Pilan û Pêngavên Mezin di Konferansa Navenda PENa Kurd de

(Rojên 01-03ê Hezîranê 2007)

Kakşar Oremar, kakshar_oremar@yahoo.de

Di roja îro de avêtina her pêngava ku navê “ Kurd û Kurdistan”ê pêre be, dikare doz, nav û hemû aliyên jiyana me Kurdên bindest û bêdewlet bilindtir bike. Em Kurd xwedî dîrokek tejî fîdakarî, serkevtin, xiyanet û têkçûnê ne. Di her pêvajoyekê de li gor şiyanên madî-meinewî xebat hatiye kirin ku ew kar şopeke dîrokî li pey xwe bihêle.

Rojên 01 heya 03ê Hezîranê rêveberiya Navenda PENa Kurd piştî kar û têkoşaneke domdirêj karî konferansekê li jêr navê:” Berfirehkirina Xebata Rêxistinî ya Navenda PENa Kurd” li Akademiya Klausenhofê pêk bîne. Li Ewropa organîzekirina karên wiha tiştekî ne kêm e. Kar û serêşaneke pir mezin dixwaze heya karekî wiha serbigire.

Di wan sê rojan de bi giştî çend biryarên girîng hatin standin ku ger ew biryar bên cîbicîkirin, dikarin girîngî û cihê Navenda PENa Kurd di nava rêxistinên Kurdistanê de baştir bidin xuyanîkirin. Hingî em dikarin bêjin ku di paşerojeke nêz de pilan û projeyên zêdetir dikarin li jêr sîya Navenda PENa Kurd hem di nava Kurdistana mezin de û hem jî ji bo nasandina wêje û pirsgirêka Kurd li welatên din, bên encam dan.

Di konferansê de giraniya kar di rojên 02 û 03ê Hezîranê de bû. Bigiştî birêveriya PENê li ser xalên jêr axivîn û bi endamên beşdar re ketin nava şiwirê:

a. Amadekirina rêbaz û destûra nû ya Navenda PENa Kurd. Ev xaleke girîng ya konferansê bû û bi pêşniyara endamên beşdar naveroka rêbaza Navenda PENa Kurd (elbete bi li ber çavgirtina rêbaza PENa Cîhanî) hinek hat gûherandin. Rêbaza Navenda PENa Kurd ji rûyê rêbaza Pena Cîhanî ve hatiye danîn û Dr. Zerdeşt Haco ji zimanê Almanî wergerandiye ser zimanê Kurdî (zarava Kurmancî). Gûherandin tenê li gor mercên Kurda yên civakî-siyasî bûn û me nedikarî xwe ji cewherê rêbaza PENa Cîhanî dûr bêxin. Çimkî Navenda PENa Kurd di PENa Cîhanî endam e. Dr. Zerdeşt Haco, Dr. Zorab, mamosta Mistefa Reşîd û Bêrîvan Doskî ji hemû endaman dawa kirin ku di warê serrastkirinên geramêrî û têgeha peyvan de jî hemû endamên beşdar nêrîn û pêşniyarên xwe bi rêya emailan ji rêveberiya PENê re bişînin.

Di nava Navenda PENa Kurd de çend komîteyên çalak hene: Komîta mafên Ziman û wergerê, Komîta nivîskarên ji bo aşitiyê, Komîta nivîskarên Jin, Komîta nivîskarên di girtîgehan de û Torreya nivîskarên li dervey welatên xwe.

Di konferansê de raportên ku ji aliyê berpirsên komîteyên PENê ve hatibûn amadekirin, bi hûrbînî hatin nirxandin. Ya girîng ew bû ku beşdarên konferansê pêbihesin ka ji bo paşerojê komîteyên navbirî xwedî çi pilan û projeyên nû ne, heya niha çi kirine û yê di salên dahatî de çi biken. Ji aliyê Navenda PENa ve pêşniyara avakirina komîteya bi navê” Piştgîriya ji mafê Zarokan” hat kirin û di paşerojê de biryar yê li ser bê dayîn.

Xala herî balkêş karê pilansazî an jî pilana xebatê bû. Bi dîtina min girîngtirîn karê konferansa vê carê ya Navenda PENa Kurd kar, pilan û projeyên îsal û sala 2008an bûn ku biryar hat standin hemû komîte û tevaya endamên fermî xwedî çalakiyên berfirehtir bin. Ger endamek ji bo minasibetekê bê vexwîndin pêwîste mîna endamê/a Navenda PENa Kurd tevbigere û li gor pirensîbên PENê danûstandinê bike. Di vir de bû ku biryarek dîrokî hat standin: Biryar e, di sala 2008an de konferanseke gelek mezin bi beşdariya mezintirîn nivîskar û rewşenbîrên cîhanê li jêr çavdêriya Navenda PENa Kurd li Hewlêrê bê pêkanîn. Di vê konferansê de niwênerên PENa Navneteweyî û dewletên herêmê ku di welatê xwe de xwedî rêxistina PEN in, beşdariyê biken. Di çaxekî wiha hesas de hilanîna pêngavek wiha girîng hem ji bo nasandina pirsgirêka Kurd bi netewên din yên cîhanê re û hem jî zêdetir nasandina ziman û wêjeya Kurdî (ku heya roja îro jî li Rojhilat, Rojava û Bakurê Kurdistanê bi awayekî fermî nayê naskirin), pir-pir girîng û di cih de ye. Ger Navenda PENa Kurd bikarîbe vê serkeftinê bike para xwe, êdî jiyana wê jî yê derbasî qûnaxeke nû bibe.

Herwiha li ser pirs û pêşniyarên mîna: çawa geş û berfirehkirina aliyê rêxistînî yê Navenda PENa Kurd, di kongireyên welatên biyanî de em çawa dikarin baştir xwe mîna Kurd bidin nasandin, çawa berfirehkirina karê PENê li her çar parên Kurdistanê, Navenda PENa Kurd çawa dikare di kongire û konferansên navnetewî de wêje û pirsgirêka 45 milyon Kurdên cîhanê bi raya giştî ya cîhanê bide nasandin?, helwesta Navenda PENa Tirk û welatên ku Kurdistan dagirkirine li hemberî Navenda PENa Kurd û peyva Kurdistanê, hevkarî ji bo azadkirina rewşenbîrên Rojhilatê Kurdistanê Kawe Ciwanmerdî û Ednan Hesenpoor û….tev ew pêşniyar û nêrîn bûn ku gengeşeyek dûr û dirêj li ser hate kirin.

Di vê konferansê de mixabin her du niwênerên Rojhelat û Rojavayê Kurdistanê( Sîmîn Çayçî û Bêwar Îbrahîm) ji ber nedayîna vîzeyê nekarîn bên nava me. Lê Bêwar Îbrahîm bi şandina peyameke bi naveroka xwe dewlemend dilxweşiya xwe ya ji bo lidarxistina konferansê bi eşkerahî dabû xuyanîkirin.

Cihê bexteweriyê di vir de bû ku ji her çar parên Kurdistanê endam beşdar bibûn. Dilxweşiya me tevan bi beşdarbûna serkarê Kurdên Kazaxistanê Prof. Dr. Kinyazê Îbrahîm Mîrzoyêv zêdetir bibû ku li ser navê cimata rewşenbîr û hemû Kurdên Kazaxistanê li kêleka me bû. Prof. Dr. Kinyaz li ser rewşa civakî, çandî û siyasî ya Kurdên Kafkasê zaniyariyên balkêş dan beşdarên konferansê. Wî bi rûyekî xweş û dengekî tejî evîna Kurdistanê (ku hezar hîvî têde bûn), dilxweşiya xwe ya ji bo berfirehkirina kar û xebata Navenda PENa Kurd da diyarkirin. Dema ew diaxivî min hiss dikir ku konferansa me ya vê carê bi konferansên xwe yên berê re nayê berawirdkirin. Herwiha rêzdar Mihemed Silêman jî hem mîna Kurdekî rewşenbîr û hem jî weke karsazekî Kurd ji Kazaxistanê di nava me de bû. Wan herdu mêvanên hêja û qedirgiran di nava me Kurdên dûrî welat de heyecanek taybetî afirandibûn.

Gotina Hinek Endamên Beşdar Di Konferansê:

Bêrîvan Doskî dema ku diaxivî bi bawerî û hêzeke tejî evîn diaxivî. Kurdiya standard û îmana wê ya bêdawî bi misyona Navenda PENa Kurd nedihşt ku guh û çavê mirov ber bi wê nebin. Ew wiha axivî: Di konferansa sala 2008an de gere em tev bixebitin ku nivîskarên herî bi nav û deng bibin Hewlêrê û gelek aliyên jiyana Kurda bi wan bidin nasandin. Werin em qedirê Navenda PENa Kurd baştir bizanîn û bi misyona wê ya dîrokî bihesin”.

Fûad Sîpan: Li Almaniya federal 16 eyalet û 16 wezaretên çandî hene, ka me mîna Navenda PENa Kurd çiqas kariye xwe bi wan bidin nasandin?!.

Prof. Dr. Kinyaz Îbrahîm: Mirovê bêwelat teyrê bêhêlîn e. Ji bo cî bi cîkirina hemû pilan û projên PENa Kurd em li Kazaxistanê bi hemû şêweyan li kêleka wene. Ev ji mere şerefeke.

Dr. Zerdeşt Haco: Rewşa Kurdistanê ya taybet bûye sedem ku rewşenbîrên Kurd bi neçarî bikevin nava partiyên Kurdistanî, lê ziman û wêjeya me bi hevre dikarin me tevan bigehînin hev. Ji me rewşenbîran tê xwestin ku em van qeydan biçirînin.

Enwer Mihemed: Ême pêwîste peyweniyekanî xoman le gel başûrî Kurdistan behêztir bikeyin. Pêwîste le sîtey Penî Kurd da nûsîn be her du zarawe w rênûs Kurdî zortir bikirên.

Yildiz Şakar: Gelo kîne yên ku li hemberî PENê bedbîn û kar û xebata PENa Kurd girîng nabînin? Gere li Amedê komîteke PENa Kurd bê avakirin ku li wira berpirsyar bikarîbin nivîskaran bîne ba hev.

Ayhan Erkmen: Rola PENê û rewşenbîrên Kurd bi hevre girêdayî ye. Roja ku gel dixwaze em li kêleka wan bin, gereke mirov li wir be. Werin em tev rola xwe ya rewşenbîriyê bi duristî bilîzin û karê rewşenbîran ne dirûşim avêtine. Nêzîkatiya rewşenbîrên Kurd û Tirk li Qersê dikare înkargeran hinekî din şiyartir bike.

Mürüvet Cacim: Ez xwe ji bo berfirehkirina karê PENê berpirs dibînim. Pilana çûyîna Amedê û bi giştî li bakurê Kurdistanê pêwîste em çalakiyên xwe berfirehtir bikin. Nêzîkatiya rewşenbîrên Kurd û Tirk û peydakirina endaman li welatên din yên cîhanê ku Kurd li wira dijnîn, gelek girîng e. Berî demekê li bakurê Kurdistanê sê kes ji nivîskarên kovara Günay hatin girtin û ji ber helwesta xwe ya Kurdayetiyê hatin şikencekirin. PENa Kurd çawa dikare di raya giştîya cîhanê de hevkariya wan bike?!

Şemzîn Cîhanî: Ême be rêgay PENî Kurdewe etwanîn hawarî kipkirawî Kurde penaber û bêçarey Rojhelatî Kurdistan le nêw ray giştî cîhan da bilindtir bikeyin. Kampî Altaç dehan derdî bêdermanî hawwilatiye awarekanimanî le nêw xoy da girtûwe. Heta salî 2003 hîçkes agadarî em kampe nebûwe. Le wê paş 24 sal hêştaş 194 Kurdî aware le sinorî Îraq û Ûrdon in. Ta êsta çendîn minal û jin le layen serbazekanî Ûrdonewe le wê kujrawin. Gelo PENa Kurd etiwanê be belavokek ya rêgayekî dîke le barî meinewî da hawkarî wan bikat?

Selwa Gulî: Em tev bixwazin-nexwazin bi aliyê xwe yê atifî ve girêdayî partiyek siyasî ne. Lê di nava Pena Kurd de em tev endam in. Pêwîste em tev li gor rêbaz û zagûnên PENa Kurd danûstandinê bikin û ziyanê nedin vê rêxistina Kurdistanê. Çimkî ew dikare dengê netewa me di nava cîhana rewşenbîrên cîhanê de bilindtir bike.

Pamîr Salihî: Karê PENê dikare li parçên din yên Kurdistanê xwe bigehîne astekî bilindtir. Hêşta jî gelek ji rewşenbîrên Kurd yên navdar û mezin hene ku baş Pena Kurd nas naken!!. Ezê pir bixebitim ku bi taybetî li Rojhilatê Kurdistanê PENê zêdetir bi cîhana rewşenbîrên Kurd bidim nasandin. Ev ji min re serbilindî û wezîfeyeke dîrokîye.

Eskerê Bioyk: Yekîtiyeke nivîskarên Kurd pêwîste. Mixabin em nivîskarên malbata xwe ne. Komele û partî hevkariya me naken. Derdekî me yê hezar salî heye û em rast nêzî vî derdê xwe nabin. Em pirtûkên hev nasnakin û di nava me de çi pîvanên nivîskarî û exlaqê rojnamevaniyê tunene.

Kemal Tolan: Gereke salê carekê PENa Kurd ji bo endamên pir çalak civînekê çêbike û wan bîne ba hev. Piştre bi xelatekê sê kesên herî baş teşwîq bike.

Şewkat Îsmaîl Hesen: Ewey bo hemûman girîng e ke weku endamanî Penî Kurd encam bideyen eweye ke karekanman be rêkûpêkî pêkbînîn. Bab û bapîranman, rêber û têkoşeranî wilatekeman zor hewliyan dawe ke nawî “ Kurd û Kurdistan” be zindûyî bimênêtewe. Ba xiyanet le yektirî nekeyin û dilpakane be rêgay Penî Kurdewe nawî Kurd û Kurdistanîş bibeyne nêw hemû kor û komelî cîhanî.

Dr. Zorab Aloian: Ji me tevan re ferzeke exlaqî-wijdanîye ku li gor rêbaza PENa cîhanî liv û lebatê bikin. Karê PENê tenê ne karê çend kesane, belkî herkes wezîfedare ku mîna rewşenbîr û sefîrê wêje û zimanê xwe xwedî exlaqekî rewşenbîriyê be. Di çaxê xwe de liv û lebata xwe bike.

Evdile Koçer: Tiştê herî girîng bo min: Niha rojeva Kurda pir germe û bi taybetî jî li başûrê Kurdistanê Kurd ber bi serxwebûnê ve diçin û ji ber wê jî gereke Pena Kurd bêtir hêz û qibleya xwe bide Hewlêrê. Di demên pêş de konferanseke mezin ku hemû rewşenbîrên Kurdistanê û diyasporayê têde bin, bîne ba hev.

Xebat Şakir: Kekê Xebat bi saz û helbetsên xwe di hemû bêhinvedanên me de hêzeke mezin dida me. Pirtûka xwe ya helbestan jî mîna xelat da piraniya beşdarên konferansê.

çapkirin