ŞANEŞÎN

Di dilê dîroka huner û çanda Kurdistanê de navekî nemire.

Kakşar Oremar, navdarenkurd@hotmail.com, 18.01.004 Almanya

Piştî ku bo yekemîn car di dîroka Kurdistanê de Med TV´yê dest bi weşana xwe ya satalieghtê kir, bernamên cûr bi cûr rengîniya vê TVya Kurdî û Kurdistanî zêdetir kirin. Damezrînerên Med TV bi vê pêngava xwe ya bênimune û di cih de, ew riha hevgirtî ya di laşê netewa Kurd de ku bi sinorên destçêkirî êdî bêhêz bibû, bihêztir û mezintir kirin. Cihê bextewerî û serbilindiyeke gelek mezin bû ku serkêşên şoreşa bakurê Kurdistanê cara yekê gehiştin wê biryarê ku bi rêya teknîka hemdem(modêrn) li dijî dagirker û înkargerên hebûna netewa Kurd feydê bistînin. Ev bi serê xwe şoreşek hemû alî bû ku di dîroka medya Kurdî de şopek nû li pey xwe vekir.

Şaneşîn ji destpêka karê xwe heya roja îro bernameyek e ku bi cewherê xwe yê Kurdistanî, ji Kurdên hemû Kurdistanê re balkêş bûye. Di nava hemû TVyên Kurdî de ku bi awayê satalieght weşana xwe dikin, temenê Şaneşînê ji tevaya bernamên kulturî-çandî zêdetire. Herwiha bi naveroka xwe jî ji tevan dewlemendtir bûye. Bi awayekî ku pêşkêşvanên TVyên din xwestine ku teqlîda vê bernamê bikin.

Evîna hunermend û pêşkêşvanê bernamê kekê hêja Barzan Şasiwar ya ji bo huner û çanda Kurda, rastiyeke ku di karê wî yê van çend salên derbas bûyî de ji herkesî re hatiye îsbatkirin. Pêkenîn, laqirdî û henek, lîstikvanîya wî ya ciddî û komêdî, hissên wî yên nazik û tejî dilsozî û ji tevan balkêştir ew hissir(rondik)ên ku carna di çaxê bîranîna hunermendên Kurd de bi ser rûyên wî de dibarin û temaşavanan jî dibe nava cîhana xwe ya kûr û dûr, tev ji bûn sedem ku Barzan zû di nava dilê gelê Kurd de cihekî xwe yê taybetî veke.

Şaneşîn li ser armancên muqedes heya roja îro xizmetek berçav ji bo nasandina hunera Kurdî ya otantîk û resen pêşkêşî civata Kurdistanê kiriye.

Şaneşînê ji nasandina e´rdnigarîya bajar û herêmên Kurdistanê bigire heya nasandina cur û rengên strana Kurdî: Lawik, Beste, Meqam, Heyran, Qetar û dengbêjiya dewlemenda herêma Serhedê û bi giştî cûrên dewat û ew mîratên çanda kevnara Kurdî, bi gel dan nasandin. Di vî karê pirnirx de Barzan bi bê nasandina sinorên herêmeke taybetî, li hemû Kurdistana mezin digere.

Xizmeta herî girîng ya vê bernamê ew bû ku bi rêya zimanê stran û hunerê di navbera her du zaravên sereke yên zimanê dewlemendê Kurdî( Kurmancî û Soranî) da nêzîkbûn û hevgirtinek baş pêkanî. Ew bingeha dewlemend ku di çaxê desthilatdariya Merwaniyan de çêbibû, di çaxê berfirehbûna medya Kurdî de gehişt qonaxek nû. Bi dîtina min li hemberî wê helwesta dujiminên doza Kurdistanê ku ji ber cudabûna zaravên zimanê Kurdî, bi hêsanî di navbera refên gel de dubendî durist dikirin, Şaneşîn û hinek bernamên din yên çandî-siyasî bûn sedem ku Kurd ji aliyê a´tifî ve zêdetir xwe nêzî hev bibînin û hev nasbikin. Lê dûr ji hemû heza ku min ji bo kesayetiya Barzan û bernama wî heye, Şaneşîn bû sedem ku nasnameya perçe-perçebûyîya hunera Kurdan(mîna perçe-perçebûna axa welatê wan) careke din vejiyaneke nû bixwe re bibîne.

Elbete ev jî vedigere ser bîr û ramanên cenabê Barzan Şasiwar. Ev jî nîşana vê rastiyêye ku di dil û mejiyê wî de evîneke Kurdistanî heye. Mixabin piştî evqas reşerojîyên ku neyarên hebûna me, bi ser serê me de anîne, hê jî hinek kes di nava me de tên dîtin ku êxsîrên bîr û ramanên berteskên herêmçiyatî perdê berê çavên wan girtine û ew kor kirine. Mixabin fenatîsma zaraveperestî û herêmperestiyê hî jî di karê hinek kesan de tê dîtin. Bi dîtina min ferqa di navbera kesên herêmçî û dagirkerên Kurdistanê de ew ku kesên wiha derecekê ji dagirkerên Kurdistanê xayîntir û bêbexttirin.

Ez bi semîmyet dibêjim: wan salên ku îftixara hevkariyê bi Barzan re ji bo min jî çêbû, min ji xeynî bîr û ramanên Kurdayetî û Kurdistanî xaleke nigatîv di karê wî de nedît. Ya rast jî di cîhana îro de ku bi navê „Gundê Biçûk“ jî tê binav kirin, ramanên wiha berteng nîşana bêxeberiya ji pêşdeçûnên dimokrasîyê ne. Barzan bi rêya Şaneşîn qe nebe di çarçova e´rdnigariya Kurdistanê de xizmezeke berçav ji bo nêzîkbûna hissên Kurdan yên netewî kirine.

Xaleke din ku nasnameya Kurdistanîbûna Şaneşînê bi me dide selmandin, nasandina jiyan, huner û bîranîna wan hunermendaye ku êdî bi fîzîkî ne di nava me de ne. Hunermendên ku bi xwîna dilê xwe muzîk û hunera Kurdî ji mirinê rizgar kirin. Beriya destpêka karê Med TV û Şaneşînê kar û xebata wan eymetên millî û Kurdistanî ji ber zulim û zora dagîrkerên Kurdistanê di nava hemû Kurdên welatê me de, nehatiye nasandin. Bîranîna wan navên nemir û qedirgirtina kar û hunera hunermendên ku hê saxin, taybetmendiyeke ku nirx û bihayê bernama Şaneşîn dike tiştekî dîrokî. Evdalê Zeynikê, Seyîd Elî Esxerê Kurdistanî, Kawîs Axa, Meryem Xan, Hesen Cizîrî, Mihemed Mamlê, Elî Merdan, Hesen Zîrek, Eyşe Şan, Şakiro, Reso, M. Arifê Cizîrî, Nesrîn Şêrwan, Tahir Tofîq, Resûl Gerdî, malbata Kamkaran û hwd ji wan navên nemirin ku bi rêya Şaneşîn bêtir bi hemû gelê Kurdistanê hatin naskirin.

Qedirgirtina wan kesên mîna mamosta Aram Dîkran, Nasir Rezzazî, Xalid Dilêr û gelek kesên din jî bû sedem ku gel bêtir ji berê qîmeta nirxên xwe yên netewî û çandî bizane. Mirov dikare bêje Şaneşîn bû sedem ku di nava me de kultur û hurmeta ji bo nirxên netewî hinek biçe jor û zêdetir bibe. Gelo ma mirov dikare ji bo xizmetek wiha mezin bihayekê bide xuyakirin?

Ji aliyê din bi rêya vê bernama rengîn bû ku me her carê taybetmendiyên çandî û dîrokî yên herêmeke Kurdistanê ji Dêrsimê bigire heya Qamîşlo, Amed, Wan, Colemêrg, Urmiye, Hewlêr, Sine û... nas kirin. Ev kar bi serê xwe xizmetek bû ku temaşavan neçar dikirin ku bi evînek bêdawî welatê xwe yê bindest bêtir nas bikin.

Bîr û boçûnên Barzan yên siyasî û Kurdistanî di „TVya Hindik lê Rindik“ de bêtir ji mere dihatin kifşê. Di naveroka laqirdîyên(henekên) van komêdiyên kurt û tejî pêkenîn de me gelek rexneyên civakî û siyasî didîtin. Rexneyên ku fêmkirina wan bi zimanekî sade bû û Barzan Şasiwar têbînîyên xwe yên kûr bi me didan fakirin.

Barzan ji berê da evîndarê şano û şanogeriyê ye. Heza ji bo hunerê ji bavê wî nemir (Elî Nazdar) ku dengbêjekî navdarê herêma Urmiyê bû, mîna mîrasekê jêre maye. Barzan hê zarok bû ku dengê wî bibû xeml û rewşa dewat û şahîyên herêma Mirgewer. Bi rêya vê hunerê ew bi zimanê xwe yê şirîn ji zarokên Kurd re bû mamostayê nava malan. Him zimanê şirînê Kurdî bi wan da hînkirin û hezkirin, him jî bi dengê xwe stran û gotinên Kurda yên bav û kalan bi nava rehên mejiyê wan de berdan.

Pîvana qenciya karekî wiha nayê pîvandin. Çimkî zarok hebûn û paşeroja her netewekê ne.

Di nasandina gelek dengên nû de Barzan xwedî kedek mezine. Gelek keç û xurt bi rêya Barzan û Şaneşînê  hatin nava qada hunera Kurdî. Ew îro ji xwe re bi nav û deng bûne. Di vî warî de ew tev deyndarên bernama Şaneşîn û kekê Barzanin.

Di Medya TV de min di dan û standinên Barzan Şasiwar, Gulistan Perwer û Şemdîn dengbêj de kultura bi hevre karkirinê bêtir ji gelek kesên din dît û hisskir. ( ku Ewropî bi qasî 6 mehan dewra wê dibîn û piştre dikevin nava karê kolektîv ). Ev jî sifeteke insanîye ku ji herkesî nayê.

Li kêleka van xalên pozîtîv, gotina hinek rexneyên ku di van dawiyan de tên dîtin, pêwîste bên beyankirin:

Demeke mirov hiss dike ku ew evîna Barzan ya berê ku bi sed rengan bernameya xwe dixemiland, hinekî kêm bûye. Elbete îmkanên sazîyê û berpirsyartiya para çand û kulturê jî di vê kêmasiya Barzan de hevparin(şirîkin). Hinek caran mêvandariya hinek hunermendan dubare û çendbare dibe. Karekî wiha temaşavanên bernamê kêm dike. Karekî dîrokî ku Barzan bi zehmetek mezin pêktîne, gereke ji aliyê Medya TV ve îmkanên zêde jêre bên terxan kirin.

TVya „Hindik lê Rindik“ demeke nayê weşandin. Çima? Pêwîste Barzan vê valahiya di bernamê de careke din bi babetên xweş tejî bike.

Sed heyf û mixabin heya niha di nava rojnamegerî û medya Kurdî de bi qasî ku pêwîst be qedrê hunermendên mîna kekê Barzan nehatiye zanîn û girtin. Sedem jî ewe ku karê wî nehatiye nirxandin an jî helsengandina bernamê bi berfirehî nehatiye kirin. Lê ez baş dizanim û goman jî têde nîne ku kar û xebata Barzan Şasiwar yê di dîroka çand û hunera Kurdî de bê nivîsandin û tomarkirin.

Serketina Barzan di kar û gehiştina bi xweziyên paşerojê bi awayekî daxwazên minin jî. Çimkî ez evîna xwe ya Kurdistanî di çalakîyên Barzanê hunerdost de bêtr dibînim.

Temenekî dirêj û tejî şanazî ji tere kekê Barzan û ji Şaneşînê re hê bedewî û rengîniyek zêdetir dawa dikim.