Di rojhelata navîn da Kurd ji bo bidestxistina mafên xwe yên rewa û netewî xwedî dîrokeke dirêj û tejî fîdakariyên mezinin. Serkêşên vê rêbaza pîroz carna lîderên mezin û carna jî qehremanên millî bûne. Ew bêtirs ji bo azadî û serxwebûna Kurdistanê xebitîn, can dan û bi serbilindî şerbeta şehadetê vexwarin. 

Mazlum Dogan ku di têkoşîna rizgariya Kurdistan da wek „Kaweyê hemdem“ hatiye binavkirin, di dîroka azadîxwaziya Kurdistanê da bi îrade û canfedayiyên xwe wek „qehremanekî netewî“ xwedî bîr û ramanên taybetî bûye. Ji ber wê jî heya roja îro rê û rêbaza ku wan li pêşberî şoreşgerên Kurdistanê vekiribû, bi germahiyeke tejî coş û evîneke mezin hê jî berdewame.

21ê Adara sala 1982an, Cih: girtîgeha leşkeriya Amedê. Di girtîgehê da xiyanet an jî teslîmkariya hinek kesan rewşa şoreşgerên Kurd ber bi xerabiyê ve dibir. Mazlum Dogan bi çalakiyeke cuda ji çalakiyên şervanên din yên azadiyê, rûpelekî nû di dîroka Kurdistanê da tomar dike. Li hemebrî xiyanet, zor û şikenceyên bêdawî bi agirê canê xwe Newroz: cejina netewîya hemû gelên Arî pîroz dike. Agirê ku bi şewtandina laşê xwe pêxistibû, sal bi sal bi sal geştir û gortir bû û di dawiyê da bû agirê serhildana gel.

Kurte Jiyan Mazlum Dogan

Mezlum Dogan di sala 1955an de li gundê Taman yê girêdayî Depê li wilayeta Elezîzê li bakurê Kurdistanê di nava malbateke nîvhal xweş da hat dinê. Ji şeş xwîşik û biran: Arife, Asiya, Nezaket, Fewzî, Mazlum û Delîl ew zarokê malê yê pêncane. Navê bavê wî Kazim û di nava xelkê da wek Hosata Kazim mirovekî bi dispilîn û li ser torekirina zarokên malê pir bi îsrar bû ku di civakê da kesên bi kêr û bêr bin. Dayika malê Kebîre Dogan jineke zana û hertim li ser dîroka Kurdistan, serhildana Seyîd Rizayê Dêrsimî û zor û zordariyên ku ji aliyê dewleta Tirkiyê ve rastî gelê Kurd hatine, bi wan re diaxive.

Serdema zarokatiya M. Dogan di nava etmosfêrekî germ û xweş da derbas bû. Ji biçûkatiyê heya temenê ciwaniyê Mazlum û Delîl zarokên jîr û xwedî hinek taybetmendiyên cuda bûn. Yek bêdeng û mîna navê xwe mazlum û yê din tev liv û lebat, coş û bizav bû. Delîl rewşa jiyana gundiyan bû.

Qedera Delîl Dogan:

Birayê Mazlum: Delîl Dogan şoreşger û hunermed, di sala 1957an da li gundê Tamanê hat dinê. Bi naskirina PKKê re bêtir bi cewherê siyaseta asîmîlasiyona rayedarên komara Tirkiyê hesiya. Ew xwedî hinek taybetmendiyên cuda, xurtekî jîr û xwedî biryar û îmana wî di serkeftina doza Kurdistanê pir zêde bû. Sala 1981an berê sibê zû mala ku Delîl têda bû ji aliyê tîmên taybet ve hatibû dorpêçkirin. Ew û dezgirtiya xwe dixwazin birevin, lê li rizgar nabain û li dervey gundê Tamanê tê şehîdkirin.

Girtin û Şikenceyên Giran

Bi berfirehbûna liv û çalakiyên PKKê re hêdî-hêdî etmosfêrê siyasî li Tirkiyê û bakurê Kurdistanê jî hat guherandin. Rêxistina Mît û generalên Tirk ku xwe weke mîrasdarên sîstema Kemalîsimê dihesibînin, li dijî endamên PKKê ketin nava tevgereke berfireh. Mazlum di 30 îlona sala 1979an da li Urfayê hat girtin û rastî şikenceyên giran hat. Lê ew li ser bîr û armancên xwe xwedî îradeyek wisa bihêze ku cinayetkarên mîna Esat Oktay jî sûsretgirtî dimînin.

Di vê rewşa herî dijwar da jî M. Dogan û hevalên xwe bi serbilindî li hemberî dagîrkeran diaxivin û armancên xwe şirove diken. Ji jiyana wan rojên giran û pêde dirûşma:” Berxwedan jiyan e” bû pareke jiyana şoreşgerên Kurd.