Di Serhildann Siyas Da Rbern ore Dikarin

Xwed Rolek awa bin?

 

(Pk Ji Riha Bilinda Pewa Qaz Miehemd re)

 

Kakar Oremar, kakshar_oremar@yahoo.de

 

 

 

Dema ku netewek di ore an j bizava xwe ya siyas da rast ikest t, ten dest ji ek silahan bernade, belk ew and taybetmendiyn xwe yn netew j ji dest didin an j ji bra dikin bi yekcar ji aliy hza serdest ve tn asmlekirin. Hinek ji rber qehremann droka azadxwaziya Kurdistan bi dilr li heber dagirkern axa me sekinn heya roja ro j bn sedem ku Kurd di dewama xebata xwe da xwed moraleke bilind ya siyas bin. Ew hertim di w baweriy da bne ku Kurdistan xaka Kurdaye pwste b rizgarkirin. Peyam xweziya ku div em h j di sedsala peywend ragehandin(communication) da alahilgirn w bn. Ew nirxn siyas ku heta roja ro j me nekariye bihay wan di mejiy xwe da tomar bikin, ew lderin ku di xwe nexweiyan de li kleka gel mane. Mixabin netwn ku qedir mras nirxn xwe yn drok nezanin, hertim droka wan dubare bye. imk drok saman gencneyek kulturiye. Ji bo ku em bikarbn hzek ji br baweriyn xwe re peyda bikin, pwste reh reyn wan baweriyn xwe di gencneya drok da peyda bikn. Daxwazn gel ji rbern ro yn qada siyasiya Kurdistan ine? Em dikarin i bretek ji wesyetnameya rberek mna nemir Qaz Mihemed, Seyd Riza Drsim, x beydulah Nehr, Nr Drsim hwd bistnin?

Dema mirov cewher jiyan ramann rbern Kurd dinirxne, z pdihese ku wan di zind mayna nasnameya me ya netew de rolek mezin lstine. Ji bona w j em bi qehremann mna Pewa Qaz Mihemed, Mistefa Barzan, Mezlum Dogan, Mame Re, Cigerxwn, Mihemed Husn Syf Qaz, Kemal Pr hem eymetn xwe yn netew serbilindin. Ew bi i away bi dagirkern Kurdstan re di dan standin da bne dagirkeran bi i away dan standin bi wan re kiryie? ax ku hatine girtin awa niwnertiya doza Kurdistan kirine ji nifn pit xwe re i wesyet kirine? Aya siyasetmedarn qada siyaseta ro yn her ar pern Kurdistan dikarin bi serbilind ji azmon(mtihan)a bav baprn me derkevin?

Her tit li ber avane ez li vira ten behsa hinek taybetmendiyn Pewa bikim ku pit zdetir ji 60 salan h j modrntebna br ramann w li ber avanin:

Hem roj ber sib Pewa ji xew radib, pit sipor bi peyat ber bi cih xwe y kar xebata rojane dimeiya. Heft tirimbl(auto) li ber deriy mala w bn, l germahiya tkeliyn w bi gel re di sewiyeke pir bilind da bn. Hema ji vira b ku demokratkbna hikumeta Kurda dihat ber av. Qaz mirovek b ku dixwest desthilatdarn komar ne bi zor stemkariy, belk bi evneke Kurdistan li ser dil mejiy gel hukimdariy bikin.

Qaz Mihemed tev ku di mizgeft medreseyn ol de xwenib, l mirovek rewenbr b. Pirtkxaneya w di bajar Mehabad da ji pirtkxaneya dewlet gelek mezintir dewlemendtir b. Li wira bi zimann Kurd, Fars, Ereb, Ingils Rus pirtk hebn. Li vira rastiya ku dibjin Qaz mirovek rewenbr b, batir t selmandin.

Di wan salan de Qaz Mihemed endamn din yn malbat zdetir ji dareyn dewleta Pehlew pirsgirkn xelk areser dikirin. Ew di nava elemn gel de mezin bibn. reta w hertim ji xelk re ew b ku bixwnin bi vre sewiya kultura civaka xwe j bibin ser. Hing dikarin qedera xweya paeroj j bidin diyarkirin. Li ba w xwndin derd hezar derdan dihat hesibandin, heta derdn bderman j. Ji ber w j weke bavek dilovan bihayek giran dida xwndina zarokn Kurd. Dema b serokkomar Kurdistan j wezareta perwerd li ba w ji wezaretn din bi qmettir b. Heftiy end rojan bi wezr perwerd re rdinit, ew rnimon dikir guhdar pniyar daxwazn w dikir. Seredann w yn berdewam bo xwndingehn zarokan gotarn ku di v derbar da xwendine, h j di bra gelek kesan da mane. Xweziya temen komar zdetir ji salek bya, hing heta ro j rewa me Kurdn Kurdistana mezin j y cudatir bya ji v rewa ku ro em tda ne.

Di br ramann Pewa Qaz Mihemed da demokras bi wateya xwe ya ro t dtin, l ne ew demokrasiya di welatn rojhelata navn da belk demorasiya ku di welatn weke Swiss Belka da peya bye. Hta j rayedarn komarn: ran, Tirkiye Sriy bi qas nemir Qaz Mihemed ji cewher demokrasiy fam naken. imk baweriya w bi wekheviya hem mafn mirovan heb. Yehd Ermeniyn bajar Mehabd hta j bi hesreteke mezin behsa pirenspn Qaz yn homanst dikin. Ji xwe heyfe ku mirov nav dktatorek mna Seddam Husn an j Aytulah Xumyn li kleka nav Qaz Mihemed binivse, l bae ku ferqn di navbera kesayetiya wan da bi bra xwndevanan ka k ikir awa daw bi jiyana w hat.

Jin li ba Qaz weke mran xwed hem mafn jiyan bn. Di pnc saln ku herma Mukriyan bi awayek nv frm di dest Kurdan da b, Pewa Qaz pir xebit ku hinek gherandinn mezin di mejiy civaka mrsalar da pk bne. na ku qedera ke jinan di dest wan da b. Herend ji aliyek civaka feodal ji aliy din j x melayn oldar li dij van nrnn w bn, l w bi belge awayek mentiq ji wan re spat kir ku div di hinek zagnn smal da li gor pwstiyn dem reform bn kirin. Ji bo deyn wiha b ku hinek x meleyn pavero Qaz wek kafir j binav kirin. L na rewenbr ku ji guherandinn civak zanist yn chan haydar bn, pre bn bi dil can pitgr didane hewildann w yn pkeftinxwaz. Ew heft rojan bi mele xn mezin re kete nava minaqieyn germ dirj, heya ku di v deya xwe de ku jin j weke mran dikarin xwed hem cure mafan bin, biser ket. Ew di gotin pratk de weke hev b.

Komar roja semiy di 22.01.1946an da pk hat di 17.12.1946an bi ketina arta ran ya nava bajar Mehabad tk , l di w temen kurt de: yektiya jinan, arta Kurdistan, apxana Kurdistan, radioya Kurd, ano snema gelek saz rxistinn din dest bi jiyana xwe kirin. Di saz rxsitinn dewlet de Kurd ziman frm b. Pirtk j bi ziman zikmak dihatin weandin.

Di rpeln rojnama Kurdistan(organa frmiya HDK) da nav gelek nivskar helbestvann mezin t ber avan. Azadiya qelem bi wateya xwe ya royn heb hing sansor titek bwate b. Qaz Mihemed wek serokkomar Kurdistan pitgr dida tevaya saz rxistinn navbir bi det li dij br ramann dogmatk b. Bi bna komar re di jiyana edebiyat rojnamegeriya Kurd da j rpelek n veb. Hmin, Hejar, Ebdulrehman Zebh, Qizilc, Rehm Qaz, Dilad Resl endn kesn din tev berhemn komara Kurdistan in.

Wneyek Qaz Mihemd di deftera w ya kar de heye ku xerta Kurdistana mezin li pi ser w hatiye hilwasn. Ev wne pir watedar e bala gekek nivskar rojnamevann ku hing seredana w kirine, kiandiye. Yan evna w hem Kurdistan b xuyaye ku ba agehdar serhildann Kurda y ber bye. Roja lankirina komar j li ser drok serhildann Kurda di sedsaln derbasby da axivb.

Min bi hem zarokn Pewa Qaz( El, Munr, Fewziye, Suhyil, Meryem) re hevpeyvn kirine. Ew bavek dilovan zarokn xwe tewq kirine ku li gor pwstiyn civak herkes di warek da bibe bispor. Mesela hertim ji Fewziy xwestiye ku bibe ajoy teyar. Mna Qaz j weke yek ji wefadartirn jinn chan, bi hesreteke kr li ser taybetmendiyn heval xwe y jiyan diaxiv. W hertim wiha digot: d zehmete ji vir nda di nava Kurdan da kurek wiha biwelide...

Ji bo ku daxwazn Pewa werin cih, gere de ramann w neyn ji br kirin. Jiyan rojek z an j dereng bidaw dibe, l nav ramann mirovheziy namirin. Destkeftn komar ji mere mrasn drok nemirin. Ji bona w j di dawiy da dibjim:

Her berz ikawe bt alay Kurdistan

Her dirj pirrbwar bt cejin duy Rbendan.

 

 

 

 

 

apkirin

copyright 2002-2008 info@pen-kurd.org