nav komar Komara Kurdistan  bye ne Komara Mehabad. Bila d zulm li rbaza Pewa Qaz armancn w yn proz neken.

imk Pewa hevaln xwe ser xwe netewandin, belk bi serbilind komar wenda kirin. Yan durist berevaj komara Azerbayican ku bi hezaran kes tda hatin kutin, l li Mehabad titek wiha neb. Roja 31 Adara sala 1947an her s rber ehd bn, l bi dengek bilind wiha qriyan:Em di mirin da j serbilindin

Elbete ji dokumentasiyonkirina w drok tej qehreman nejbrby ra, pwste fondeke mezin b kirin. Werin em ji ber btir zdetir biha qmeta droka xwe bizanin.

1.    Archibald Bulloch Roosevelt (April 9, 1894 October 13, 1979), yek ji wan kesan b ku di ax komara Kurdistan da hate Mehabad li hinek hermn din yn rojhelat Kurdistan geriya. W pirtkek bi nav: Heza hnbn nivsandiye ku li jr nav oq amuxten bi ziman Fars j hatiye wergerandin.

 

25. 01. 2009(Belka - Denderleeuw)

  

 

 

 

 

 

apkirin

copyright 2002-2008 info@pen-kurd.org