Li Îranê Sê Tabloyên Tirajîk…

Kakşar Oremar, kakshar_oremar@yahoo.de

Sal 1988 bû. Şerê Îran û Îraqê digehişt rojên xwe yên dawiyê. Lîderê olîyê yê Îranê Ayetulah Xûmêynî bi vexwarina camê jehirê pejirand ku ew şerê malwêranker, bêencam bigehe dawiyê!!. Bi milyonan kes hatin kuştin, birîndar bêsinor bûn û reş bibû xemla dayik, bûk û keçên ciwan. Heya roja îro jî kes nizane ka armancên Sedamê cinyetkar û rejîma Îranê ya paşvero ji wî şerê tejî êş û elem çi bûn. Gel bi giştî û rewşenbîr û siyasetmedarên civakê jî bi taybetî li dijî şer bûn. Ji ber wê jî dijberên şer ji aliyê her du hikumetan ve dihatin girtin, şikence kirin û kuştin. Sedem jî ew bû ku ew bi bîr û ramanên xwe hem li dijî rejîmên serdest bûn û hem jî dixwestin rojek ji roja din zûtir şer bi dawî bibe. Li vira ez behsa rejîma Baasî nakem ku wek „komara wehşetê“ hatibû binav kirin, lê ezê behsa sê dîmenên li Îranê bikem ku li ser jiyana gel xwedî bandoreke nigatîv in:

Havîna sala 1988an Xûmyênî bi awayekî nivîskî destûreke wiha ji berpirsên zindanên hemû welat re şand:“ hemû girtiyên ku hê girêdayî îde û ramanên xwe ne, îdam bikin“. Tevî ku hukimê hinek ji wan girtiyan gehiştibû rojên xwe yên dawiyê jî, lê ter û hişk ketin ber şûra fermana Xûmêynî. Di wê tevkujiyê de zêdetir ji 8 hezar kesan hatin tîrbaran an jî îdam kirin û piştre jî tev di gorstanên bênav û nîşan de hatin veşartin. Ji hemû rêxistinên siyasî û hemû gelên: Kurd, Fars, Azerî, Tirkmen, Ereb, Belûç, jin û mêr tev bi wayekî dûr ji wijdana mirovahiyê hatin kuştin. Wan bi pejirandina mirinê serê xwe li hemberî otorîteya reş neçemandin. Û îro şehadeta wan bû sedem ku perde li ser rûyê reşê rejîmeke paşvero bê hildan ku bi hemû cewher û wateya xwe dijî mirov û mirovahiyê ye.

Rayedarên komara îslamî bi karekî wiha re dixwestin cinayetên xwe yên çaxê şer li ber çavan wenda biken û bi kuştina azadîxwazan re meşrûiyetê bidin şerê xwe yê bêencam. Hemû pîvanên wan yên siyasî vala derketibûn û neçar kîna xwe li ser serê azadîxwazan vala kirin.

Heya roja îro jî hemû salê xwediyên wan kesan diçine cihê gorên bi komel, şînê dikin, axa wan gulbaran dikin, lê bi birîndarî û herişî vedigerin malên xwe.!! Piştî 20 salan îsal dîsa jî tabloyekî wiha li Tehran û bajarên din yên Îranê çêbû. Êstixbarat û pasdarên rejîmê keç, xurt, dayik, bav, genc û kal dane ber kêran, autoyên wan şikandin û bi şikence û heqaretê ew li ser tirba ezîzên wan dûr xistin. Belê… Zimanê îslama ku rayedarên rejîma Xûmêynî pêdiaxivin, tenê lêdan û şidete.

Êdî ez behsa qetilamên li Mirgewer, Qarna, Qelatan, Sine, Neqede, Mako û deverên din yên rojhelatê Kurdistanê nakem ku pasdarên rejîmê bi sedan kes kuştin û rûyê rejîma Pehlewî spîtir kirin!!.

Li Îranê Kurdbûn bi serê xwe sûçeke, êca ger mirov bi qasî misqalekê li dijî rejîmê bizaveke siyasî bike ew sûç hê jî mezintir dibe!!. Di çavê rayedarên komara îslamî da Kurd ne mislmanên 100% in, çimkî piraniya wan sûnîne û ne jî Îranîne, çimkî cudayîxwazin û dawa mafên xwe yên netewî dikin!!. Dema kesek dikeve ber lêpirsînê pirsa yekê ku jê tê pirsîn eve:“ mezhebê te çiye û ji kûyî?. Dema kesekî wiha sûnî û Kurd be, elbete êdî hisaba wî/ê ji girtiyên din cudaye.

Tabloyekî wiha li bajarê Mehabadê bi girtina keça Kurd Zeyneb Bayezîdî re bêtir eşkera bû. Du sûçên Zeynebê hebûn: 1. Navê firoşgeha xwe danîye „Zîlan“, 2. Ji jin û mêran re dawa mafê wekheviyê kiriye. Herwiha du jinên Kurd: Hana Ebdî û Ronak Sefazade jî demeke dirêje ku di girtîgehê dane û hê jî nizanin ka paşroja wan yê ji aliyê dadgehên komara îslamî ve bigehe kû!!

Ev di rewşkê de ye ku li gor zagûnên komarê ne navê Zîlan û ne jî dawa mafê wekheviyê sûç tê hesibandin. Lê xûyaye ku Ehmedînejad û Xaminêyî li Kurdistanê bi rastiyekê hesiyane: Li rojhelatê Kurdistanê şoreşeke rewşenbîrî û civakî jî li rex xebata siyasî û çekdarî demeke ku dest pêkiriye. Bi taybetî jî di nava keç û jinên Kurd da şoreşeke zêhniyetê reh û rîşên xwe avêtine herdera Kurdistanê.

Jin û keç, dayik û xwîşkên me bêtir êşa bindestî û evîna azadiyê hiss dikin. Ji bona wê jî em dibînin ku li kêleka xurt û mêran ew jî xwe ji çalakiyên siyasî-civakî dûr naxin. Bêgoman ew keçên zana baş dizanin ku Kurdbûna wan bûye sedema dayîna biryarên wiha dûr ji hemû qanûnên mafê mirovan. Li ti dereke cîhanê bêedaletiyeke wiha nayê dîtin.

Bav û kalan gotineke xweş kiriye:“ Dema kêr bigehije ser hestî, êdî ti rêyên din namînin“. Li rojhelatê Kurdistanê zor û cinayetên rejîmê wisa zêde bûne ku êdî neçar azadîxwaz jî li rêyeke din digerin. Zêdetir ji 200 girtîyên Kurd li hemû girtîgehên rojhelatê Kurdistan û Îranê bi yekcarî biryareke dîrokî dan. Wan bi hevre dest bi gireva birçîbûnê kirine.

Ev biryar li rojhelatê Kurdistanê bi serê xwe destpêka pêvajoyek nûye. Meşa azadîxwaziyê ku berê ji bakurê Kurdistanê dest pêkir û niha jî xwe gehand her dera rojhelatê Kurdistanê, di rewşa xwe ya herî hesas û girîng da ye.

Girtiyên Kurd bi awayekî aştîxwazane daxwazên wiha ji dewleta Îranê dikin:

1. Hikumeta Îranê nasnameya wan ya medenî-siyasî bi awayekî fêrmî nas bike û dan û standineke bi hurmet û keramet bi wan re bike.

2. Rawestandina hukimê îdamê ku heya niha ji heşt girtiyan re hatiye dayîn.

3. Dawîanîna bi şikence, zext û reftarên dûr ji pirensîpên exlaqê mirovahiyê bi hemû girtîyan re.

4. Di navbera girtiyan siyasî û sivîl da ferq û cudahî nemîne û rewşa girtîgehan jî baştir bibe.

5. Hemû girtîgehên Îranê bi bê danîna sinorekî diyarkirî li hundir û dervey welat bikevin bin kontrola rêxistinên mafên mirovan.

6. Destgeha dadmendî(qeza)yî ya komara îslamî bi armanca gehiştina bi zagûnên rastîn yên mafê mirovan û li ber çavgirtina insafê, bi awayekî bingehîn reforim têda werin pêkanîn.

Belê êdî zindana bajarê Urmiyê jî mîna girtîgeha Amedê bûye meskenê berxwedana qehremanên Kurd. Li Sine, Îlam, Kirmaşan, Tebrêz, Şîraz, Kerec û Tehranê dilên azadîxwaz, xortên jîr û zana, keç û jînên çeleng li Îran û Kurdistanê dest bi şoreşeke din kirine. Bi vê şoreşê re elbete textê rejîmên dîktator jî dilerize. Ger di rewşeke wiha da em mirovên bi wijdan û insaf bi hemû şêweyan piştgîriyê bidin wan, hingî ev pêngava wan jî derbasî qûnaxeke din dibe. Êdî rêya bi destxistina daxwazên ji bo azadiyê jî yê bêtir li ber me vebibe.

Dema mirov ji bo mafê azadîyê girtine, nikarin karekî bikin, hawara wan nagehe cihekî, hingî daxwaz û hesreta wan ya herî mezin ewe ku kesên azad ji wan re karekî bikin.

Hîvîdarim em girtîyên azadiyê ji bîr neken.

çapkirin