Me bi kraniya evna te zanb...

Kakar Oremar

Ev sala ku em tde ne niha rojn w d ber bi dawiy ve diin, ji me re saleke bi hem wateya xwe xemgn b. Yan ev du-s saln derbasby, ji qedera neteweya me, saln re, nexwe tej derd xem bn. Xebern dilewat yek li pey yek can me ewitandin hestn me hatin birndar kirin.

Me ji ber derd kovana jidestdayna hunermend mrxas Ahmad Kaya h hsirn avn xwe zuha nekiribn, xemn dil me h venereviyabn d xemeke din hat ser bar xemn me yn giran. Mamosta Mahmud Baks bi w giyan xwe y mezin, pit demeke dr dirj, li chaneke bi hesret daxwazn nedt xatir ji me xwest di variyeke xemnak de, li welat biyaniy, ew j gehit nava kerwan nemir evndarn hesret nedt. Dil Baks di ax demek de ji ldan sekin, ku xebata rizgariya neteweya Kurdistan ber bi qonaxn n ve dimee hviyn n hatine afirandin. Elbet mamostay me bi xwe j di v war de xwed ked zehmeteke mezin e. Ji ber ku di dem axn her giring hessas de, herende ew bi giran nexwe b j, l bi w vna xwe ya hesinn bi pnsa xwe er dijwar li hember dagrker sextekarn xwefiro domand. Pnsa w eka w b; bi rast ji bo parastina maf berjewendiyn neteweya xwe pnsa xwe ba bikar an.

Nemir Baks, ku bi esl xwe ji Bedls ye, sala 1944an li gund Suph, y girday bajar Batman, di malbeteke xanedan de hatiye din. W zaroktiya xwe di gund de derbas kir xwendina xwe ya ls j li bajar Batman bi daw an. Di ax xortaniy de bi siyaseta ewt ji exleq mirovayetiy dr, ya komara Tirkiy, ku bi zordariyeke b eman li ser ser Kurdan dihate meandin hesiya pitre, bi kar xebata xwe, helwesta xwe ya Kurdperweriy da diyar kirin.

Nemir Baks, ji ax ku di sala 1964an de di arta Tirkiy de b leker, btir phesiya, ku kemalst awa bi i terh hem taybetmendiyn Kurdan yn ziman, and drok nkar dikin, sivikat, ldan, bi av biyaniyan li ciwanek Kurd nrn hesibandina neteweya w weke weh hov tevan tevn evna Kurdayetiy di dil mejiy Mehmud xort de reandin. L i evn? Bel... Evneke b snor hisab, ku serekaniya raandina w vedigeriya drokeke s-ar hezar sal Baks ji wir mea xwe da destpkirin. Hestn w yn netewey iyar bbn ji bona xwe-spatkirin, di demeke km de, w di gelek kar barn civak siyas de iyan hza xwe ji her kes re da spatkirin. Di sala 1966an de PDK PKT (Partiya Karkern Tirkiy) nas kirin di sala 1968an de, di ax Batman de, wek serok PKT y herm hat hilbijartin di hemen sal de j bi ziman Tirk dest bi nivsandin kir. Ji bo debara jiyan di tesisn petrol de li Batman wek karmend dest bi kar kir di nava karkern Kurd de kar xwe y organzasiyon bi rengek alaktir domand. L di atmosfreke tej stem zordar de, ku komara Tirkiy afirandib Baks nekar xebata xwe ya iyarkirin bidomne. Ber herkes berpirisyarn komara Tirkiy bi hez armancn Baks hesiyan ji bona w j ew ji kar petrola Batman derxistin; ji wir pde jiyana Baks ya dr Kurdistan dest pkir. Herend Baks ji aliy MIT? ve hat girtin, kence tehdd kirin, l ew hat Stenbol li wir j di Konfedarasiyona Karkarn oreger (DISK) de dest bi kar xebata xwe ya ji bo gel xwe kir.

Nemir Baks li Stenbol bi rastiyeke din ya gel xwe pilann fazma Tirkiy dihese: W dt ku hinek nivskar stranbjn bi esil xwe Kurd bi ziman Tirk dibjin dinivsin kemalst j ziman Kurd wek ziman napejirnin Kurdan j netewe nahejmrin. Ev kar wan dil Baks pir dine ji bo yekemn car romana xwe ya bi nav ?Mezra Botan? li Stenbol dide weandin. Ev kar w mna bombeyek di nava Kurd Tirkan de deng vedide, imk siyaseta re a asmlasiyon bi giran li hem devern Bakr Kurdistan dimee siyasetmedarn Tirkiy ev kar Baks ji sed sed berevaj siyaset berjewendiyn xwe dtin. Di Mezra Botan de derd bextreiyn gel Kurd bi weyek akere hatibn diyarkirin siyaseta komara Tirkiy ya hovane hatib rexne kirin. Baks ji bona v kar xwe careke din j hat girtin, ew kence tehdd kirin; l d w rya xwe ya xizmet ji bo mirovayetiy peyda kirib qet j ji v hilbijartin poman neb.

Di nava epn Tirk de Baks Mahir ayan j ji nz ve nas dike li ser pirsgirka Kurd Kurdistan bi Mihri Belli re - yek ji serokn epn Tirkiye - gotbejeke berfireh di rojnameyeke epn Tirkiy de dide weandin. MIT? dsan ew girt bi giran kence kir. L car ew bi mirin j tehdd kir. Heval dostn w jre pniyar kirin, ku ji Tirkiy derkeve, ji ber ku dibe ji aliy MIT? ve bi rengek veart b wenda kirin. W dem gelek kes bi awayek veart dihatin kutin. Ji ry neariy, Baks sala 1970 bi peran xwe gehand Elmaniya pit nz salek bi yek car Swd, l li jiyana xerbiy j b alak nesekin dest bi nivsandina roman nivsn xwe di kovar rojnameyn kurd Ewrop de kir. Ji xwe armanca w j ew b, ku li derve btir deng xwe bide bihstin. W bi nivsn xwe yn li ser pirsgirka Kurdan li welat biyaniy deng xwe bilindtir kir bi rya pnsa w ya bihz  biyaniyan hn btir Kurd Kurdistan naskir.

Di dirjahiya 30 sal ji jiyana li Swd, Baks gelek pirtk romann bi cewher xwe dewlemend nivsandin; wek Hln, Gundik Dono, Buka Vediyoy, Teyr Baz, Bi av Kurdan Yilmaz Gney, Her teyrek bi ref xwe re difire, Mea Romay, Evna ivan, Lawik Xerz, Doza adi Alqýlý bi dehan pirtkn din ji wan berhemn bi nirx, ku ji bo dewlemendkirina pirtkxaneya Kurd xelatn her ba in.

Baks di hem jiyana xwe de pir xebit, ku rxistin partiyn Kurdan nz hev bike, daku li hember dagrkern Kurdistan bi yek bin. Ji bona w j, bi hem serokn Kurdan re hevdtin pkann. Dr. Qasimlo, Mesud Barzan, Abdullah calan, Celal Talaban... Tevan ji nz ve Baks nas dikirin hurmeta w li cem wan tevan pir zde b. Baks gelek serokwezr parlementern ewrop j nas dikirin. Ew dost nzk y Olaf Palme b pit kutina w bi nivs reportajn xwe ji raya git re da spat kirin, ku Olaf Palme ne bi dest Kurdan hatiye kutin Kurd ne terorst in.

Mamosta Baks di tevaya temen xwe de xwed jiyaneke rengn b; xwe nexwe, ken gir, ger, siyaset kar, nivsn rojnamevan, kence zndan tev di jiyana xwe de dtin bi her tit j raz b, l mixabin ten tit ku her mereqdar dtina w azadiya Kurdistan b ku nedt. W dixwest mizgniya azadiya axa bav kaln xwe ji hem ehdn Kurdistan re bibe. L mixabin sed hefy, Baks j azadiya Mem Zn ji dest Beko Ewanan nedt. Di dawiy de ez j viya dibjim: Mamostey can! Soz be, ku em tev rya evna te ya dilsoz bdaw bidomnin, ji ber ku evna te evna azad, wekhev eqa mirovayetiy ye, qet xembar mebe, em li ser rya te, rya Mazlum Doðan, Dr. Qasimlo, Ahmed Kaya, Yýlmaz Gney, Dr. ivan hem ehdn doza bi an erefa Kurdistan bimein. Oxira te ya xr be ey lawik Xerzan... Amed, Batman, Bedls hem Kurdistan li benda te ne.