DI NAV XASN HMN EZDAHTIY DE NASN GIRINGIYA MEME REAN
 
 
 
Kemal Tolan
 
 
 
 
Di nav baweriya Ezdahtiya ber dema x Ad de gelek navn Xwedan(xas)n hmn Ezdahtiy hebn e navn hinekan j ev bn e:
 
Baweriya bi; Xwed, Tawis-Melek, Her Heft Milyaketn Kibr, Roj, Hv, Semah, Sitrkan, Agir, Baran, Bay, Birsk, Tofan, Cinika, Serm(il zivistan), Germ(il havn), arem,  Sunnet,  Tok z, Bisk, Parzgeh( Dergeh silavgehn gelek xas qelenderan)an, her Nexwenek,  zayn jiyana gelek giyanderan(xezal, dk, tawis, dubik, mahr, gah, pez hwd.), Xefr ryan, Qurban Dahin(serbirr), Rengn Proz whd.
 
Wexta hinek baweriyn xerb hatine bi serhik zillmdariya xwe li nava Kurdistan belabune n de, d me zdiyan ji ber tirs-zilma kevneperest dagirkern Kurdstan piraniya navn Xwedann ola xwe li gelek herman guhastine anj bav-kaln me li gor ertn wan hinek evd ji xwe re kirine x   wek din binav kirine.
 
Ji xwe ji ber v Xwed nenasn zillmdariya paver-dagirkern Kurdstan, gelek xeleqn droka me j wenda bne.
 
Mnak :
 
Niha kes ji me hew dizane, ka droka ra binemala Pr Mem Rean(Mehmerean) ku ji kevin ve Xwedan baran bne, di dema beriya x Ad de ji kur dest pkiriye ew li kjan hermn Kurdstan jiyane?....
 
Ez dixwazim bersiva v pirs hinek li goriya zanna xwe zargotina me zdiyan bidime xwan:
 
Pr Mem Rean(Mehmerean) yek ji qenc Xwed xasek zdiyan y ji bo baran barn navdar e.
 
Di nav baweriya zdiyatiya me ye kevn de urf adetn ji bo duhakirin  prozkirina cejna Xwedan baran, li goriya jiyana gel herm dihatine kirin gelekin.
 
Di nav zargotina me de t gotin, wext kevn de heta ro hj gava salna j di wext andiniyan de baran nay(rahm nakeve) erd zuwa dibe, hing iqas ruhlber(giyander)n li ser bin erd de hene ji bav(tna) lewaz(kmtaqet) dibin saxiya wan dikeve tehlk. Zerar digje nay tov ku cotkaran xistine bin erd(andine). Ji bo ev rewa weha xedar biqede gund cotkar tev xas qelendern radibin xr-xratan didin duhay ji Xweday baran re dikin ku ew baran bibarne.  Di pey van r resman de Mehmerean baran dibarne av dide bin feran...
 
Wek din j hinek Iimdar, lkolner, zane rewenbrn me zdiyan li ser v baweriy Pr Mem Rean(Mehmerean weha dibjin:
 
Wexta x Ad hatiye Lali, hing prek zdiyan y bi nav Mehmerean ku Xwed li gel kir xudan huner di ile girt x Ad de b. Pr Mehmerean, xudan baran y navdar b.
 
x Ad dibj: Pr Mehmerean min da te mea ea.
 
Quba Mehmenrean kurd wa li dulk iyay Meqlub li qeza xan e. zdiyn li mergeha xa hersal di bihar de qesta mezargeh w dikin. Xra xwe dibine ber. Ne xasim heke salek km rj bive dibjin,  Mehmerean ji kerema xud baran birene
 
Nangeha Mehmerean li Lali j heye neviyn w mayne ma xudan xwe dixun.(1:16)
 
Qewl j dibje:
 
xad ji am hate
Bi erqiya kir xebat e
Mehimed Rean kir xelat e
Xelat kir Mehimed Rean
Daby ma ean
Ew kire serwer mran (2:102).
 
Bahsa Mamed Rean di qewl x Ad Mra de hj gelek t kirin.
 
Weke nimne: Mihemed Rean dibje:
 
Ez Mehemed Re me
Siwar ber me
Ez bi xwe mird x Ad me  (2:105)  Ev Qewl x Ad Mra gelek dirj berfire ye.
 
Wek din j di nava textn ola zdiyan de li ser Mehmed Rean weha t gotin:
 
Mehmed Rean
 
Ew Bab Pr Eyb
Hey ro y ji Meqlb
Hukm te w li tixb
 
Meqlb l ye
W li binda behra sp ye
Rea xad ye
 
Meqlb mezine
W li binda behra Spye
Ree xadiye
 
Quba dyar Kaf
Xebr bin li w nav
Xasa mr nasn ser rab
 
Quba diyar pirr
Xebir bin li w Surr
Xasa mr nasn li ser durr
 
Min dt bi avane
te dt biavane
Lker x girane
Serdar Mehmed Reane
 
Min bi avan diye
te dt biavan diye
Lker x Ediye
Serdar Hehmdiye
 
Hemed yala Hemd
Baziyo meken Kd
xadye me li xelwd
 
Prek nrne
Rastdar siltne
Mehmed Rean Kire Pr Melik Sicadne(3:176-177)
 
Vca, ez hv darim rojek b ku drokzann me Kurdan karibin v resen kevnariya di nava text zargotinn ola zdahtiy de ji bo gel me azad rove bikin.
 
avkan:
 
1.        Pr Xidir Silman, zidyat- wane bo qutabyt zidya ji pola(1-6) qunaxa seretay apa yek 1996- Dihok.Rp.:16
  1.  
    Xidir Silman& Xell Cind, zdiyat- li ber ronayiya hindek tkistn ola zdiyan-  Weangeha ARARAT 1995. Rp.:102.
  2.  
    Bedel Feqr Hec, Bawer Mtologiya zdiyan Dihok 2002 .Rp.:176-177
 
Kemal Tolan

 

apkirin

copyright 2002-2008 info@pen-kurd.org