Bersiva pirsn birz Kemal Tolan

PIRSN RASTXWANDIN -NIVSANDINA TPN KURD

 (Di v nivs de ben bi rengn kesk, sor n ji aliy Mustefa Red ve hatine nivsandin)

Hjayan,

ez bi dilxwe di gelek rpeln malpern me Kurdan de dibnim ku piraniya wan gelek girngiy didine anda me, xwandin nivsandina Kurd. Ez li gor dtina xwe dibjim, ev kar wan erkek netew ye ji xwe li ser her kurdek ferz e ku ber her tit xwe fr nivsandin xwandina ziman Kurd bike. Bi dtina min, ji ber ku her yek() ji me li goriya mkan zanna xwe fr nivsandin xwandina ziman dayka xwe buye hinek kmasiyn xwandin nivsandina me hebin j normal e.

Wek din ez j li goriya piratk teoriya xwe gelek xema anda me dikim nabjim ku ez j zimanzaneyek im. L, gava ez li goriya zanebna xwe li hinek hevok an j bjeyn zargotinn me zdiyan shyek deng(tp)n di elfabeya Kurd de didime ber hevdin, dibjim, er rast e end deng an j herf ji elfabeya Kurd km in. Ez na xwazim niha li ser hem deng an j herfn(weke: Hε =Ĥ-ĥ, kih- ke, teh-te, reh-re, a-ah- wd.) ku di elfabeya me de km in rawestim. L, ez dixwazim vga end nimnn navan li ber hevdin bi rz bikim li gor gumana xwe tpeke ku km e j weke Є (eh) Ĥ(ĥe)nan bikim (yanj meriv dikare van dengan bi tpeke din nan bike.) bi xra hebna nternet v pirs gumana xwe ya ku li ser frbna tp(herf), axaftin nivsandina Kurd ye ji we hjayan bikim.

 

Vca, ji kerema xwe re ka hn j guh bala xwe ba bidine axaftin nivsandina van nimnan, gelo hn i cdetiy di nava van nimnan de dibnin?

Єh-ε

E

Ĥe = Ĥ-ĥ

H

Li gor ku ez dizanim di zargotinn me de, zelal xuya ye, ku em nikarin van navan bi tpa E binivisnin anj bixwnin.

Binrin guhdar bikin, wexta em van navan bi tpa E binivisnin an j bixwnin, hing mahna wan namne an j mahna wan t guhastin.

Di zargotinn me de, zelal xuya ye, ku em nikarin van navan bi tpa H binivisnin an j bixwnin.

Binrin guhdar bikin, wexta em van navan bi tpa H binivisnin an j bixwnin, hing mahna wan namne an j mahna wan t guhastin.

Єdl, Єdl, Єdl

Edl, Edl, Edl

Ĥeso

Heso

Єfer, Єfo

Efer, Efo

Ĥekm

Hekm

Єgt ??

Egt

Ĥeyder

Heyder

Єledn

Eledn

Ĥalmin ??

Halmin ??

Єl

El

Riĥan

Rihan

Єlimdar, Єlimzan

Elimdar, Elimzan

Ĥesab

Hesab

Єlo

Elo

Ĥezo

Hezo

Єl

El

Ĥezar

Hezar

Єmer

Emer

Ĥeqo

Heqo

Єreb

Ereb

Fesĥ

Fesh

Єslxan

Eslxan

Suĥd

Suhd

Єvdal, Єvd

Evdal, Evd

wd.

wd.

Єvdile, Єvdo

Evdile, Evdo

 

 

Єv

Ev

 

 

Єwa

Ewa

 

 

Єwr, Єwr, Єwrn

Ewr, Ewr ,Ewrn

 

 

Єyan

Eyan

 

 

Єy

Ey

 

 

Єyo

Eyo

 

 

Єzedn

Ezedn

 

 

Єzidn

Ezidn

 

 

Єzeb

Ezeb

 

 

Єzman

Ezman

 

 

wd.

wd.

 

 

Gava hn karibin rove nrna xwe i postiv an j negativ ji bo raya git di malpera xwe de bi wenin anj ji min re bin, ez gelek dil xwe bivim.

 

Hvdarim hn di sax, kar armancn xwe de her serket bin.

 

Silav hurmet

Kemal Tolan

----------------------------------------------------------------------------------------------------

Kek hja Kemal Tolan, 

ev dema te xwe be. Min rpela jorn kop kir, ji ber ku ez dixwazin hin peyvan ji aliy vekt (mlay) ve sererast bikim.

Te tabloyeke ji serenav hevenavan nivsandiye, ku min bi baldar l temae kir. Ew tpn ku min di tabloya jorn de reng wan sor kiriye, hem ji ziman ereb ne. Ji lew re di pileya pn de  t xuyakirin, ku ev pirsgirk ne ya ziman me ye. B guman di her zimanek de hin dengn taybet hene, ku di hin zimann din de peyda nabin. Ev bi hezarsalan e, ku em gel Ereb herweha geln din yn Sam wek Asr, Kildan, Aram, Cih hwd. li tenta hev dijn. B guman, bi awayek sirt bandora van zimanan li ziman me bye. Ji hla din ve, bandora ziman me j li yn wan bye.

Hin tp di elfabey de hene, ku bilvkirina wan ji zimanek heya bi y din t guhertin. Wek nimne:

1)      Tpa s di ziman alman de wek tpa z ya ku di zimann din de t bilvkirin.

2)      Tpa z di alman de wek deng tpa c di peyva Cser de t bilvkirin.

3)      Piraniya Almanan (ji bil Bayern) tpa r wek deng tpa x di peyva kurd axa de bi lv dikin.

4)      Tpa w di alman de deng tpa v ya kurd dide, l bel w ya kurd wek w ya nglz ye.

5)      hwd.

 

Ez dixwazim bi v yek bjim, ku bi bandora zimann Sam, ew kurdn ku btir nz wan in, bilvkirina hin tpan wek wan dikin. Mr Celadet Bedirxan dibje: Kurdn ku qet ziman ereb nizanin, peyvn ereb yn wek ibret, ilet hwd. bi away hibret, hilet bi lv dikirin; yan h-yek dixistin piya tpa i, ku ev deng di ereb de wek deng ey, y ku tu dibj ye. Bi rast j ew kurdn ku pwendiya wan bi ziman ereb re nebye, navn wek Hesen, Husn, Heyder, Hemze hwd. bi away tpa h di peyva hejar de bi lv dikin. L bel ewn ku bi ereb dizanin ev navn han ji Ereban bihstine, hewl didin, ku weke wan bi lv bikin.

Em v yek di jiyana rojane de j dibnin. Ew kurdn ku di TV-n kurd de diaxivin, gava peyvn alman dibjin, mirov yekser dizane, ka ew kes bi ziman alman dizane yan na. Bilvkirina w() ji peyvn alman re yekser t xuyakirin.

L bel, kek Kemal, divt mirov di zanistiy de rast durist be. Ji lew re, divt ez ji aliy te ve j li v mijar temae bikim hewl bidim pitgiriya baweriyn te bikim. Heke min ev lsteya jorn bikira ji ber ku ez bi ziman ereb dizanim min peyvn ku ji ziman ereb ne di lstey de nenivsanda. Ez dixwazim bi v yek bjim, ku mirov dikare lsteyek ji peyvn kurd deyne, ku di wan de piraniyeke kurdan van tpan bi away ku tu dibj bi lv dikin. Du nimneyn te ewr esman  ji wan peyvan in. Ji bo ku ez pitgiriya dtinn te bikim, peyva erd gelek balk e. Ev peyv peyveke kurd ye (hindo-ewropay ye, bi alman: Erde, bi nglz Erth hwd.). Tev ku ev peyv di ereb de j heye (di quran de j heye), l di ereb de bi away erdd t bilvkirin; yan tpa e wek tpa e ya peyva ez, ne wek tpa e ya peyva ey t gotin. Ev rast dide xuyakirin, ku gava ereban ev peyv ji ziman me wergirtiye, hng wek e-ya ez ne wek e-ya ey dihate bilvkirin. Ev yek dsa dibe wek belgeyek li dij teoriya te.

Hng divt em bipirsin, heke kurdan ber peyva erd bi away e-ya ez bi lv dikir, gelo ima niha piraniyeke mezin bi away e-ya peyva ey dibjin?.

Bersiva v pirs divt b dtin dayn. Li ba min teoriyeke din heye. Ez dibjim, bilvkirina tpan peyvan bi awayek nerm yan hik, bi awayek nazik, yan str, di her zimanek de bi away jiyana w gel ve girday ye. iqas jiyan xwe nazik be, ziman j ewqas nazik dibe. Heke jiyan hik tal be, ziman j hik str dibe. Belk tu gelek kesn din bi v teoriy bawer nekin, l bel ev baweriya min e. B guman, ev pvajo ne y rojek dudiyan e, jre xelek dem pwst e.

Ez hvdar im, ku min bi v away kurt baweriya xwe rove kiribe hatibe fhmkirin. Heke pwst be, mirov dikare v mijar hn gelek ji hevdu bikne.

   

Li gel rz silavn kurdewar birayane

 

Mustefa Red

 

 

apkirin

copyright 2002-2005 info@pen-kurd.org