HEVPEYVN BI ZAHMETK ALEKGEREK RE KU DI MEDIYA KURD DE NEHATIYE NASKIRIN 
 

 

 Kemal Tolan

 

 
Biray Selim Temin, ez dizanim ku te bi salan di nav civaka zdiyan de wek zahmetk berketiy Kurdtiy xizmeteke hja kiriye.
Ji bo xwandevan j te nasbikn, t kar  ji me re bj, ka zarokatiya te ewab t  ji malbateke awa derket?
 
 Selm Mecd-  Li goriya ku min ji d bav xwe bihstiye, ez di sala 1952 de li gund imz, y ku di herma bajar Qubn parezgeha Batman de ye ji diya xwe Re bav xwe Mecd re bme. 
Li goriya ku min ji mezinn malbata xwe bihstiye, bav min kur kalik min Mamed Temo y bi ten b ez j law bav xwe y yekemn bm. Lewma j bi bna min re zahf kfa malbat, bav kalik min hatiye. Gelek nas pismamn me dizanin hj dibjin, kalik min Mamed Temo bav min Mecd Mamed pir maldar nandar bn. Lewma j hezkirina min di nav malbat, nas gundiyan de zde heb.
 
Mnak:
T bramin gava ez e-heft sal bm di rojn sersal, cejn cimayan de bi zarokn hevaln xwe re li nav malan alkariyeke xwarin(gz, nok, mewj hwd.) digeriyam, hing min didt ku gund nas para min ji ya hevaln min zdetir  didane min.
 
Vca, ez di maleke weha nandar de mezin bm. Ez j nikarim pezn xwe bidim. L, ez dsa weke ku piya gotiye,giya li ser koka xwe n t difikirim dibjim, ez j li ber destn wan nandaran perwerde bme   nalah ez j hjay emeka bav-kaln xwe bim.
 
Nay bramin ku min di zarokatiya xwe de heta vga tu neheqiyek li hevaln xwe kiriye. Heta ji min hatiye min xwe hevaln xwe tim weke hevdin azad dtiye. Heta ji min hatiye, min tcar xwe ji hevalan dewlementir mezintir ne dtiye. 
 
ax ez di sala 1961 de li imz dime dibistana sereke, min dt ku ez ne li goriya ande ziman d bav xwe tme perwerde kirin,  ez gelek acis dibm. L, dsa j ez mecbr bm li goriya perwerda me ya di nav mal de li kesn ku diaxivin guhdar bikim wan tahaml bikim. Di ser v de re j, ez di xwandin nivsandina xwe de gelek jr bm. Mamosten min zahf ji jrbna min raz bn. Dre min zahf dixwast xwandina xwe berdewam bikim. L, heriqas ez hing jrek rewa me ya abor bab j, bav min ji ber ku ez bitay ten bm, zor zilma li ser ol anda me zdiyan dibu didt, ne ht ez herime dibistann din bixwnim.
 
 Selm bira, t keng bi kre zewiciy?
 
Selm Mecd - Ez di sala 1966 de di hivdeh saliya xwe de bi Meqbula qza Sehd Silto re zewicm. Rast bjim, hing min ba gelek nizanbm zewac iye? Ji xwe di wext zewaca me de, d bavan li goriya dil xwe zarokn xwe dizewicandin. Qz kuran nikarbn bryara d bavn xwe xera bikin. Li aliy din, sedemek v z zewaca min j j li goriya xwasteka malbat buye. Daxwaza wan zarok bi taybet j kurkn min z bivin ew ji min re bivine pitek . Malbat bi zarokn me  gur ge bive.
 
Biray hja, t dikar ji me re bahsa hinek zahmet astengyn ku di nav civaka zdiyn li bakur Kurdistan diman bik te di nav wan zahmetiyn w dem de ewa xwe dinya naskir?
 
Selm Mecd - Ji bo min zahmetiya her mezin ewb ku, wext ez li gund bm, hing zane xwandevan di nav gund derora gund me imz de zahf km bn. Her iqas hing zanabna min j tneb, l min her dixwast li goriya rih xwe titn ba ji bo xwe dora xwe bikim. Gava hinek kassetn hozan ivan Perwer di saln 1972 de derketin, ew stran avazn w gelek bala min kiande ser xwe. Dsa di van salan de end kesn xwandevan hinek ji mamostn ku li gund me diman, ewan gelek semner agehdar li ser zilm zora jendirma, axa, beg hem paveruyan li welt me de hebn didane me, ciwann gund ez j bedar alakiyn wan dibm. Dre gava min hinek ji civak, ol anda Kurd fahmkir pve, d bi xra mamost ku hing li gund me mamostet dikirin hinek dahin standinn min li Batman bi end oregern ku bi navn komeln ep(Mnak: Komelgeha Mamosteyn Batman(TP-DER),  kar dikirin re b. Ez gelek caran ji gund dime nav xebata wan min j li goriya mkann xwe hing alkar dida xebata wan . Ji xwe ew xizmeta ku wan oregeran dikir, hing fikrek gelek n pir nzk ruh min b. L vvga difikrim, hing hinek alak bi nezan li dij ande ola civaka me ya kevnar dihate meandin.
 
Mnak:
Rahmetiy bav min Mecd Mamed di nav civaka me de dengbjek naskir b. Gava ew di oda me anj di maleke gundiyan de distira, ez li dij w derdiketim min di digot, div t van strann paket nebj.
 
Weke min got, ev nrna me ya hing a b . Me bi v kar qedexekirin pitgir dida w bandora asmlasiyon tnekirina li ser anede ziman Kurd. Min hing nizanb ku ev strann Kurd xizna vekolnn zanist, drok olperestiya me ne. Ji xwe gava meriv droka xwe ya kevn n nede berhevdin, meriv nikare wan ba nasbike p j bikeve. Dengbjn Kurd ande droka n bi ya kevn ve gir didan hj girdidin.
 
Biray Selm, li goriya ku min ji te fahmkir, t dibj  rahmetiy bav te Mecd Mamed j di nav civaka zdiyan de dengbjek navdar  b. T dikar hinek bahsa hunermendiya bav xwe bik hestn te ji bo w ine?
 
Binren li wne:1
 
Selm Mecd-  Bav min mna gelek dengbjn herm anj gelr di kok sarayn camran xerb de ne disitra. Eger j evb, di w wext ku bav min dengbj dikir de, hing kesn ku rewa aboriya wan ba deng wan gelek xwe b,  li xwe danetann herin di nav her civak, kok qesrn beg maldaran de dengbjiy bikin. Ji ber van egeran, bav min zde li maln heval, nas pismamn xwe re ten disitra. Ji xwe gelek kesn ku li derdora me jiyane dizanin, naveroka stran kilamn bav min j ne mna yn her dengbjan bn. Piraniya strann w li ser zaniyariya camr, pehlewan, parastina and ol bn. Min tcar ne dtiye ku bavmin kilam anj dlok di dawet kfn gundiyan de gotine. L wexta oldar nandarn li gund me  civnn taybet hinek cejin proz dikirin, hing dixwastn ku bav min here ji wan re bisitir. 
 
Bir Selm, gava meriv gelekcaran guhdariya stran kilamn dengbjek dike, hing dizane kjan stran anj klama w ye kubar tesr li hest meriv dike. Gelo! Ji nav strann Xwed j raziy bav te, ku t her zde hez j dikir t dixwaz ro l guhdar bik kjane?
 
Selm Mecd-   Mixabin weke ku min di despk dej gotiye, min stran kilamn rahmetiy bav xwe zde guhdar ne dikirin. L, wexta bav min kilama Msa Meleka digot, hing kfa min gelek ji v sitrana w re dihat. Lewma ez vga hj dikarim temamiya v kilama w, weha bi rz bikim:
 
MSO MELEK
 
Ax heyran hay,
Hay, qurban hay,
ez ben Muso lawo!
ne min digo t nee dwana Mihemed beg Bot,
Ev zalim neyar e, t ji w ve nay !
 
Dil min ji dilan diye
Muso Melek lezkiriye lezandiye
Bi aliy mal ve diuy ye
al apik bozbeg li bejin bala xwe kiriye
Xencera qoce Misr bi ser al apik bozbeg ve berdayiye
Bi axat paat qista dwan, cind miferz  Mihemed beg Bot dikiriye
Silav li dwana Mihemed beg Bot, li cind miferziyan dikiriye
Kesek ji wan silava Mso Melek venegerandiye
Mso Melek w qas mirina xwe li ber av xwe aniye
Tev sol gora uye li newqa Mihemed beg Bot li dwan  rnitiye.
 
Ax heyran hay,
Hay qurban hay,
ez ben Muso lawo!
ne min digo t nee dwana Mihemed beg Bot,
Ev zalim neyar e, t ji w ve nay !
 
Dil min ji dilan diye
Gava Mihemed Beg av bi Mso ketiye
Rih Mso di p av w de weke rih mirin diavtiye,
Dib, Mso lawo t gelek bi xr silamet hatiye
Wele min sahkiriye te xencereke n kiriye,
Kaca xencera xwe bide destn Axa y xwe, i terz ye?
 
Ax heyran hay,
Hay qurban hay,
ez ben Muso lawo!
ne min digo t nee dwana Mihemed beg Bot,
Ev zalim neyar e, t ji w ve nay !
 
Dil min ji dilan diye
Gava Mihemed beg Bot  ji Mso re wer gotiye,
Mso Meleka dib, axa dil min dilan diye ,
Bi sere bav te kim, raste min xencerek n kiriye,
Min di heqda qaek xirab de pdaye, rast avnas pzana ra kiriye
Ewan gotiya xencera Msa Meleka, ye qoce Misr ye.
 
Ax heyran hay,
Ez gor hay ,
ez ben hay,
ne min digo t nee dwana Mihemed beg Bot,
ew zalim ji cins te re neyare , t ji w ve nay !
 
Dil min ji dilan diye
Li newqa Mso Meleka heye aql Berwari ye,
Ew dib Msa keko, dil min dilan diye,
bra xwe bne, ez te y heft salan bihevdin re geriyabn bi biratiye
qe t amil nab xencera xwe bid v destiye?
 
Gava v wusa ji Mso Meleka re wer gotiye,
 
Mso Meleka xencer ji kala kiandiye
Daye ser dest aql Berwari ye
 
aql Berwar xencer yek yeko, dido dido
li diwana cind miferz  Mr Bota teva gerandiye,
gotine Xwed zan xencera Mso Meleka  cawhir e hir qoce Misr ye
Xencer ketiye ber destn Mihemed beg Bot  ye
nkara xwe ji Mso re ne gotiye,
Dib Mso lawo !
Raste xencera te hir qoce Misr ye.
 
Ax heyran hay,
Ez gor hay ,
ez ben hay,
ne min digo t nee dwana Mihemed beg Bot,
ew zalim ji cins te re neyar e , t ji w ve nay !
 
Dil min ji dilan diye !
Xencer ketiye dest aql Berwari ye
Mihemed beg mr Bot dib Mso min li te teka, wa teka
Te ima w roj xwilamn min dabne ber tifeka?
 
Dib axa ez Msa y Xelef im !
Ez xwediy xudan xencera sed teref im!
Civata ez l rnm, Axa ez bigotinn gur bigef im!
 
Ax heyran hay,
Hay qurban hay,
ez ben Muso lawo!
ne min digo t nee dwana Mihemed beg Bot,
Ev zalim neyar e, t ji w ve nay !
 
Dil min ji dilan diye !
Gava Mso Melek wer gotiye
 
Mihemed beg Bot  dib Mso lawo !
Dil min ji dilan diye !
Wele ro ez ser te div diwan de ser jkim bi v dest ye !
 
Dil min ji dilan diye !
Mso dib axa ez Mso me, Msay bav Xelef im
Xwey xudan xencera sed teref im !
Axa ! ez bi sere bav te kim !
i civata ez l rnm, ez bi gotin galgala xwe bi gur gef im
 
Axa sayiy pele ewr e,
bi sere bav te kim, gava t ser Mso Meleka jk,
w hing jinn van mrn oba ku niha li cimaata we hazirin tev bimnine stewr e.
 
Vca wek hn dibnin, naveroka v sitrana bav min j li ser retkar mraniya Msa Melek camran e . Ez dizanim, wek din j hna gelek strann bav min yn weke: x Mrzay x Anqosiya, Evdil Qaz, er Zwika Xao, Delana Bao, Ret Paa Xezal, Bineva Narn Cembel Mr Hekariya, Dawid Dwid er iyay engal, As Hesen hwd. hebn ro km kes hene ku karibin van strann bav min j bisitrn.
 
Biray Selm,  te qet bi xwe stran, kilam anj helbest afirandine t kar nmuneyek ji wan ji me ra pkbik?
 
Selm Mecd- Vga, kfa min gelek ji wan strann kevn(kilask) re t. Ez bixwe nikarim bisitirm, l hinga ez hatime Almaniya pve, d min j gelek helbest ji hi zanna xwe afirandin. Ji xwe min got, zann xwandina min ya bilind tne. Lewma j navaroka piraniya helbestn min li ser ande, rew n jiyana netew civata me ya ro ne.
 
Mnak :
 
Ez di v helbesta xwe ya bi nav HEY XERBO, DE BJE! de, dixwazim bjime zane xwandevann me , de bje heta hn ne bjin, pirsgirkn civata mez areser nabin.
 
HEY XERBO, DE BJE !
 

De bje xerbo de bje
Li rewa min xwe bje
Derd min xwe tev birje
 
Hey xerbo, de bje
Xweiya welat xerbiy li me rab
Ber min te kete xerbiy
Em tev ji welat xwe dr ketin
Ez dikim nakim xweiya welat xerbiy  li min nay
Xerbiy axn keser xistine dil min
Dil min b hlna birndaran
 
Ez nikarim welat ji br bikim
Dil min herdem ji bo w jan dide
ewa ji br bikim, emek hezar salan
Ji bra min nae nav deng mrxasan,
Deng ivan inge inga satiln brvanan
 
Hey xerbo, de bje
Welat rengn ji destn me ye, d na y
Pit welat zrn, ez ibikim ji mal dina y
Hey xerbo, ez bo te birndarim
Ji birnn xwe kr dinalim
Ji hesreta re b derman im
Jiyana xwe tev didim te
 
Hey xerebo, welat pir rn ne
Ev i zeman b bi ser me de hat?
Zemanek gelek bar giran e
Emr me me fahm nekir
Me ch meskenn xwe tev berdan
Me fahm nekir, i ma me tev berdan
Me tev berdan, me tev berdan
 
Em li xerbiyan warn biguman avadikin
iqas li van waran diim tm
Ez qz lawan li dora xwe nabnim
Li dora min tne ne bira pismam
Gelek digerim dilan nabnim
Nizanim  kul derdn xwe ji k re bjim?
 
Kul kedern welat rengn ji dil min dernayn
Agirek di hinav min de dikele
Weke w germiya welat min e.
Hey welato, ez ji bo te nebjim,
Ez wek dine ji bo i bjim
Gava ez ji bo te nekim,
K y ji bo min bibje?
 
Hey xerbo, de bje
Ax xerb ne tu xemil e
Ev rew tevde bi kul birn e
Dil tim bi guman bikeser e
Xerb ji me re  mal wrane
 
Hey welato, ev roj li benda te me
Xwez egerek peydabive
 B li cem min ranebe
Her dem di nav destn min de be
Belk hing dil min a bive
Hey xerbo, b keso xerbo bje !
 
Gelek helbestn min yn  din j hene ev j hja di tu deverande ne hatine weandin. L, min hinek ji wan di rojn cejn, d erefatn komala me de xwandin e.
 
Biray Selim, li gor dtina Te, ima di nava Kurda de tn kultur, sed hedn zdiyan bi Kurd hatine tne xwed kirin ?
 
Selm Mecd- Bi dtina min, meriv nikare kultur, sed hedn zdt Kurdtiy ji hevdin cde bike. Yan gava hinek kes rxistinn me Kurdt zdiyat ji hevdin dr dikin biken, ez hing ji netew olperestiya wan j biguman im.
 
Ezdaht tev Kurdt ye. Div Kurdt j tev zdaht be ev herd weke xwn got hevdin temamdikin. Xwed ev br baweriyn Ezdayat-Kurdtiy dane me, heta hi taqeta me zdiyan hebe em v wisaj bjin biparzin.
 
Ez dibjim, heta ku em Kurd di siyaseta xwe de ten netew biparzn dn anj zdiyatiy bidine pa, hing demokrasiya li Kurdistan j rast nabe. Berevaj v j gava em kurdn zd, Misilman hwd. hebn parastina dn xwe bixine piya siyaseta netewa xwe, Kurdistan azad nabe.
 
Weke ku di erkn zdtiy yn her sereke de dej xwan dibe ez vga j ji xwe re dibjim, div em zd kurdn resen tim  li parastina netew, ol, ziman , anda, sed hedn xwe re xwed derkevin. zdtay netew ye heta vga r-rsmn zdiyan ande netewa Kurd parastine.
 
Ez ba bawerim, i gava ku dewleteke Kurd li goriya demoqras azadiy b damezirandin ew p bikeve, w hing zdt j ba  p bikeve........
 
 Bir Selm, t keng derket dervey welat gava t hat welat Almaniya y te pwendiyn xwe ewa bi oregern Kurd re dan?
 
Selm Mecd- Ez di 1977 de hatime Almaniya rojava(BRD). Min pn pwendiyn xwe bi hinek oregern Kurdn ku li vir dijiyan re dan. Dre min end hevaln xwe di sala 1979 de Komela Karkern Demokratn Kurdistan(K.K.D.K) li bajar Celle damezirand.
 
Armanc tekona v komela me KKDK, hinge li ser guherandinen pirsgirekn abor, civak siyaseta netewa Kurd b. Me bi v xebata gelek zahmet, dixwast hasten netew oreger di nava civaka me Kurdn li Almaniya y bilintir bive. Her weha me dixwast hza komeln karkern demokratn oregern Kurd  hebna Kurdan di nav qada navnetew, ep oregern chan bi taybet j dinava civaka ku em bi wan ra dijiyan de bidine xwan. Ji bo maf RADIO u TV`  Kurd li Almaniya y bne naskirin(sibata 1980) me ji komel, saz, part sendqn Alman xerban pitgir xwast..
 
Ji bona em bigihjine van armancn xwe, ez hing di gelek alak, civn, semner, ev, me pitgiriyn giranbuha de bedar bm.
 
Binrn li v wne :2 y min hevaln min. Me hja hing digot: her tit ji bo siyaseta demoqraten oregern Kurdstan*1. Em endamn KKDK Celle, bi qefle qefle tev jin zarokn xwe s hefta li ser hevdin, di bin germa trmeh de, di ne f/xepara eker pencar per me hing qazanckir(5730 DM) dane pdiviyn KKDK. Celle.
 
Min bi hezaran belavok li ser rew  pirsgirkn netewa Kurd bi ziman Kurd, tirk alman  di nava gel de belakirin.
 
Min hevaln endamn Komela Karkern Demokrat, di 23.09.1979 de cara yekemn li nava bajar Celle de ji bo pitgiriya anda Kurd, xurtbna oreger demokratn Kurd eveke bi rk pk amadekir. Dell ade kesn hna li Celle dijn agehdariyn di kovara ARMANC hjmar 7 iriya pn 1979 rpel:7 de ne.
 
Binren li wne:3 4
 
Gava cunta fast a leker di 20-21.09.1980 de li Tirkiy destdan ser desthilatdariy, hing min hevaln xwe gelek alak xwepand li dij zilm zordestiya w kirin.  
Nimne: Derfeta we hebe, binrin li Kovara ARMANC hjmara 17 Cotmeh 1980 gelekn di peyre hatine weandin
 
 
 
Binren li wne:5
 
Ew folklor ku min hinek hevaln xwe ji bo parastin nasandina reqs govendn Kurd, ji deng, reng, cil bergn Kurd bi ruhek Kurdewar damezirandib di li gelek bajran tev alak, ev festivaln and yn ku di nava Almaniya y de ji bo gel Alman civakn xerban anada hevdin nasbikin bipejirnin dib.
 
B guman gelek delln v xebata me hene ev wne folklora me di rojnama Oldenburg NWZ ` 15.06.1988 de tev agehdraiya pitgiriya me ya di eva 13.06.88 de ku aredariya bajar Oldenburg ji bo nasandina anada biyaniyan amadekirib de hatiye weandin.
 
Dsa min hinek hevalan grupa top ya ku vga hj bi nav DCLE heye di sala 1984 de damezirand. Gelek kes dizanin ku min j e salan di v taxim de leystiye gelek zahmet di nav rveberiya v gurub de dt. Ez zahf dilxweim ku ev taxim top hj weke taxim Kurdan di nav gruben li Celle hene dileyizin.
 
Gava rojnama ARMANC ` di gulana 1979 de derket heta  ku 06.1997 de xatir ji me xwast, ew bi ziman Kurd Tirk wean dikir min j bi dilek xwe bi kes gel ra dixwand beladikir.
 
Binren li wne: 6
 
Ji xeyn van end nimnan j naxwazim d zde bahsa xebata xwe ya di nava v komela oreger demokratn Kurd de  bikim. 
 
Hem kurdn ku li bajar Celle dimnin, heval pismamn min j dizanin ku min hevaln xwe yn di nav xebata Komela Karkern Demokrat Kurdistan(K.K.D.K) ya li bajar Celle  de tu car bhemdt bi wan zarokn wan re nekirine heta ji me hatiye me ne htiye dil wan ji me bimne. Me xizmeteke welatperwer gelemper dimeand. L, hinek kesn ku siyaseteke gundane radkal difikirn, ji v xebata min hevaln min ne raz bn.  Ji ber v ewan ez hevalek min bi kran birindar kirin. L, tt ji me hat me neht ku dbendtiya gundtiy di nav civaka me de berdewam bike.
 
V pa wexta xebata Komela Karkern Demokrat Kurdistan(K.K.D.K) ya li bajar Celle  di sala 1985 de hate rawestandin pve, d min di nav mal malbatn me de xebata xwe dsa berdewam kir.
 
Gava gelek kes nasan di gengen me de dtin ku em zd hj ola xwe ba nasnakin, ew tifaqa ku di nav mal malbatn me de heb j dipeliin, gelek nakok di nav v civak jiyana me ya n de derdikevin, pirsgirkn me zarokn me gelek mezin dibin, anda bav-kaln me wenda dibe hwd. Di pey van dahin standinan re min end nas hevalan xwast di sala 1990 de bi hevdin re ji van nakok pirsgirkn di nav civaka me de hene re xwed derkevin. Vca me li hevdin kir ku em komeleke bi nav Kultur Centrum- Navenda parastina ol and ji bo parastin pvebirana ol anda xwe bidamezirnin. Ji xwe hing ev fikra damezirandina komeln ji bo parastin pxistina zdiyatiy ji xeyn ya nav bajar Celle y li wan bajarn ku zd l diman j km bn.
 
Min s salan di rvebirya v  komela Kultur Centrum- Navenda parastina ol and de j xebat kir. Me di nava van s salan de end komn parastina ol hevkariy j damezirandin.
 
Wext min di nav xebata v komel de j dt ku hinek  kes nikarin xwe ji jiyana gundatiy, perwerdaya feodal berjiwendiyn exs dr bikin, hinek j dixwazin ten di war siyas de xebat bikin em nikarin li ser wan armancn komela Kultur Centrum- Navenda parastina ol and  xwe de p bikevin derfetn ku ez bi wan re  j kar bikim neman, d min rab xebat endametiya xwe ya di komela Kultur Centrum- Navenda parastina ol and  de rawestand.
 
L, gava ez ji wan veqetiyam pve j, min dsa xebata xwe li goriya mkan derfetn xwe di nav civak de km nekir. Wek min got, ji xwe xebata min tim ji bo parastin pxistina ande, urf adetn civak ne bi siyas bn. Li goriya baweriya min div em xwe ne ten bi gotinan biparzen di kiryarn xwe de bi haweyek din bixebitin. Gava em ne bi  fikir, reman ji bo berjiwendiyn civaka xwe bixebitin, em nikarbin ji van belayn xwe re j areseriyek bivnin.
 
Dre min dt hinek heval xukn ku mna min difikirin hene. Me xwast mna xebata Mala zdiyan ya li bajar Oldenburg ji van nakok pirsgirken di nav endmn civaka me de hene re xwed derkevin. Me di sala 2002 de komeleke bi nav PC- Platforma zdiyn Celley damezirand.  Armancn v komela Platforma zdiyn Celley di destrnama w de binren li http://www.yeziden-celle.de/index.php?id=20 hatine birzkirin ez naxwazim zde bahsa wan bikim. Me di nava van e salen derbasbuy de gelek xebat kiriye. Kesek ku bi xwaze bizanbe ka me bi nav PC i kiriye em i dixwazin ji bo peroja zdiyatiy bikin, bila keremke bi me re pwend deynen, anj li malpera me binrin.
 
Bir Selm, weke ez dizanim, mal komeln zdiyan yn li Ewrpa bitaybet j yn ku li Almaniya y hene, xwastin bihevdin re yektiyeke tevgera zdiyan bidamezirnin gelek modeln cda (weke Yekitiya zdiyn Kurdstan, Yekitiya Rewenbrn zdiyan, hevkariya mal komeln zdiyan, Navenda zdiyan li Niedersachsen, Civaka zd-Ewrupey   hwd.) j ceribandin bi ser neketin.
Bi dtina te, Sedemn ku zd nikarin weke civatn din bi hev re tevgerek li gor pketin teknolojiya dem bidamezirnin ine?
 
Selm Mecd-  Bel, ji xwe li ser v babet gelek civn bn, dre pir hatiye gotin nivsandin. L, bi dtina min div meriv ba bizanbe; ka meriv ji kur hatiye, li kur ye w bi kurve here?
 
Li gor dtina min, gelek ji rvebir berpirsyarn Mal Komeln zdiyan bi dilpak doza zdiyatiy dimenin, l bi fikir reman xwe hj ji jiyana gundiyatiy xwe xelaz nekirine. Lewma hinek j vga hj birvebirina rxistinn xwe fahm naken, daxwaza wan ewe ku ew tim di rojev de hebin. Hinek j droka berxwedan tekoinn zdiyan li goriya berjivendiyn siyas exs tnine ziman. Ji xwe piyn me ne bereday gotine,zahfin, l b mahfin. Her iqas  hjmara mal komeln me pirbin j, hja xwandevan ciwann zdiyan di nav wan zahf kmin. Zane endamn civaka me ji daxwaza dem re gelek qelsin em hna nikarin li gor pketin teknolojiya dem bersiva zdiyatiy netewa xwe bidin.
 
Ez hvdarim rewenbr, lkolner nivskarn mna te kek Kemal Tolan zde bivin li vir dixwazim dsa te proz bikim, ku te pirtkeke pir hja  ji bo dewlemendiya arva anda zdiyatiy berhev kiriye.
 
Bae bir Selim, te ji tecrbn xwe ba zelalkir ku ima hinek endamn civata ruhan, merivn oldar, rewenbr, perpirsyarn  mal komeln zdiyan rexnan qebl nakin.
Gelo meriv ewa dikare pwend yektiya di navbna civaka zidyn li hem pern Kurdistan, Sovyeta ber Ewrupay bihtir xurt bike?
 
Selm Mecd-  Bi dtina min, ji bo xurt bna pwend tifaq div em gelek qedir bidine titn wek cejn, tiwaf, duha, roj, dana qrban hwd. yn proz. Her kes, rber zann me hevdin tehaml bikin hurmet bidine fikrn cde. Em tev netew perest bin. Ji xwe heta zann tehamlkirina me xurt nebe, em di jiyana xwe de - ji gotin kiryarn xwe re xwed dernekevin, pwend tifaqa me j xurt nabe. Gava em ro diriya civak netew xwe de nebin yek hevdin tahamul nekin, w sib ziman anda zarokn me j z bihelin. Ji bo v j div her kes ji me destn xwe deyne ser dil xwe ji wjdan xwe bipirse.
 
Selm bira, li gor nrna te, w  peroja zdiyan li xerbiy  awa be?
 
Selm Mecd-  Wek ku min niha got, ez di v helbesta xwe Em zd ne de j didime xwan, gava em zd xwe bi dem re negihnin, dem li goriya xwastina xwe me biguhze. Lewmaj piyn me gotine, dem bi dem re, her dem bi Xwed re
 
EM ZD NE
 

Em zd ne, zd ne
Li ser nav z ne,
Bi ola xwe em Ezdah ne
Em bi nijada xwe Kurd ne
Tim ji ol erkan xwe raz ne
 
Em zd ne, zd ne
Ji det iya hatin e
Em vga bajar ne
L, bi fikr em h gund ne
 
De werin em xebat bikin
Xwe bi dem re bignin
 
Em tev birndarin,
Ji birnn xwe kur dinalin,
Ji hesretan re b dermanin,
Ji hebn re b gumanin
Di mala xwe de tev birndarin
 
De xebat bikin bi dil can
Em ji hevdin re nefs pik bin
Em bihevdin re ser bilind bin
Tev de jiyan li hev proz kin
 
Em xerbn b welatin
Ji dert kulan re dinalin
Heywax zdno em dil jarin
Em ji xwe re kehr lalin
Ji xelq re all bilbil iyarin
Lewmaj herdem jar peranin
 
De werin em bihevre bikin qr hawar
Em ne ervan, l gelek at xwazbin
Em ne pirbj , l ji xwe re zanebin
Derd kuln me jihevdin cde nekin
iyarbin, binrin li dem dewranan
Bizanin ka em ji kur hatin bi kurve herin?
 
 
Em zd ne , zd ne ,
Cil sip cenet ne
De bese lo, de bese,
zdt nasn ne, w nas bike
Ew kum kolos ku ser germ neke, ew ne y ser girdan n ye
Ew iyay ku xezal t de nerin, ew ne iyay koeriy ne
 
Deng kesern daykan t ye min
Dayk dikin qrn hawar
Dibjin,qz lawn min terka min dan
Haware ji bo Xwed , hawar e!
Pereyek ji bedena min buy, ez birndar kirim
 
D bav ketine neke giran
Dibjin, dinya li sere me xirab
Gel xk birayn hja
Kesern daykan min birndar dikin
Ez nikarim b deng bimnim
 
Qz lawn me diin
Dine me ji destan die
Welat me ji distnin
Em ji rya Xweday xwe qut dibin
Em ima bdeng dimnin?
 

Ez ji bo zarok   xwandevann me j weke ku xuka min Gul got dibjim, gava  hn sib di derheq ola xwe de titek nizanbin, li ser netew kultura xwe ne zane agehdar bin   xelq ji we bi pirse, bje  hn k i ne? Gelo hn hing ji exsiyeta xwe erm nekin?
 
Selm bira, gelek sipas ji bo berxwedan, nrn   hestn te.  Hvdarim ji Xwed, ku t di sax armancn xwe de her serkevt b.
 
Selm Mecd-  Ez j dibjim gelek spas ji bo v xebata te bir Kemal, t j birast pir ser xwe di ber Kurdewar nasandina zdiyatiy de din. Xwed bike t gelek sax her serfiraz b!
 
 
Kemal Tolan
21.07.08

 

apkirin

copyright 2002-2008 info@pen-kurd.org