Hinek pirsgirkn hatin helandina zdiyn li Almaniyay

 

Kemal Tolan

 

Bi dtina min, eger fersenda meriv hebe karibe vga j ji ilm(qewl, duha, lawij whd.) zargotinn zdiyan fahm bike wan ba rove bike, meriv bivne ku zd hja gelek beriya dewletn  li mezopotamiya y hatine afirandin de j li gelek hermn bakur Kurdstan de weke desthilatdar(xwed ocax, mr, axa, beg, karker, cotkar, whd.)n  herma xwe jiyane. Ji xwe min li ser v babet di lkolna xwe ya  bi navzdiyat haveyn mirovatiya li mezopotamiya y ye de nrna xwe diyarkiriye. Gava ew droka kevnar zelal bive, meriv bivne ku zd hing di nav Kurdstan de ne hindik bne.

Vca di nav dem dewranan de hjmara zdiyan ji ber gelek zilm zora dagikirn Kurdstan ku hinek droknas ilmdarn xerb Kurdan annine ser ziman km dibe em yn li bakur Kurdstan mabn j reviyan hatine dervey welat. Min di lkolnkn xwe ya di bin nav Ji ber me zdiyn li bakur Kurdstan dev ji welat xwe berdaye de hinek pirsgirken me anne ser ziman. Dsa dibjim, mala malper kovrn  zd-Kurdan ava be, geleka ji wan j ev lkolnn min weandin e hj ev di gelek chan de dalqand ne.

Dema hinek karkern me zdiyan di destpka sala 1964-5 de weke kober(muhacir)an hatine rojava almaniya y, ewan hing zdey jiyana gundtiya li Kurdstan p ve, haj ji gelek buyern li ser ruy dinya y di qewimn tne bn ew hing ji jiyana kaptalzm bajarvaniya li welat xwe re j gelek xerb bn. Ji xwe hing t kesn rewenbr xwandevan di nava wan de tne bn e. Hinga ew hatine, ew weke pez b ivan ji hevdin belabuy ketine nava xil karn jiyaneke gelek nenas welatek n. Ew hing bi gelek zahmetan re mahne rve r bi w belangaziya xwe gelek alkar dane wan kesn xwe yn ku li Kurdstan di bin zilma dewleta tirk paweruyn kurdan de diperiqn.

 

Dre em niv diduyan di sala 1974 an nde de hatin gehtine meriv pismamn xwe. Hinga me j li vir dt, d kes hew seba dn netew me zordestiy li me dike, piek bhna me derket. Di pey re her yek ji me li goriya mecaln xwe alkar and da wan merivn xwe, yn ku li welat mabn ew j di ryn gelek zahmet de hatin li vir bne penaber.

 

Vca her yek ji me li goriya mkann xwe nefern mal malbata xwe di bajarek de bi ch kar kirin. Weha azadiya li v welat hinek fersenda jiyaneke serbuxwe da me. Zarokn me ne dibistanan gelek ji me bne xwediy hinek kar pak. Li goriya ku gelek dahin standinn me bi Lalia nra n re tne bn, dsa hin hatina di nava me de zde b heta ji me hat me anda bav-kalan li vir j berdewam kir. Geleka ji me xwe ji wan urf edetn feodalzm ku me bi xwere anbne vir drkirin fahm kirin ku, d em hew dikarin ncar zbebiz cardin vegerine ser axa bav-kalan.

 

Hinga hukumeta alman maf penabertiya me naskir unde me j fahm kir ku ncar hinek mafn me j li v welat t naskirin. Me j bi xra van destketiyn xwe gelek pirsgirkn hebn tnebna netew ola xwe naskirin. Dre fikra ku em bixwazin, em dikarin weke karkern Kurd li vir j bigihnine ser hevdin, tevl refn tevgera rizgar xwazn netewa xwe bivin ji urf-edetn mala xwe re j xwed derkevin, hate p.

 

Weha gelek ji me zdiyan ketine nava komel, dezgeh partiyn Kurdan yn hing hey geleka ji me alkariyeke mad manevye mezin dane tevgera rizgar xwazn Kurdstan. De hing j t stratejiyeke zane rebwenbirn Kurdan ji bo  jiyana me ye li vir tne b, me j li goriya zanna xwe astengiyn ku bne piya malbat, civak, ol ziman xwe ne didtin. Ji ber van kmasiyan j gelek pirsgirk atiyn mezin ketine nava mal, urf edetn civaka me.

 

 Di peyre hineka ji me pderxistn ku, gelek pirsgirkn ol civata zdiyan hene eger zd bi fahmdariya xwe bixwe ji van asteng, nenasn btifaqiyan re xwed dernekevin, d t kesn Kurd anj xerb nikarbe van kmasiyn me bivne anj areser bike.  Lewma j di droka ola zdiyatiy de cara yekemn fikra damezirandina mal - komeln zdiyan rxistbna n hate p.

 

Li gor dtina min armancn vekirin avakirina komel - maln civata zdiyan rstbna n ev in:

div em di nava erova zagonn v welat de ji bo rxistinbn jiyana xwe ye n dahin standinn xwe li ser tomarkirina qewl, duha, naskirina dnhebandin(ji bo baweriya nivn n derxistina pirtkn dn ), zewac, n-ahiyan, opandina kultra netew(bi taybet j xwendin, nivsandin axaftina bi ziman zikmak) whd. bi jin, mr, ciwann xwe, bi rvebirn li Lalia nran(Meclisa rhaniyn zdiyan) bi hem ilimdar, drokzan nas-xerbn dostn zdiyatiy re herroj zdetir bikin.

 

L mixabin, ji ber ku heta vga hj ev armancn vekirin avakirina komel maln zdiyan di nav tevgera Kurd   zdiyan de ba ne hatine fahm kirin, d navbera evdn niv me y yekemn, duyemn hatine cwann me ku li v welat bne de nefahmt ji hevdin drbn j mestir dibe.

 

 Bi dtina min, ji ber v qelstiya me hinek part perpirsyarn dewleta alman j di hinek chan de bi mexsed mafn hebna kesayetiya wekhev(idenditt) nasna jiyan ye hevpar (integration) tevl hevdin dikin. Ez dibnim gelek exis partiyn alman ekere dixwazin bi xra v nefahm jiyana me ye tevlhev buy, ser zarokn me j zdetir binin. Ew j gelek zarokn me xerban li hember netew, ande, d bavn wan derdixnin. Heta hinek j li ber avn zarokan heqaretan rmet ikandinan li ande kultura d bavn zarokn xerban dikin. Bel em dikarin gelek nimnn li ser v kampaniya wan di apemeniya alman de j bivnin. Nimne yek her balk birnin li nivsa min(17.01.2003)e li ser buyera di apemeniya alman  zdiyan de (Negative Presse ber Yeziden: http://yeziden.de/forum/thread.php?threadid=400&sid=cd4fd2402744dc0ff5a900e3b20a5e94&hilight=Negative+presse+%FCber+yeziden ). Wek din ez bixemgn dibnim ku hejmareke mezin ji zarokn xerban, di nav wan de piran j yn me zdiyan  bi xra v siyaseta nijadperestn alman asmla bne.

 

Bi dtina min yek ji atiya me Kurd zdiyan ew ku hj hinek kesn rvebirn van rxistin, mal komelan, rewenbr xwandevann me fed dikin ku bi Kurd biaxifin. Gelek ji me(zde j yn dibje ez rber, xwandevan, ronakbr, rewenbr, zane whd.) hj piyn xwe yn ku li Kurdstan bi her haway ve ji and ola xwe re xwed derketine, ji bo v rewa em t dene guhnekar dikin ew j vga barn xwe ji ciwann xwe re dihlin. Dema yek li apemen civnn me biopne, d bivne ku axlebn me Kurd zdiyan hj bi ziman tirk anj ncar zde bi alman bikaratnin di gelekan de j t agehdar li ser v helandina me ye li almaniya tne. Ji xwe ji ber van kmasiyane ku niha li almaniya y hejmara zarok ciwann kurdn zd ku sed hedn xwe nasdikin bi Kurd dizanin her die km dibe.  Min ji zde li ser van erkn me yi netew nivsandiye. Birnen li nrna min e zdiyat erkn rewenbrn Kurd-2000. Em keda d bavn xwe ji bra nekin -2001, B ELFABE YA TPN KURD BNVSNEN BXWNEN!   whd.

 

L ez vga dsa dibjim, ewa em zd li her dever de bi ser bilind dibjin Kurdn resen zd ne, div wusa j di hem mal, komel, malper kovarn me zdiyan de, ji yn her Kurd zdetir bi elfabaya Kurd ya bi tpn latn biye xwandin b nivsandin. 

 

 

Hinek areseriyn din j weke heval M. efq ONCU got ev in :

 

 div ney jibrkirin ku ziman  ji xususyetn neteweyety her girng e. Milletek ziman w ji dest bie lawaz dibe d nikaribe tu xususyetn xwe yn netewey biparze. Bey ziman maf netewey j nayn paraztin. Tkna ziman despka tkna w millet ye.

 

Div em i bikin?

 

Div em rabin ser pya ev ziman ku Xweday dilovan bex me kirye baprn me bi hezaran salan bikar anne ragihandine me, biparzin. Div em ji bo hebna kurdayety peroja zarokn xwe ziman xwe ji rn dijmin biparzin.

 

Ji bo w j em gaz hewar dikin yeko yeko bang we her kurdek dikin dibjin ku:

 

Li mal, li sikakan, li derva, li kar her bi kurd biaxife!

Bi kurd binivse, bifikire bixwne !

Eger tu nizan fr bibe!

Navn kurd li zarokn xwe bike !

apemenya kurd mecbr bikarnna kurd bike !

Li dareyn dewlet bi kurd bi axife !

Doza perwerdeya bi ziman kurd bike !

Dazgeh, saz rxistinn kurd mecbr bikaranna kurd bike !

Jibr meke ziman kurd hebna me ye! *

Gava em van erkn xwey netew neynine cih, em j dibine alkar helandina and ola Kurd ye her kevnar.

Kemal Tolan                                                                                      Oldenburg 13.05.05

 

 

*= Ji ber reshenivs a ku kek M. efq ONCU ji bo malpera Netkurd nivsandiye : Ziman me bebna me ye.

 

apkirin

copyright 2002-2005 info@pen-kurd.org