Helbest i ye?
2
 Kamran Simo
 
 
 
 
Helbest chana xwe bi xwendevan re parve dike.
Bi weyek din, helbest chana lihevparkirina phesn, hs, xeyal raman ye.
 
ad, lihevparkirin, taybetiyeke ku ten bi mirovan re heye. Bi taybet kesn ku pdiv bi alkariy dtine alkar girtine v ja xwe batir dizanin. ev j bi rya helbestan, rokan, romanan, semneran konfarasan hatine ziman, an j mirovan yek bi yek adiyn xwe ji hev re gotine.
 
Di ser de bi rya helbest adiyn xwe ji yn li pber xwe re gotine, an li wan guhdar kirine. Bi v away gelek caran w erbeta xwe vexwarine.
 
Ji destpka ciwaniya mirovahiy heta v gav, mirovan nekariye li hember v evna hja  rawestin. Ji roja ku mirovan hest, phesn, xeyal ramann xwe gotin vir ve, ev evna parvekirina adiyan, wan li pey xwe digerne.
 
 Ku zahmet, kul serphatiyn xwe vebjim, hn ji guhn xwe bawer nakin bi mercn jiyan ve girnadin.
 Ev gotin destpka gotina her kes ku zehmet kiand, derd evn dt, yan ji welat xwe derbiderby ye.
 
Ax, ax ez wisa a me, wisa a me, ez nizanim ji te re awa bjim.
Em bi van gotinan dixwazin derd dilxweiyn xwe ji yn pber xwe re bjin.
 
Ev kesn hestyar, weke yn li pber xwe evndar, n adzan, wrekiy didin pirtir xwe li pber zehmetiyan digirin.
 
Ew diln xwe vedikin ji y pber xwe re bi v reng, ewata dil xwe hnik dikin. Ne tawana evna wan, destrnedana mafdariya n adiyn wan, agir nava wan getir dike.
Ev yek, ji bo nivsa helbest, ser pns ziman wan tjtir dike. Neanna ziman, dil wan li derya an difetisne. Peyv hevokn dostane yn ji binhin difrin, dil hnik dikin.
 
Eger ne ji van wrek, pesindan hvdann dostan bin, bguman mirov xwe li ber van kovanan nagir. Ji lewra j, mirovan ji vegotina leza herka daxwaziya derd adiyn xwe, gav bi pa ve neavetine. Di her fersend de rn an tahliyn xwe, i bi rya nivs i bi devk be vedibjin.
 
Vegotina evna ji agir, aqil, mentiq, erm tirs, gelek caran ser wan kirib belay j, l 
ji venegotin re ser netewandine.
 
Ji axn buhur heta v dem, hevparkirina n adiyan, ketiyan ji bahozn deryay, ji noqbna av rizgar kirine hezkirina hevparkirin ev ket meandiye.
 
Giovanni Boccaccio dibj: li hev parkirin taybetiyeke tevgera mirova ye.
Ew adiyn ku dema p mirov bi zehmet xwe li ber digirt, pit li hev parkirin, dibin  brannn rn. Bi rya parvekirin, mirov ji adiyn xwe j digirin.
 
Qenciya ku mirovan ji dostan dt, dostan kovann ku mirovan bi hev re parvekirine, ji hin mirovan nain.
Zanna baiy, xret, camr fezleta her bilind e. Nezanna baiy j, kmasiya mirovan a her mezin e.
Yn ku zanibin li hev par ve bikin tu caran nabin ji ew kesn ku bi baiy nizanin. Pit ku adiyn xwe parve dikin, km be j, xwe ji bandora wan rizgar dikin xwe azad dbnin.
Bi van mercn xwe yn km j, i ji destn wan b, dixwazin  bikin. Titn ku ji parvekirin girtine, ji bo bi pa ve bidin, kar dikin.
 
Ne ji nezann ku xwe zana, dizanin pwst bi alkariy nabnin re, l ji yn ku dixwazin n xwe km bikin adiyn xwe parve bikin re dibine destek.
 
Y.Yevtuenko weha dibje: Helbest bdemiya li dij dem nav di xwe dan e (qaqibo kirin e).
Helbest rkpkkirina holejn ye. Ev j bi rya lihevparkirin pk t. Zann, huner, ol, felsefe  daxwaziya bedewkirina jiyan, ji bo mirovan e. Ne lawir ne j firinde dikarin fr huner felsef bibin.
 
Ev hem, pgirtina li zagonn xwezay yn wranker hin titn ku li p pvena mirovan asteng in, nan didin. Maf her helbestvanek heye ku titn pven asteng dikin ji ax xwe re biyan dibnin bi xwendevann xwe bidin nasn.
 
Pablo Neruda weha dibje: Helbest serhildan e. Bi nivsa helbesta xwe, helbestvan carnan derdikeve dervey aqil roja xwe dibe armanca hzn paver. Yn ku naxwazin mercn jiyana wan were guhartin roja t de dijn ji mirovahiy re tr dibnin.Helbest zanna nepend ya ku kmasiyan vediguhrne sipehtiy ye.
Baudelair weha dibje: Helbest hesreta mirov a bedewiya h bilindtir e. Ev prensp bi co,
bi giyanek frek, xwe dide nandan. Ev coa li dervey rastiya aqil distirh ye.
 
Helbest hilpekandina mantiqe ye. Her helbestvanek, di w bewariy de ye ku peyama helbesta wan digih cih xwe. Ji aqil roja t de dijn pirtir, bi mantiqa xeyal, phesn, raman hestn xwe peyam dinivsin. Bi nivsandina end hevokn hja chana me ber bi xweik hezkirin ve dibin. Her helbestvan, dixwaze helbesta xwe bike berhema hjay parvekirin.
Helbest bi ser xwe ten berhem e.
Valery weha dibje: Rastiya helbest  ew e ku xwe dike berhema huner. Ji bil v tu armanca w nne. Ji xwe dest pdike, bi xwe re daw l tne. Hem maql reseniya w ji vir t꒒.
 
Helbestvan hem xwendevann xwe dike hevpar kovan adiyn xwe hem j xwe dike hevpar kovann wan. Bi kurt; ji xwendevann xwe digire bi pa ve dide wan.
 
Yek ji wan kesn ku ev pwst hs kiriye gihtiye w adiy j, ez im.
 
Helbest droka drokbja drok ye.
Helbest ne drok e, ji ber ne spat e. Nankirin bi giran byern di roja xwe de, bi weyek ciwankar wne dike. Helbestvan ne ten byern dema xwe dinivs, bi byeran re xeyal, phesn, hest ramann xwe j dinivs. Nivsa xeyal, phesn hest t de hebin, nab spatkirina drok. Bi ten dikare ji droknsan re hin titan iaret bike.
 
Firdews di destana xwe ya navdar a bi nav ahname de, gelek leheng ahn ku ran bi r ve birine iaret kirine. L heta roja me h j gelek ji van kesan ne hatine tespt kirin, lewra hebna gelek ji van kesan, encamn xeyaln Firdews bi xwe ne.

Goethe weha dibje: Babeta helbest tu caran km nabe. Ji bo chan ewqas mezin e, ewqas dewlemend e, jiyan ewqas bi ngarn cda ye Bi rast yek babet nne ku, helbestvan weke pwst zanna bikar anna w zanibe qet helbest b babet namne.

Helbest, dwar koka peyv ye helbestvan nrvan peyv ye.
Helbest heye, peyvn ziwa bwate ye.
 
Pierre Revedy weha dibje: Ji bo ku helbestvan dtinn xwe bide bihstin ji peyvan sud werdigire. Bi kar anna peyvan bi ten dikare helbesta xwe binivse. L xetera her mezin dsa ji van peyvan t. Peyveke ne di cih de, helbesta her xwe xirab dike.
 
Helbest afirandina lihevparkirin, hunera peyva ji dil nazik j t xwestin ye. Frbna hevokan, peyva hjay gotin gezoya lvn peyv ye. Qabiliyeta ziman e. Ol felsefeya hevok, gazinca hilbijartina peyv hawara hatin ye. Serka govenda peyv ye. Afirandina bi r rbazn hezarn salan e.
 
Helbestvan bi kirina her hevok re, zanna ziman xwe dik. Bi hostetiya, hosteyan, ji gerdenn sipeh re ristik dike, ekil dide zr ku li ser kar dike. Milmeke km zde nahle pit re rmeta gerdeniy, an bazin ku kiriye, didiy. Helbestvan j, bi xweikkirina ziman helbesta xwe, rmetek j re diafirne.

Helbest hunera xweikkirina weya hevokan e.
Helbestvan, phesnn xwe, hestn xwe, ramann xwe, xeyaln xwe nrnn xwe yn dinyay, felsefeya keseyetiya xwe, bi reya helbesta xwe bi xwendevann xwe re parve dike.
 
Div helbestvan peyvan nas bike, wan miz bide, bi wan re bilze. Dayk awa bi zarokn xwe re dileyzin, bi wan a dibin, wan xweik dikin, wan paqij digirin, xweik paqijiya zarokn xwe bi der dora xwe re parve dikin bi v parvekirin dilxwe dibin, helbestvan j pwst e weha nzkay bi peyvan re deyne ku karibe hest ramann xwe bi kesn din re parve bike. Helbesta xwe bike hawa paqij a daristan ku herkes bikine nav hinav mlakn xwe. Div bibe derman hevpariya adiye. Bibe em hs rastiya wan. Helbestvan ku v bike, digihje adiya lihevparkirin.
 
  
Kamran Simo Hedil
 

apkirin

copyright 2002-2006 info@pen-kurd.org