AGEHDAR ZANNA ME KURDAN L SER DROKA KURDAYETY REWA CIVAKA ZDYAN PR LAWAZN

 

 Kemal Tolan

 

Bi dtina min, pwst e ku em Kurd dersa drok dn/ola xwe batir nasbikin. Em ba bizanibin ku piraniya rok, mesele, ayet, lkoln, berhem hem droka ku alim, zane, nivskar, part rxistinn dagirkern Kurdstan  li ser droka netewa Kurd bi taybet j yn li ser zdiyatiy nivsandine anj gotine qet bi kr nayn. Di ser v ra j gelek xemgnim ku ro hj pitgir, zann agahyn gelek rewenbr, nivskar, berpirsyarn mal, komel, ol, ande, part rxistinn Kurd di der heq droka oln li Kurdstan bi taybet j li ser zdiyatiy rewa civakan me zdiyan ya derbas buy ya niha j pir km lewaz en. 

Vca, ji bo ku ez dikaribim hinek ji van valeyiyan dagrim erka ku di v war de dikeve ser miln min bnime ch, ez j weke hinek nivskar lkolnvann Kurd xerban li gor zd nasn, nrn, zann makann xwe tim li ser w derya br, bawer, kevnariya drok, ziman, wja kevneopn me Kurdn resen binivsnim.

Bel, min heta niha ji bo dewlemendiya arva anda Kurd gelek nrn dokumentn nasandina kevneopn bingehn ola zdahiyatiy (yn weke: ferzn zdiyatiuy, baweriya bi Xweda y b irk, her heft melyaketn qedm, sema y, afirandina her heft tebeqn  erd esman, Tawis, Berat, afirandina qalib Adem, Hawa ahd bin Cer, melek- hor, cinn bi surn xwe bune Xwedan xwezayiy ketine kiras giyander, xas qelenderan, ne mirina giyan(ruh), zd mana xwe ji qewl, ilm , duha hem retn melek, hor, cin, giyander, xas qelendern  Xwed  nasdikin, ji bo giyana meriv paqij bive, tim badet bike roj bigre, proziya parastina parsgeh(ziyaret, qub gelk nann xwezayiy cih melk, hor, cin, giyander, xas qelendern  Xwed nasbike hwd.) di gelek rojname, kovar malpern me Kurdan de weandine  min ew di van herd pirtken xwe de j tomar kirine.

 

 

Ev kitba min ya bi nav Hebn Tnebna zdiyan Tev Romann Zind ne di sala 2000 de ji aliy weann DENG ZDIYAN ve li Elmaniya hatiye weandin hjmarn ku hatine apkirin niha ne mane.

 

 

 

Ev pirtka NASANDINA KEVNEOPN ZDIYATIY 430 rpel e ji aliy Weann PR ( ISBN  975 - 9010 -  55 0 )ve hatiye weandin.

K v bixwaze, ew  dikare v ji weann Pr:  Stleme Cad. Pavlonya sok. Nuholu Apt. No: 10/19 Kadky / STANBUL   Tel-Fax: 0 216. 347 26 44  , GSM: 0533 488 01 12  anj e-Mail: periyayinlari@yahoo.com.tr  peyda bike.

Her weha min xwast di rpeln van herd pirtkn xwe de bidime xwan, hinga ku meriv li droka me Kurdan bitaybet j dema li ya me zdiyan binre, meriv bivne ku bingeha ola Kurden resen bitaybet j babetn kevneopn me zdiyan gelek kevn berfire ne. Her weha bidime nasandin ku hinek ji droknas, lkolnvann Kurd, zd biyan li ser rewa jiyan droka ola zdiyan gelek tit nivsandine. L, ji ber ku piraniyan wan nivskar lkolnvann ku li ser droka zdiyatiy berhem derxistine diwenin bi xwe ne zd ne, gelek berhemn wan ji aliyn ilmn zdiyatiy ve j pir qels in. Di berhemn wan de xweya ye ku, ewan zaniyarn xwe ji ber devn kesn menfatiyn geln cnar, Kurdn musilman zdiyn sade(normal) bi riwet standine. Piraniya wan pirtk lkolnn ku ewan li ser rewa zdiyatiy nivsandine wek peymaneke ku di nava d bern li dij hevdin her yek dixwaze hinek armancn xwe bi c bne, wisa ev  berheman hatine nivsandin.

Bidtina min erma her mezin ewe k, heta ro hj hinek kesn ku ji xwe re dibjin Ez rewenbr niviskarim bi teybet j di nava tevgera rizgarxiwaza gel Kurdstan de ne, na xwazin  ku serxwebuna zdiyatiy  nasbikin. Gelek ji wan hj bi hemda xwe droka zdiyatiy l didine xwan. Lewma ez j li ser xwe ferz dibnim ku tim rastiya naveroka qewl, ilm dn zdiyatiy yn ku ji ber ve dibjen, ezdiyati-haveyne-mirovatiya-mezopotamiya ye bidime nasandin bibjim ikir ji Xwd re, em zd ne! . Bila her kes bizanbe ku em zd tim di kevneopn xwe yn devk de dibjin, Xweda y me hem giyander (ins) cinsn li seran ser chan yeke. Nav Xwed di nava  hem ol netewn li dinya y (yn weke Sumer, Hurr, Hatt, Hetta, Got, Mtan, Ar, Lul, Mar, Kassit, Urart, Med, Babil, Keldan (Asr), Karduk, Kaldah, Mecs, Mazday, Sab, Zerdet, Mervan, Man, Fariz, Yahud , Xirstiyan, Musilman, Hinduyan whd.) de heye ew li gor bawer, ziman zaravn herm bi gelek navan (Hurmuz, Aton, Marduk, ama, Bal, El, Hadad, Xuda (xwe day), Xwed, Padia, Xwed, Rab, Temuz, Dumuz, Adonis, Ez da, Ezdan, Yezdan, Yazad, Yzad, Y ez day (zd, Yzd, Yzd), Xaliq, Tanr, Allah, Gott, Xwudah whd. ) de hatiye bi nav kirin.

 

Her weha bidime xwan ku,  ji ber heta vga hj gelek droknas, lkolnvann Kurd biyan  j weke min dibjin, ola zdiyan ola Kurda ye her kevn e bi dtina min kevnbna droka Kurdtiy vga hj di stran, folklor, ilm qewl zdiyatiy de zelal xwan ne. Binrin, ji roja baweriya zdiyatiy di nav Rojhilata Navn de peyda buye heta vga hj, jiyana me zdyan ji jiyana gel oln din pir cda bye. Me zdyan ji ber dest zilm, zor qedexekirina der hundir nikarbne tu car xwe di nava welat ku em t de dijiyan azad bidine nasandin bi derdora xwe re bikevine nava pywendiyn fireh. Ji xwe di w ax ew 72 d ferman li me Kurdn zd rabne zd kober bne, hing rojname, radio telvziyon tnebun. Xwandin nivsandin ji zdiyan re kiribune guneh. Piraniyan wan buyer fermann ku bi ser Kurdn resen ve hatine, ten bi gotin strann dengbjan di nava zargotina gelde hatine xweyakirin.  Ji xwe bav baprn me ji ber v baweriya xwe y paqij nikarbne tu tahd zor li hinek kesn wek din difikirin bikin maln der cnarn xwe bixwin. Gelek serpkhatn me Kurdn zd hene, ku hj t kes nizane, ka ev buyer ji bo qewmne, sedemn van buyeran i bye, gelek caran ew ne bi rast hatine diyarkirin rove kirin. Bi hezaran titn me yn ba, di singn dengbj kalemrn me de bin rd bne em hew dikarin ro wan buyeran derxnin

Ekere bikim ku, em Kurd tev mina svn ji darek ne min j nikarb hem pirsgirkn drok, netew, ande, ol, ferman, ko qerkirina me Kurdn zd zelal bidime xwan. L ez zahf dilxwebim ku min karib bi v kar xwe bala hinek ji droknas lkolnern Kurd xerban bikinime ser kevnariya netew civaka me Kurdan ew bikaribin ji v xebata min fdebikin. Her weha ev bibe handanek ji wan re, k ew h zaniyarn zde li ser wan babetn dest min ne gehtiye ew p zanbin kombikin bi wenin. Dsa ez gelek dilxwebivim,  gava ku em j vaqas buyern buy, wek ewa V.O.Klyewsk gotiye:Em gereke demn derbazby fr bibin, ne ji bo w ku ew d derbaz bne, l herwaha bona w, ku ew dema derbazby nikaribye pamaynn xwe bide paqijkirin. ders bigrin

 

Dsa hvdarim ku rizgarxwazin Kurdstan bikaribin van lewaz cdetiyn dinava ol-netewn li Kurdstan de hene gelek j hj pirsgirkin, ba nasbikin van birnn di nava Kurdn zd, musilman, mesh, cuhu, elew, sab.. hwd. de hene derman bikin.

Her weha ji Xwed hem xasn me zdiyan lavan dikim ku, ew nehlin buyern weke yn xan, komkujiyn weke ya Musil engal di nava serenser Kurdstan de dbare bivin. ji bo ku em Kurd bi taybet j em zd bikaribin  ol, kevneop kultura bav-kaln xwe yn bi rumet di rojn p me de  j ba xwed derkevin tifaqa hem Kurdsatinyan xwirtir bikin, ew sr keremetn xwe li ser sern me Kurdan km nekin .

Bila cejna z li tevaya ezdxan dostn zdiyan proz be !

 

Kemal Tolan

15.12.2007

 

 

 

 

 

apkirin

copyright 2002-2008 info@pen-kurd.org