Helbest i ye?

 3

Kamran Simo

 

Paul Eluard dibje, ji bo helbest, pwstiya me bi kmhevokan heye, ji bo ev pkwere hem hevok pwst in.

Heta ji helbetvan t, helbesta xwe bi kmhevokan dirse. Ji bo ku ev pkwere, pwste helbestvan bibe hostay hilbijartina hevokan. Ji bo helbesteke xwe biafirne, div hem hevokan nas bike.

Helbestvan nebine ji van kesn ku dibjin, di aqil wane de gelek tit hene ramann gelek pwst l dikin nakin nikarin wan bnin ziman.

V gotin her dem dubare dikin. L birast ku ramann van kesan hebana, w bi peyvn bedew xwed bandor ew bihunandina. Yan w derbirna titn dixwazin bjin kiribana. Ku dema dixwazin derbirna van ramanan bikin, raman difirin namnin. An ramann wan gelek reben feqr in, an nehjay gotin ne, yan qet ramann wan kesan nebne.

Zerdet dibje, Ramana pak, gotina pak, kiryara pak, ba bifikire, ba bje ba bike.
Ev t w wateye ku raman p t. Yan her tit ji raman diz. Yn ramann wan ba bin, i bi devk be, i bi nivs be, dikarin ba bjin. Ku nebjin nenivsin ramann wan nn in.
Maf helbestvanan nne ku bjin ez nikarim, ramann xwe bnim ziman. Ev w gotin, ne y helbestvanan e.

Goethe dibje,
tu ne ten, di helbest de helbestvan.
Li sohbet, li kar, li masa leystik, li herder helbestvan. Hem xweza mal helbestvan e. iya memostayn bziman in.
agirtn bdeng digihn in.

Helbestvan li bax peyv hevokan dij. Nikar bje gelek ramann min yn giranbiha hene l ez nikarim wane bmin ziman. Ku wer bje, ew ne li bax peyv hevokan dij. Ew li hikebeyarek b av, b gul b giya dij. Bila dev ji helbest berde, li kareki din ji xwe re bigere. Ji bo ku helbestvan balyoz raman y li dwana ziman e. Rhber phesn, hs raman anna ziman e. Mna ask (xezal) li mrgan dire pel bi pel giyay xwe dineqne pa bi kayn w giyay di mda xwe de dimihne. Helbestvan j, li mrga ziman, li peyvan dire. Wan yeko, yeko, dineqne pitre di hevoka xwe de bi cih dike.

Mallerme dibje,
helbest frbna hevokan e.
Gelek hunernas, huner wisa didine nasn. Dibjin, huner derbirna phesn di phesn de ye.Ku huner derbirna phesn di phesn de be.

Octavio Paz j dibje, helbest nay derbirn kirin, derbirn bi xwe ye.
Helbestvan dema di nava xwe de, ahenga helbesta xwe kir, helbesta xwe bidaw tne.

Helbest, lihevkirina aheng awaz ye. Bi ciwankariya xwe w nivs y, her zde deng w li guhan xwe t wne yn w di avan de cihn xwe digir ye. Bi van xissiyetn xwe, bi zelaliya awir xoewstiye, drok, ol, felsef zanistiy bi lihevkirina awaz aheng dihun.

Heta ji helbestvan t buyer bi km hevokan dineqine.
Hevokn xwe bi roj, meh bi salan dipve pitre di helbesta xwe de bi cih dike. Rojnamevan buyer dema dinivse, li sedem droka buyer digere, ima? awa? Li kder? K/k kir wek din sedeman dirj dike dinivse. Carne buyer dikin rzenivs end rojan li peyhev di rojnama xwe de diwen in.

W buyer, irokns yan romanns ji rok romana xwe re bingeh digirin. rok romann xwe dirj, dirj dinivsin. Bi danasna cih buyer, leheng buyer, derdorn leheng buyer, dihunin pk xwedevann xwe dikin. Heta gelek leheng kiryaran ji xeyala xwe l zde dikin.

An mamost zanko y (universt) buyer dide agirtin xwe dixwaze ku buyer ji ser heta bin binivsin.
Carnan agirt, van buyern ku mamoste didina wan weke pirtk pk dikin.
L helbestvan bi end hevokn resen buyer tn ziman.
rokeke kurdan ya mtolojk heye, dada qijik kevok ye. Bi nav jin j hene jinkok j hene.

Mela Mahmud Drew, bi w rok bi 20 rpelan aniye ziman Cigerxwn ew buyer bi end rzikan gotiye.
Ev w nivsn rovekir dirj hem ji afirandina helbest cuda ne.

Ji van bean ziman helbest, helbest ji wane cda dike. Diyarbna helbest bi ten ziman e. Ziman helbest, ziman lihevparkirina hs raman ye. Ev e y ku helbest ji corn din y nivse vediqetn e.
Ziman nizm bilindiya dengan, corn van dengan, aheng, pvan muzk, di co ya herika helbest de vedire. Dema mirov li derve li van dengan dinre, mirov dikare wan weke hev bibne. L di rastiy de ne weke hev in. Cudabna derbirna nivsa rasterast helbest, Aristoteles kiriye. Aristoteles, pirtkn xwe yn felsef bi pvan nivsandine weke wane helbestn xwe azad nivsandine.
Ji bo tgihitina rastiya ziman helbest, merc p jibrkirina hem corn teng kirina ziman cudabna hevokan e. Pit ikandina qala hik, d ziman li kaniya destpk, di helbest de bi zelal paqij biherike. Xwendevann helbest hing d tahm ji helbest bigirin.

Bi Pablo Pcasso re hevpeyvnek dikin, di w dem de keeka crann w ya bik j li wir e. Keik nikare nav w y p rast bje. Her j re Tablo Picasso dibje. Di dema pirsa ji helbestvan t kirin helbest i ye? Keik j gaz dike, mam Tablo Picasso, mam Tablo Picasso, dixwaz titek j re bj. Helbestvan dibje, ha helbest ev e. Pablo dib tablo.

Helbest mna ji r derketina ziman e, xzika bi riya ziman, vegotina ziman e, nivsa bingeh nirxandina xeyal bi raman ye. Wek leystika peyv ye, l ne leystik e, pxistina peyv ye.
Helbest hs distirh, w diguhure bi ciwankariya ziman bi wek helbestwar pk dike.

Pierre Mille dibje,
helbest ne bend kirina hi e, l ji binhin bi veguherneke xweik sihr derxistina hi ji binhin re kirina mal e.
Bi gotineke din, helbest hi hiyar dike, nazik hsdar dike, bi muzk re dikelne.
Helbest ji xewa giran hiyar, boyaxkirina rengn breng, reva ji tariy rizgarbn ye.
Wnekirina van hsan ronkirina raman ye.

Devereke (Cihek) bhelbestvan, jiyaneke bhelbest gel hunera xwe di pengiya erx de neherikne, dibin kujern sibn ku tn. Helbest carnan xewn dtine. Carnan bi tpan ji bo jna evn mirin e. Bi sind eko evn, lkirina dwar e.

Her helbest bi qolinc dilxweiya xwe zaynek e. Bi merd ji mirin re lvxwerkirin e. Helbest neqelabaxa peyvan e. Yeko, yeko bi wijdan bi wek dadwar bi cih kirina cih ku maf wane ye. Her tp, her peyv her hevok di cih wane de bicih kirin e.

Helbest bi peyvan ron pxistine. Nrna li asoy jn diken ye. Li ber deng bilbil chan afirandin e di henasa w de bihstina henasa xoewstiy ye. Ev e helbest, helbest ev e. Li hungir var, dtina xeniqandina dilopa xwn li asoy sib, hilata dilopa r e.

Helbest rastiya hesreta dil me, hsn me yn ewit, bi peyvan serxwe kirin govenda we ye.

Bi eka peyvan, gerandina a roniy, tov reandina xoewstiy ye, rzana riya ku die evn ye. Ji dil me y bik re dilovaniya deryaya ji okyanosa ye.

 

KAMRAN Simo hedli

 

apkirin

copyright 2002-2006 info@pen-kurd.org