HELBEST SEMBOL

 

 

 Kamran Simo Hedil

 

 

  

 ziman sembolan ji ziman peyv kevintir e

Di helbest de cih sembolan i ye? Bi i mebest sembol iaret tne bikarann? V mijar j, bal kiandiya ser xwe di nav droka danasna helbest de cihek girng girtiye.

Eyer mirov bala xwe bide mirovn ku diaxifin, d bibne bi axaftina peyvan re, pir caran dest, av, birih r li kleka peyvan, para xwe dixine axaftin. Li klek ziman zimanek din dixebitn in. Mirov dikare v ziman jest mmkan bi ziman nanan sembolan binav bike. Ev wisa dide xuyakirin ku ziman pir caran li hember hilgirtina hestn mirov lawaz dikeve. Ji bo v j, mirov xwe near dibn ku ziman iaret sembolan bi kar bnin. Ev bingeh huner sembolizm ye.

Mirovan di serdema p de ji bo ku debara xwe bikin xwe ji tirsandinan rizgar bikin, aret wne ji ziman pirtir bikar diann. Ev dibistana her kevn ji ziman helbest re b bingeh. Mirovn ber, dema li ser zinaran wne dikirin ew wne sembol bn. Bi wan wneyan dine nr, bi wan wneyan xwe ji metirsiyan rizgar dikirin bi wan wneyan baweriya xwe dianne ziman. Ziman nan sembolan giring e, ev ziman dibe alkar ziman ku mirov bikar tne.

Titn li ser dil mj y mirov hd, hd dimee, l mirov nikar wan bigire, bi ziman duyem tne girtin.

Nivsn di destn mirov de amra derbirn ye, l hinek caran li hember hilgirtina hest ramanan qels dimne. Ji bo v mirov bi ziman nivs re, ziman sembol nanan bikar tne derbirna xwe a huner p dixemilne. Ev j hunermendiya her bilinde ku helbestvan bikar tnin.

Ntzsche wisa dinivs, ji vir pve henasa xwezaye bi sembolan, pwst e were gotin were irovekirin. Ku wisa be, pwstiya chan bi semboln n heye.

Semboln ku di helbest de cih digirin, li rwtiya tgihitina jiyan, ngarn xwe yn li hi mirov dimnin dihlin. Baweriyeke helbestvan bi ten heye. Ew j bi sembolan destpkirina tevgera xweikiya helbest ye. Ev destpka xweikkirina helbest li meydana cenga xeyaln helbestvan, xweikiyan di reng dengan de dike. Ev xweikkirin yn helbest nemir dikin helbestvan digihn armanca xweikkirina helbest. Helbestvan, helbesta xwe bi hviya hestan ve nahle. Hem hza xwe ji bo xweikiya helbest bi kar tne. Ji bo w p li rs form hunandin dinre. iqas kar li ser were kirin bi zehmet hatibe hunandin, ewqas helbest sipehtir dibe.

Leandr dibje, helbest henasa sipehtiy ye? Ev j bi xweikkirina sembolan dibe. Helbestvan li riyn rihet nagere wn riyn rihet ji ba xwe dr dike. Her sembol bi dilerzeke zehmet di helbesta xwe de bi cih dike. Ji bo ku helbest, bikeve riya hemdem ax ron bi sembolan diaxife.

Helbestvan ber xwe dide axn derbasbn, bal dikin ser efsane, rok, sehr, xewn, fal, zikir xwenandann ol yezdann di jiyana mirovn p de xwed rol bn. Ji demn bhr ber bi roja xwe ve t. Bi v wey d bigihn riya zann riya ku xwe dibnin. Ji bo w rz ji zanna mirovn ber xwe re digire.

d ne ten sembolkirina reng, cih axn y, bi alkariya teknikn n, ngarn n, byern n, jiyan, hebn, raman bawer (i ol, i felsef be) van amrn tevgera jiyan yn dema derbasby hemyan bi sembolan ji n ve tn jiyan.

Bi riya sembolkarina van amrn tevgera jiyana mirovan, helbestvan dikare ji hev cudabna helbest zanst ji n ve bigehen hev di nav hev de bihune.

 

sembol meqiyajkirina rengan   xweikkirina dengan e

   Helbestvan ji xweikiyn nepend (sergirt) hez dike. Li pa akvarum (masdank) li xwezay, li titan li byeran dinre. Ji wateyn ku bi gelek wneyan tne ber avn mirov hez dike. Ji destnankirinn li nav mij, yn bi xurt mirov wana ji hev cuda dike herkes titn li wan digerin dibnin hez dike. Ji wateyn ku gelek wate tde xuya dike hez dike. Helbestvan rastiy bi xwe j rast, taz rt nan nade. W meqiyaj dike, reng giyan w xweik dike bi muzik re pk dike.

Paul Valery, dibje,Mirov li hevpariya gelek aliyn helbestvann ku xwe sembolst dibnin binre, mirov dikare bje, dewlemendiya helbesta sembolst, tkilkirina muzik ye. Kirineke din ya ku helbestvan dike ew e, di navbera xwendevan afirner de pwendiyan dike. Helbestvan xwendevann xwe vedixwne (dewet) leystika roleka afirner dixwaze fhmkirina titn ku xwendevan dixwnin ew bi tgihitina xwe, wana binirxnin. Helbestvan maf nirxandin tgihitina wate dide xwendevan. Kesn ku helbestek dixwnin, an li helbestek guhdar dikin, ne weke hev j fhm dikin? Sembol ji bo ku xwendevan ji xwe re wateyan hilbijr mecal fireh kir b sinoriyeke hilbijartina wateyan dide xwendevanan.

Di peyvek de komek wate didin ber tgihitina xwendevann xwe.

Stephan Mallarme, di nivseke xwe de v rastiy sembol wisa tne ziman. helbestvan mijar hemy digir dest xwe wisa nan dide. Ji bo w ya di helbest de, dayman titek ku mirov l bigere bibne div hebe.

Sembol dihle ku xwendevan bi phesna xwe, bi binhina xwe, bi zanna xwe ji helbest fhm bike. Helbestvan bi peyvn ku end sembol di nav xwe de kom kirine, dikeve nav chana mijar mijar bi p ve dibe. Bi weyeke fireh ramana xwe pk xwendevan helbest dike. Phesn (reng, deng, bhn) bi van nann phesn helbestvan sing tevna hunandina helbesta xwe didin bi rsa helbesta xwe dwar di navber phesnan de radike. Bi sembolan, bi peyvan bi xeyalan wana di nav hev de di ngarek de nan dide digih rastiya giyan helbest. Helbestvann v bikin, ew in yn ku rewa xwezay diafirnin giyan w, w rewa xwezay tnin ber avn me. Em li van rzikn Henr de Regner binrin. Ptiya barana avn te, ev xewa xwe diraze. Guln kennsan, anaziya tebax ne Helbestvan bi sembolan giyan sirt dinivse. Ji bo bi destxistina nehniyn xwezay tgihitina titn ku di byeran de veart ji bo wana ji tariy derxe roniy kar dike.

 

sembol ji merc rewa helbestvan ji tgihitina drok anda w/e t

Helbest; strana dil e. Ev stran di dil helbestvan de t gotin di dil helbestvan de dime ye. Dema stran ji dil xwe dirijn ser kaxiz,

taybetmendiyn xwe nan didin. wey gotin, bi git ne veartiye, l ser titan digir vekir nabje. Bi hostat wana destnan dike. Danasneke batir Rodenbach dike, helbesta sembolst xewn e, kitekit kirine. (detay kirine) Huner bi ewran re rwti ye. Ev huner ji bo bibe noqta rabna rastiy bi ten ji stavan (ewq dan) sd werdigire. Ji kaxiza li bin pnsa helbestvan nehniyn xwe berdidine bbiniya kendalan.       

Helbestvan, ziman dike kilta vekirina deriy binhin xeyal. V kilt dide dest xwendevan xwe.

Helbestvan sembolist ne rzik, gitiya helbest girng dibne. Bi rzikn azad pkkirin, ne li dij armanca raman ziman helbest ye. Helbestvan, ne rzikeke bi ten, hem rzan bi hev re pk xwendevanan dikin. Naxwazin ku xwendevan bi ten helbesta wana, di hin rzikan de binirxnin. Dibjin dema ku xwendevan li daristan binre, pwst e hem darn di daristan de titn din bi hev re bibnin. Wana bi hev re binirxnin. Ne darek bi ten, dar, giya, k, ajal, kullk, gol mn ku hey, wan hemyan bi hev re bibnin. Bi ahenga deng kan re, firna pirpirkan bibnin wisa nirxandina xwe bikin. Helbestvann ku rzikn azad ba bi kar bnin, hestn xwendevan yn kr dr ji xewa giran hiyar dikin wana tnin co. Ev rzik dikin ku xwendevan xwe bi xwe bipeyvin. Goftgoyan di nava wan de didin destpkirin. L mixabin piraniya guh avn xwendevanan h j di bin bandora helbesta kevn de ne. Helbestn k qafiye wana yek e. Helbesta kevn aliyek w y rihetiy heye. Deng w li guhan xwe t mirov z dikare jiber bike. L helbesta bi sembolan t nivsandin ev maf rihet kirin ji destn xwendevan girtiye. Helbestvann sembolst bi rzikn azad ka wan ne yek helbest dinivsin. Titn dixwazin bjin, fhmkirin ji xwendevan re dihlin. Li gor hin pengn sembolst, danasna helbest bi weke nehn nzkbna phesnn xwezay yn nehn ye. Ev peng ne weke yn p hatine ne li qaula helbest dinrin, ji qaul pirtir li giyan helbest dinrin. Li dij hem form rbazn helbest yn din, li xisseyet, rs tevna helbestwar dinrin. Di bjin, helbest nay derbirnkirin, derbirn bixwe ye. L nay w wat ku helbesta sembolst, helbesta ber hat nivsin red dike. Ew deyndar form rbazn ber xwe ye. Ji wana sd werdigire bi sembolan xwe bi p ve dibe. Ev w sembolst ji bo rizgarkirina helbest ji hin arovn teng, gava p ye.

 

helbestvan ne kes ku peyama rastiy did ye

Helbestvan; phesn, xewn, byern jiyan yn difikirin bibin, bi form sergirt ji xwendevanan re pk dike.

Andre Beauner, ji bo helbesta n danasneke wisa dike. Huner sembolst li ber avn avdran huner boyaxkirina rastiy ye. Huner sembolst, hem nehniyn ku di rastiy de dixuye, di nav rastiy de anna meydan ye

Helbestvan ne peyamdar rastiy ye. Ne ew kese ku qannan dinivse qanunan bi r ve dibe ye. L ne propogandstek/e ku xwe dipeyv ye j. Li gor hostayn helbest, helbesta ku her kes w fhm bike, ew helbest kar helbestvan ku h j kamil neb ye. Helbesta her xwe ya ku xeyaln xwendevan wat j digir ye. Ne hatine fhm kirina hin sembolan ne diyarkirina hin cih helbest ji bo estetk gaveke ku helbestvan nikare j bireve ye. Peyvn helbestvan mna peyvn pxemberan, bi weyek berfireh, curecurn nirxandin wateyan di wan de heye.

Helbesta her dewlemend, ya her kr her bi bandor, ew helbest e ku her kes weke dixwazin ji xwe re watey ji digire dinirxne ye. Tgihitina helbest j weke jiyana me ye.

Hin ji me di konan de, hin ji me di berqefkan de, hin ji me di xaniyan de, hin ji me di avayiyn 20,  30 tebiq de, hin ji me di vlan de hin ji me j li kolan parkan dijn.

Em hem dikarin li van wergehn jiyan binrin. L em hem nikarin di wan de bijn ji me nay ku em di wan de rnin. Yan aboriya me tr nake. Yan mercn ku em tde dijn nahlin ku em bikevin nav xweiya wan e. Helbest j wisa ye, her kes dikare bixwne l her kes ji helbest weke hev fhm nake. Ji ber ku helbest di nav avayn nivs de vla ye. B awa em hem nikarin di vlan de bijn, em wisa j nikarin weke hev ji helbest fhm bikin. Tgihitina helbest, biqas jiyana vlay zehmet e. B awa aboriyek mad ji bo jiyana vlay pwst e, ji tgihitina helbest re j aboriyek tgihitina git pwst e. Zanna hem amrn jiyana ro jiyana y pwst e.

Sembol wneyn helbest wisa fireh dewlemend in. Di wan de evn, dil, xwe, derd kul, adiman, felsefe, realteya civak netew, fikir raman, xeyal, hest wek din gelek tit di nav hev de tne hunandin. Ji bo ku helbest hunereke pirwate ye, tgihitina w j wisa bi hsan nabe.

Bi git tit j re helbest t gotin ji phesneke pirtir ji phesnn tevlhev t girtin. L titn ji phesn girtine avdriya phesn bixwe ye. Helbestvan bi saya avdriya phesn, w ji nav mij murana binhin der tne bi ziman w, w pk jiyan dike.

 Nivskarn drok, felsef, ol, brdoziy, roman, rok, gotaran, rojnamageriy wek din, wateya tgihitina nivsn xwe didin.

L wateya tgihitina nivsn helbest, helbestvan ji xwendevann helbest re dihlin. weyn tgihitina xwendevann helbest li gor ngarn di ser wan de li helbest dinrin wisa tdigihin. Helbestvan rasterast nakevin nav mijar. Bi wneyan mijara xwe nan xwendevanan didin byer weke hey nadin. Bi peyvn ciwankir, sergirt bi destnankirina semboln ku gelek wateyan di nav xwe de digirin, byer didin datnin ber xwendevann helbest.

Tagor dibje: Cureyn wateyn peyvn helbestvan n ku ji bo mirovan bikar tne hene, herkes peyvn li xwea wan diin ji xwe re dineqne

 

Kamran Simo Hedil

 

 

 

 

 

 

 

 

apkirin

copyright 2002-2008 info@pen-kurd.org