Bandora Sirgn
Di Wean Wjeya Kurd de

 

Kon Re

 

   Gelo qedera 30-40 melyon Kurd e, ku ta roja ro b dewlet maye ?

An qedera w ye, ku apemenya w di sirgn de avisbye di sirgn de zaye ?

   Wek ku diyare, destpka rojnamegeriya Kurd bi rojnameya ( Kurdistan: 1898 ) destp dike.

   Ev rojname j, li Stenbol, di sirgny de, avis bye di sirgny de li Misr bajar Qahre zaye.

   Wiha j, apxane Kurd. Ewa ku rehmet Hisn Hizn Mukeryan di sala 1915 an de ji Almanya an li bajar Heleb dan p kovar apkirin. Ew j di sirgn hat dtin.

   Doza apemeniya Kurd, ( kovar, rojname, pirtk radyo... ) hiyarkirin belavkirina zann ye di nav gel Kurd de. Hem j rizgarkirina ziman, kurd rizgarkirina gel Kurd de..

   Roja ro, ji bo v armanc;hiyarkirin, zann azadiya gel Kurd, bi dehan kovar rojnameyn Kurdan li derv snor Kurdistan, di sirgniy de tne weandin.

   Gava em li droka Kurdan ya kevin n mze bikin em bibnin ku, ew kesn ku doza maf gel Kurd kirine dikin,  ji near dr welat xwe ketine, di welat biyanyan de jiyane di w biyany de kar xebat kirine. Rojname, kovar pirtk weandine, ji ber ku di welat de ew delve nedtine ku bi ziman d bav xwe kovar rojnameyan biwenin; gava ku em bar Kurdistan ji v mijara xwe bidin alk.  Ji ber ku dewletn welat dagir kirine tu car ew delve nedane Kurdan ku Kurd bi rengek berfireh azad apemeniya xwe biwenin.

   Ji ber v yek j apemeniya Kurd di welat de maye paket ya hey j di sirgn de pikivye mezin bye.

   Di vir de ez dixwazim nav end kovarn ku di sirgn de derketine derdikevin ji xwendevanan re raxnim:

- Kurdistan a mak / Qahre.

- Roj Kurd, Jn / Stenbol.

- Hawar, Ronah / am.

- Str, Roja N / Beyrt.

Ji sala 1991 bi vir de, careke din Stenbol bye wek sala 1908 an heyam mertiyet ji apkirina kovar, rojname pirtkn kurd re. Ji wan weanan:

- Welat, Welat Me, Azadiya Welat, Deng Azad, Ronah, Medya Gune, Newroz, Deng, Rewen, Zend, Nbihar...

Bel, li Ewropa j bi taybet pit derbeya 1980 , apemeniya Kurd li w hl gelek  gebye, ji w apemeniy:

- Kurdistan Press, Armanc, Hln, Wan, Berbang, Ndem, ira, Dugir, Roja n, li Swd.

- Hv Kurmanc, li Fransa.

- Axna Welat, li Rsya.

- Riya Taze, li Ermenistan.

- Havbn, Hwa Avesta Kurd, li Almanya.

- Ala, li Holenda hwd.

Her weha gelek kovar rojnameyn Kurd yn din li seranser ewrpa Amerka derdikevin.

   Mirov dikare bibje, ku ji 80-90 % ji apemeniya Kurd li derv welat derdikeve, gava em bar Kurdistan j dernin, ew j bi saya ronakbr, rewenbr siyasetmedarn Kurd e; ewn ku ji near derketine wek ku me li jor j nan kir di welat biyanyan de bi c war bne, l tu car pwendiyn wan ji welat welatiyn wan nehatiye birn; wan lehengan di mercn etn dijwar de apemeniya xwe gihandiye hundir welat, xelkn welat j xwendiye dixwne, hem j pedar t de kiriye ji rojnameya ( Kurdistan ) a dayik bigre ta roja ro.

   L li ser rola w apemeniy, di hiyarbna gel Kurd de mirov dikare van xalan raxne:

1- Bi saya rojnameya ( Kurdistan: 1898 ) , ziman Kurd b ziman xwendin nivsandin, tev ku Cizr, Xan Feq Teyran helbestn xwe bi ziman Kurd danbn, l ta w hing ziman Kurd nebib ziman nivsandin.

2- Bi saya kovara ( Hawar: 1932 ), alfabya Kurd ya latn ji ziman Kurd re hat berhevkirin, roja ro piraniya Kurdan p dinvsin.

3- Bi saya kovara ( Roja Kurd: 1913 ) , pexana Kurd ser xwe hilda yekemn roka Kurd di v kovar de hat weadin, ew j bi pnsa rehmet Fat Temo b.

4- apemeniya sirgn wek irayeke ge b, Kurdan xwe li dor danhev bi rka w, gel Kurd ji gelek nexwe nezanyan rizgarbn.

5- apemeniya sirgn, beek mezin ji zargotin droka Kurdan parast, ku ew apemen nebya, dibe ku gelek byern drok zargotina gelr winda bba a bihata nivsandin.

   Bi wateyeke din apemeniya Kurd gelek belge dukoment ji wendabn parastin.

6- Bi saya apemeniya Kurd kesn ku xwe di ber de westandin. deng gel Kurd bindestiya gel Kurd di Ewrpa Emerka de belav b.

7- apemeniya sirgn gaziyek b ji gel Kurd re, ku av xwe li chana zanyar veke, li dv zannn n di chan de bilive serwext be.

   Nexasim ji aliy teknoloj ve daw ku gel Kurd j tev karwan gelan bibe, di aristanya mirovahy de.

8- Bi saya apemeniya  sirgn gel Kurd di welat xwe, de li berxwe da ji desthilann neket.

   Tev ku dagirkeran divbn Kurdan asmlesyon bikin wan di nav xwe de bi hilnin nema bikin.. Her her w apemeniy hewil dida ku gel Kurd dostaniy bi geln cran re bike, nemaze yn bindest azadxwaz.

9- apemeniya sirgn dij rjmn paver sekin, i Ereb, i Faris i Tirk. doza biratiy bi geln van netewan re kir dij desthilatdern stemka rjmn xwnmij kedxwar.

10- apemeniya sirgn roleke giring dilze di akerkirina zilm zor hovtiya ku li ser gel Kurd tte meandin...

   Di dawiya v kurtegotar de dixwazim bibjim ku kovar rojnameyn Kurd yn sirgn roleke mezin lstine di hiyarkirina hestn netew de, ne ten li derv welat, bel di hundir welat de j, ji ber ku rojnamevan nivskar Kurd ta bi siyasetmedar Kurd nikarb nikarin xwe ji welat bi dr bixin.

   Tev ku li derv welat dijn j, l hu ramann wan bi ser welat welatiyn wan ve ye, ji ber v yek, mirov dikare bibje ku ew ji welat xwe nehatine cudakirin ji ber ku nehatine cudakirin, tev nivsandin afirandinn wan li ser welat welatiyn wan in.

   Ma w ilo rola wan di hiyarkirina gel wan de ne berz mezin be kar wan ne cih pesin sipasy be ?

   Sed silav li giyan wan rojnamevann Kurd be, ewn ku ji sifir destpkirin bingeh rojnamevaniya Kurd ji me re dann ku ro bi saya w xebat bizava wan em j wek gel chan xwed apemenn e.

 

 

apkirin

copyright 2002-2006 info@pen-kurd.org