DI ZDIYATIYE DE REFORMN LI GOR XWASTIN AN JI NE XWASTINN ME EBUYI GELEK IN

Kemal Tolan

 

Ji xwe gelek droknas, zane, nivskar, lkolnvan gelek kesn wek din nivsandin e, dibnin, dixwnin dizanin ku iqas civak dn li ser ruy v erd hene, di tevan de li goriya dem dewranan reform bne ji vir pde j t evdn Xwed nikaribin li hember van guhastinn xwezay rawestin. Gava ez bi v av li rewa civak ola me kurdn zd dirnim, dibnim ku di nav civak zdiyatiya me de j tim reform bne vga li Ewrpa y j li gor xwastin an j ne xwastinin me gelek reform di urf adetn  me de dibin.

L, ez bi xemgn dibnim dibihzim vga hj hinek droknas, zahne, nivskar, lkolnvan hwd. merivn Kurd xerb ku zdiyatiy nas nakin hene dibjin, di zdiyatiy de reform nabin div di zdiyatiy de reform bivin. anj  wan reformn buhne nabnin. Lewma j dixwazim niha ji bo agehdar y hinek guhastinn ku di nava  v ihl sal (1964 -2005) derbas buy de, bi taybet yn ku min li ewrpa y opandine b ne birz bikim.

EW TITN KU BER JI BO JIN MRAN QEDEXE GUHNE BN RO KM BNE

Ji jin mrn zd re gune ye ku;

  •  
    bi dawa xwe bi ihte(bi kesn ne ji dn xwe ne dirya xwe de bikeve tkiliya cins ).
  •  
    por, ser ruyn xwe di roja arem de ke xwe bi aletn xerban biqusne,
  •  
    tif kesek bike xuz yanj tifa xwe bavje nava agir ,av rd ,
  •  
    gotinn xerab ku weke bls,nal, lanet, eh, ahr hwd. yn bi e.. dest pdikin bibjin.
  •  
    ji Xzika zd  derketina tayek ten j ji simbln xwe biqusne,
  •  
    di roja arem de berav bike xwe bita yanj bi kulfet xwe re biketa tkliya cins,
  •  
    biten qelen qz-kea  xwe ji yn zdiyn din zdetir bikira,
  •  
    qz anj kea xwe bine dibistanan,
  •  
    ke kur(lawik)n meriv  bi reta bav diya xwe nekra weke xwastina xwe bikra,
  •  
    di meha nsan de bka ji mala bav derxne bizwiciya,
  •  
     bi reza dil xwe ten dev ji kulfet xwe berde.,
  •  
    li ser mil xwe re bizivire li evdek/e xerb ne dirya xwe de birne , av xwe j re bikandina awir bidana y,
  •  
    li merivn ku libasn tenik lixwekir anj lan wan taz ye  birne,
  •  
    ji sal carek fitoh zekat ji nav mal xwe dernexne,
  •  
    lawikn xwe sinet nekin biska lawik xwe bi destn x xwe hilneniyne  whd.

Ji mrn zd re guhne b ku ;

Ji jina zd re guhne b ku ;

   xwe weke jinan derman bike libasan lixweke,

   kirasn ku Psr(Tok)a z t de tnebna binkiras ne xur sp bna, libasn ku reng n t de hebuna anj y jinan yn tenik ku lae meriv tde xwan bikira lixwekirina,

   destava (tuwaleta) b hemet anj li ipiyan avrijandin(bimze) bike,

   ji salek zdetir ji cem jin(kulfet)a xwe dr bikeve,

              bi keseke ku biryara d bav hat hilbijartin re ne zewice,

   whd.

   destn xwe bidana destn hinek kesn xerb,

   bi ten li ba xerban rnitan, xwarin anj vexwarin bi wan re bixwara bi xerban re bileysta, kf henek bikra,

   bi kesek ku biryara d bav hat hilbijartin re ne zewice,

   iqas libasn ku reng n t de hebuya binkiras ne sp bna, kincn mran, mil bejin qut, yn tenik ku lae meriv tde xwan bikira ji xeyn rojn n pve libasn xur re bna lixwekirina,

   kum, ahrik anj kevnikek ne avtina ser ser xwe serqot bigere,

   zaroka xwe ji ber xwe bike anj li dij bna zarokan derkeve whd.

HINEK URF ADETN KU DOH FERZBN RO NA

Heta van saln daw j, ji jin mrn zd re ferz b ku;

Vga li Ewrpa y km jin mr zd ; 

   biine ber ziyaretan tuaf bibin,

   destn kesn dnav be pa bikin,

   bira xwa axret ji xwe re bigirin,

   mahra zewaca xwe bey xan nebirin,

   her rojn vara n nan miriyn xwe derxnin,

   li herciy ku gava trjn roj derdiketin kes xerb ne li wirbna rd pa bikin,

   sond adn xwe bi navn Rihaniyan(Siltan z, x Ad, hwd.)Kulik, Xerqe, Roj, Heyv, Strkan,Tahmn xwarin, Ziyaretan hwd. bikin.

   ji bo qismet, bela, teqele hwd. nebin, tim rojiyan ji bo Xas, Qelender, rihan , Kulik, Xerqe, Roj, Heyv, Strkan, Ziyaretan hwd. bigrin ji bo wan xra bikin..

   Hem Dawetneb Cimayiyn  ji bo Rihaniyan(Siltan z, x Ad, hwd.)Kulik, Xerqe, Berat, Roj, Heyv, Strkan hwd. bikin,

   bi xra rojn d, erefat, cejnn proz whd. biine maln hevdin bi bihevdin re rnn, nan bixwin, atiy di nava xwe de bikin. whd.

   d erefatn xwe dikin diine ber ziyaretan tuaf dibin,

   destn kesn dnavn xwe pa dikin,

   ji xwe re bira xwa axret digirin,

   mahra zewaca xwe bi x xwe dibirin,

   di rojn vara n de nan miriyn xwe derdixnin,

   li herciy ku gava trjn roj derdikevin pa dikin, 

   d bi navn Rihaniyan(Tawis-Melek Siltan z, x Ad, hwd.)Kulik, Xerqe, Roj, Berat, Heyv, Strkan,Tahmn xwarin, Ziyaretan hwd. sond adn xwe dixwin.

   Xwarin vexwarina ji bo xra Xas , Qelender, Milyaket hwd. derdixnin, Dawetnebiyan Cimayiyan dikin,

   di rojn d, erefat proz de  diine maln hevdin bi bihevdin re rdinn, dawet dikin atiy di nava xwe de dikin. .

   Km kesn dnav ji bona ol ruy xwe berdidin, Xerqe li xwe dikin anj dikarin Xerqe kin,

                  badet duha y xwe dikin,     whd. 

 

HINEK REFORMN LI SER XWARIN VEXWARIN

 

HETA VAN SALN DAW J

RO DI SALA 2005 DE

  T evd zd got xenzl(beraz) ne dixwar ji xeyn w her kesek ple na ch ling xenzl bikira guhne b

  Hinek qismn zdiyan got dk, mas, xezal(Pez ims) whd. qet ne dixwarin.

  zdiyan zde araq(alkol) venedixwarin, ne diune snema, meyxana lokalan. Kelem, xas(marol), fasule, iklek kundir(bi taybet hinek xn-Fexran)  whd. ne dixwarin.

  zdiyan destkuj jinan, mrn ku ne sinetkir, heywann (fetis)heramuy xwarina ji ber xerban dima ne dixwarin whd.

 

Ez bawerim li Kurdstan hj gelek ji van kevneopn me berdewam dikin. L, li Ewrpa y ro gelek evdn zd ncar van titan dixwin vedixwin anj  kesn ku nexwin nekin hebin j kes bi wan dernaxne.

 

Li aliy din ro gelek dost nasn zdiyan j bne, ew j d nahlin ku kes weke ber urf adetn zdiyan pik bike anj henekn xwe bi zdiyatiy bike.

 
 
 

Bi dtina min hja ji kevn de j t dn, evd rxistinan nikarbune li hember van buyern ku li gor dewran anj xwezay tne guhastin derkevin ew ji ro pde j nikaribin hinek guhastinen bivin rawestnin. Ji xwe ji bo ku zdiyat karbe mna dewran ber di peroj de j bye saxkirin xwed bive, div tifaq rxistbna me li goriya zeman hj gelek mezin bive em xwe ji bo hinek guhastinn xwezay ye din j amade bikin. Weke em dibnin, reform j ne bi gotinan ten ne li gor daxwaziya end evdan dibin. Piyn me hja di demn kevn de li ser evdn bixwe ne bawer j weha gotine : Kes ku bi ker dn xwe ney, ew bi kr dnek din j nay.

Hvdar im ku min bi van berhevkirinan t kesek ne andi be   eger kmas bubin j ne bihemdin.

 

 

apkirin

copyright 2002-2005 info@pen-kurd.org