BI ERDHEJA RA QUWETA  MERIVAN PIK BAWERIYA BI ULM J MEZINTIR DIBE

 

 Kemal Tolan, 05.01.2005

 

Dema ez li ulm (badet, qewl duhayn) mtolojiya me Kurda ye kevn dirnim, dibnim ku Xwed nasna me zdiyan ji qedm heta vga hj her qmeteke mezin dide hebna ulm Xwed Milyaketn Xwed. Ulm zdiyatiy gelek zelal dide xwan ku baweriya me tim li dij  Xwed ne nasan, dagirkiran, zordar zulmkara ye. Ji xwe ji ber v baweriy, hem ulmdarn me yn ber yn vga hj zind dijn tim dibjin; i wexta ku nsan(meriv) li dij hebna Xwed Milyaketn Xwed derkevin, div meriv van gotinn di qewl Miskno jaro de li bra wan bne.

Bel, ez niha end sebeqn Qewl Miskno Jaro pk xwandevann hja bikim hvdarim ke em karibin dersek ji van gotinan bigrin.

Qewl Miskno Jaro:

 

Hey ben Ademo,

Miskno jaro Ademo.

 

Ev dinya mestexanye,

Wek xewina evane,

Hero yara hinane.

 

Ben Adem liv diniyay mebe tema,

Ev zr mal gelek meke cema,

Diniya bo Resul Xud nema.

 

Ev diniya erd derwe,

Tda di gerin cimile ce,

Kesek bi nefisakibar naite pe.

(Temamiya v Qewl di avk.: 1 Rp.: 94-96.  de) 

Dsa li gor ku vga gelek ulmdarn me zdiyan hj dibjen, gava piraniya merivan li dij hebna Xwed Milyaketn Xwed zde bive, d hing ava re li tevaya dinya y rabe w bive roja qiyamet . (2)

Di zdiyatiy de , li ser hatina ava re roja qiyamet weha t gotin:

Di wextek de gava emr nsanan pir dirj buye, geleka ji wan hebna Xwed Milyaketn Xwed nkarkir kirine. Hing ku nsan zalim Xwed nenas bne, ewan gelek caran got hevdin xwarin(hinek j dibjin hing nsan zde bbn, carek nexweiyek li nsan peyde bu nsan ji ber v nexweiy ber helak, tev gur birnbun.)e. Di v dem de Nh Pxember (nebiy eyd-Bincer e), ne weke wan di fikir ew her ji hebna Xwed me Milyaketn Xwed bawerdikir. Nh Pxember tim duha hv ji Xwed Xasn Xwed dikir dixwast, ku ew dawiy li v zilm zora ser ruy erd dibe bnin. Xwed hv duhayn Nh Pxember qebl dike dibj:Nh Pxember, t ji xwere gemi(get)yek ke, iqas nefern mala xwe cotek ji ruhilbern ku hn ji wan hezdikin yn ku pwstiya we bi wan hebe bigne ser hevdin. Hn tev bihevre bikevine nava Gemiy. Ez tofanek(ava re) li dinya y belakim, d bive qiyamet ez tuxm iqas nsan ku li dij hebna Xwed me Milyaketn Xwed derdikevin ji dinya y xelaz bikim. Gava Nh Pxember emr Tawis-Melek temam dike, d Tawis-Melek  bi raya Xwed ava re li ser ruy dinya y beladike, iqas merivn li dij Xwed Xasn Xwed derdiketin hem giyandern din ku li ser ruy erd hebne dibin ava re de dihle. Ten Nh pxember ruhilbern ku di gemiya w de bne li ser ruy av mane.  Pit demek derbas dibe, d Tawis-Melek bi raya Xwed ava re li ser ruy dinya radike, Nh Pxember giyandern di gemiya w de hebn berdide ser ruy erd ji hing heta vga jiyan li ser ruy v dunyaya em t de dijn heye. (2)

Wek xwan dibe ev erdhej tofana di 26.12.2004 de ku li Okyansa Hind bar Asiya y de buye ne ya ewil e ne j ya daw ye. Weke ku di ulm me de j hat t gotin eger nsan ji van tofan giran ders negire, w dsa roja qiyamet b

Bel, qewl me vga hj li ser hatina ava re roja qiyamet weha dibje:

 

Qewl Qiyamet

 
Rojek ji rojan dib
Terqn li eran dib
Xebare li iyan dib
Suniye li behiran dib
Ne kes kesan dib
Ne bab pisan dib
Ew roj xelik zalim li w der nuqisan dib.
 
Ew b roja dijiwar dib
Kursiya peda li xwar dib
Qaz bi xwe cebar dib.
 
Ne sed xwez bi ruha enkar dib
Sed xwezme bi ruha ehil qiriyar dib.
 
Ew b roja mezin dib
Qaz bi xwe kerm dib
Xelik hem xetxwn dib
Ew roj ne sed xwezme bi w,
ruha derewn dib.
 
Ew b roja li w dib
Kursiya pad li erd dib
Qez bi xwe Xwud dib.
 
Sed xweziya w mr kar emel w (dirust=ser rast) dib
Herkesek kar emel w v(vra= li gel) dib
Hey neb ha neb
Hebb ya reb
Himeta seyida neb
Mewhazir guhidaran, li ber dwana xad melik xsin heb.
(1: 92-93 )
 
 
avkan:
 
  1.  
    Pr Xidir Sileyman- zdyat 1995 rpel: 49-51 zdiyat 1996.
  2.  
    Di sohbeta min Pmam Hessen(Pmam Xaltiya) 29.10.1997-Oldenburg di Axaftina x Nasir re di kitba : 6a: - Dr.Z.F.Browsti- das Ausland: Wochenschrift fr Lnder und Vlkerunde. Nr.: 39. Rp.: 765- 1886 Sttutgart. Die Jeziden und ihre Religion-
 
 

 

apkirin

copyright 2002-2004 info@pen-kurd.org