DIJBERITIYA DI NAVA OL NETEWN LI KURDISTAN DE, DERIYN GELEK DERGEHN ME MORKIRINE 
 

Kemal Tolan

 

 
Her iqas min ilm ekonom(abor)y nexwandibe j, ez dizanim gelek sedemn pveneuna aboriya me Kurdan hene. Dema ez li goriya v zanna xwe li rewa kronolojiya aboriya Kurdstan dirnim, ez gelek xemgn dibim dibnim ku piraniya maldar, sermayadar karbidestn me Kurdan j tim ji ber zordariya dewlet kevneperestiya di herm de nikarbune li goriya azadiya diln xwe kar bikin. Tit min her zde dine, ew j ku em Kurd bixwe bne hj dibine kevnika ser destn kevneperestan dewlet me bixwe zirar daye-didine hev netewa xwe. Bi dtina min, ji xwe gava hinek kes, dezgeh saziyn rizgarxwazn Kurdstan j bi rast ji van sedemn ku dijberiya me zdedikin ba fahm bikirina ew j ji erkn xwe ye netew re biaqil xwed derketina, hing vga j ev dagerkirin, talan wranbuna welat me ewqas mezin ne dibn.
 
Keremkin birnen, ez niha bi xra gotinn adn dinava me de zind ne neyeke ku di rojnama Batman ye herm de hatiye weandin, nimna buyerke ku hj aktuelle(dirojev deye) bnime ber avn we hjayan.
 
Dema min di neyn rojnama Batman ada Gazetesi de bihst ku deriy fabrka herd birayn zd ji ber zordar kevneperestiya di herm de heye t morkirin-girtin [1], ez gelek piyam ev buyer j ji min re b derd. Ez rabm me cem camrek(l,ez naxwazim nav w ekere bikim)[2]ku min dizanb ev meriv gundiy van herd birayn zd ye. Min rojname j re xwand ew ji min re got: Bel, rojnamevan buyer rast nivsandiye eger t j binivsn ez v buyer tev ji serve ji te re bibjim..[2]
 
Min got, de ka ji kerema xwe re t j v buyer ji me re bibje!
 
ade dest pkir got:  Bel, raste di wextek de gelek mal milk(erd) van herd birayn zd di gund Qorix de heb. Me merivn wan j hing alkar dida hevdin me gundiyan(hing em il maln zd, s maln xaparz end maln musilmanan tev xek wan bi navdeng di gund Qorix de dijiyan) j bi xra andinya erd-debara wan xwe xweddikir. Evan herd  bira Xell Usiv di sala 1981 de Qoperetfa lekn r didn vekirin. Ji xwe di w wext de piraniya Kurdn di herma me de nizanbun ka Qoperetf iye. Wexta qoperetif vekirin 50 lek(mang)n r didan ann, end ji me karkern gundivn xwe j ji bona xwedkirina mangan hilann-danna r di nava uxl qoperetf de dane uxlandin. Dre ji bo karibin karbarn qoperetf tir nasbikin uxl xwe hnj bi zanist birve bivin, rabn ar ji ciwann me(ev exsan hj saxin ez dikarim navn wan j ekere bikim.L..) gundiyan andine dibistana ji bo zanna kar qoperetf. Gundiyan j didtin ku ev nikaren hem karkern li gund(Qorix) hene tevan di qoperetf de bidine uxulandin. Hinek ji gundiyn me yn betal ku ji ber zilm zora dn nikaribn ji gund xwe derkevin j n xwe avtine ber bextn  van biran gotine wan: hukumet al we nasdikin, gava hn bixazin hn dikarin me di ciyek din de bidine uxlandin. Birast j, hukumeta hing gelek kfa xwe ji van herd birayan re tian. Bixra wan dahin standinn wane ba, rabn hing 10 kesn gundiyn xwe ji bo kar andine dervey welat. Bel, vane hinek ji van deh kesan vga hj li Almaniya Feransa kardikin. Gelek merivn li derdora Bir y ne zd j dizanin, van birayn zd hing ne nava Tirkiy ji  herma ukurova ar barn qamiyonan ji zeyt, margarn hwd. ann bi nvbuhayek li gel herma xwe belakirin(Bi Xwed, vga hj gelek kesan ew pern deynn xwe ye hing nedane van biran).
 
Ji xwe heta ku xwediy fabrqa r ya li bajar Srt nizanb ku ev herd biarayn xwediy qoperetfa gund Qorix zdne, ew r ji qoperetfa wan dihat tev bi dilxwe dikir. Dema hinek kevneperest olperestn li derdora Bir Batman dtin ku va rewa van herd birayn zd ji ya wan gelek batir dibe yn bi wan re diuxuln j gelek pdikeve. Ew radibin diine cem  xwediy fabrqa r ya li bajar Srt re dibjin, ev berhemn fabrqa te, ji r ku zd tnn didine te  dibin hn j dizanin keda ji ber destn zdiyan dert herame. Em ji gel musilman li derdora xwe re j bjin, bila kes  hew berhemn fabrqa te bikire. Ji ber v gotegota xrnexwazn zdiyatiy, ncar xwediy fabrqa r ya li bajar Srt j kirna r qoperetfa gund Qorix da rawestandin. Dre me r ji qoperetf derdiket dibir dida hinek karbidestn(weke nanvan, pastec yn) ku di nava bajar Batman de berhemn xwarin vexwarina ji r dikirin difirotin. Pa gava ev kerbidest j p hesiyan ku em zdne, ewan j d hew r me kirn.Heta hinekan ji wan j gelek titn ne ba anne ser me.
 
Vca, Xell Usiv ji v rewa neba fahmkirin rabn ji mecbrb lekn xwe yen qoperetf firotin. Dre fikirn dizanbn ku di herma me de qet fabrqn arvan tne ne. Rabn ncar di sala 1987 de dest bi vekirina fabrqa arvan kirin.  Dema kar fabrqa arvan xelasb fabrq dest bikarkir, hing dsa sed karkern li gund di herma gund Qorix de di kar nava fabrq de karkirin ewan j bixra v kar nava fabrq de aboriya nava mala xwe gelek serrerast kirin. Weha qezenc-kara gelek cotkarn ku zad xwe ncar ne dibirine devern dr j zde b. Ji xwe hna gelek cotkaran nizanbn ka w di dawiya debara wan de iqas dexil-zad didestn wan de bimne, dihatin hja hing bi sedhezaran qird ji van herd birayn zd yn xwediy fabrqa arvan distandin. Ji xwe gelek axa cotkaran hj ev deynn qirdiya hing standine ne dane wan. Di van saln daw de hinek ji wan  deyndarn xayn dizanbn ku t kes zd zde li deodora herd bira nemane. Heta ji bo ku hinek ji wan deynn qirdiya stand nedin, rabn ncar fesad, nakok dijber  xistine nava gel herm gotin: Em nan ji arvan li ber dest zdiyan dert naxwin, div musilman genim(zad) xwe nedine Fabriqa zdiyan, Nan musilmann di v fabrqa zdiyan de kar diken j ne helale, keda musilmann ku di fabrqa zdiyan de karbike herame, bila ev herd birayn zd j herin bigihjine wan merivn xwe yn ku ne di nava gawiran de li dij me hukumeta me propaganda dikin,,..,. hwd.
 
ncar ji ber v zilm, gotegota van zordar kevneperestan wan karkern musilman yn ku di nava fabrq de kardikirin j dev ji kar fabrq berdan. Weha herd bira mecbrdibun herin hinek karkeran ji herm ne din bnin. Ez ba dizanim ji xwe gelek deyindarn musilman j deyinen xwe nkarkirin deynen herd biran nedane wan. Wek din j min di w wext de gelek caran bi avn xwe didt, dema ku axa musilmann li gund derdora Qorix diman cam yek di gund xwe de avadikirin pwstiya wan bi pera hebn, dihatine cem Xell Usiv zd lave-lava alkariya mad li wan dikirin. Xell Usiv j hja hing bi deh hezaran lre alkar didane wan. Na, wexta ji axa, melle hevalbendn wan re pere pwstbn, ewan hing ne digotin, em per alkariya we zdiyan naxine nava ya xra musilmanan. Vca, piteka olperest kevneperestan her wext ji dewlet j heye. Ev ro ba dizanin ku piteka Xell Usiv zd ji kes nemayehe. Ji xwe gelek kes j dibne dizanen ku em zd j ji ber v zilm zora di herma me de reviyane hatine dervey welat. Wek ku min didestpk de j got, spas ji bo rojnamevan Batman ada Gazetesi, ew j rewa wan e niha gelek zelal daye xwanꅅ[2]
 
Bel, bi dtina min weke ku di v buyera hja dirojev de ye j xwan dibe ekere dibe,  di war aboriya me ye li Kurdstan de j gelek neheq valayiyen mezin bune mixabin ev hj dibin. Ji xwe gelek ji me j dizanin ku xrnexwazn gel Kurd hinek Kurdn xwe firo j tim ji v btifaqiya rizgarxwaz, maldar, sermayadar, ol netewen li Kurdstan hene stifade dikin.
 
Hvdarim ku rizgarxwazin Kurdstan van cdetiyn dinava ol netewn li Kurdstan de hene hj dibin, ba nasbikin ji virpve nehlin d dergehn t kes welatparz bne morkirin.
 
avkan:
 
  1.  
    Temamiya v ne di rojname malpera http://www.batmancagdas.com/news_details.asp?News=3400
http://www.batmancagdas.com/news_details.asp?News=3441 de ye
  1.  
    ade, kesek ji gund Qorix ye ez w ba nasdikim 
 
Kemal Tolan
11.08.2006
 

apkirin

copyright 2002-2006 info@pen-kurd.org