Lehengek
Ji Lehengên Welatê Min
Dr.
Vet. M. Nûrî Dersimî
(1892
– 1973)
Konê Reþ
Pêwiste ku mirov di govenda mêran de dîlanê bigerine, li gor
bejin û bala wan, bejin û bala xwe bihejîne, û pîþ û sazên wan ji
gelê xwe re derînê.. Erê, êþ û azarên wan þanî gelê xwe bide,
berxwedan û pêdariya wan, mêranî, dilsozî û wefadariya wan ji
xwendevanên zimanê xwe re raxîne..
Di rojên 10-11-12/02/2009an de, bi serdaneke taybet çûme bajarê Helebê, Efrînê û Çiyayê Kurmênc bi tevayî(Deþta Cûmê, Þikakan, Ciyayê Lêlûnê û Navçeya Þêrewiyê), da ku pêzanînan li dor kurdên resen Êzidîyan, kom bikim. Di vê geþt û gerê de, çav bi gelek kesan ketim, bi gelek kesan re axifîm û min pirsa gelek kesan û tiþtan ji wan kir. Di nav re jî, min pirsa hin navdarên kurdan mina Dr. Nûrî Dersmî kir.. Ewên ku xebat û bizav di ber kêþeya gelê me de kirine û malê xwe û canê xwe di rêka welatê birîndar de winda kirine..
 |
Wiha ez
li Dr. Vet. M. Nûrî Dersimî sekinîm û serboriya wî gelekî bala
min kiþand.
Dr. Nûrî Dersimî; Yê ku yekî bingehîn bû ji lehengên
serhildana Dersimê a 1937 an. Piþtî têkçûna serhildanê di
dawiya sala1937 an de û bidarvekirina bihiþtî Seid Riza serokê
serhildanê û her deh hevalên wî, Dr. Nûrî Dersimî ji neçarî
û bi halekî xerab xwe gihand Sûriyê, bajarê Helebê. Û wiha her
35 salên xwe yên dawî li Helebê, di nav kurdên çiyayê Kurmênc
de derbas kirin.
Belê tevî xwînherikandina wek cobaran di serhildana Dersim
de, ew ji desthilanîn neket û xwe ji ber neyartiya Tirko neda alî..
Tirko yê ku heval, dost û xizmên wî kuþtin, sirgûn kirin û di zîvariyan
de belavkirin.. Û her wiha li Sûriyê jî wek lebatekî aktiv ket
nav refên welatparêzên Kurdan de, li kêleka
Bedirxaniyan û hevalên wan sekinî û bi wan re kar û xebat
di ber kurdewariyê de kir.. Û di sala 1952 an de pirtûka xwe a
navdar bi navê: (KURDISTAN TARIHINDE DERSIM), li Helebê çap kir, lê
mixabin ku ji rex rijîme ve hat qedexekirin.. Belê, ta di mirinê de
jî, Dr. Nûrî Dersimî nexwest neyar zanibe ku têkçûye.. Û razî
nebû, ku serê wî li ser ti axê bê danîn ji bil axa çiyayê
Dersimê pêve.. Û her dem û gav bi axîn û hesreta axa çiyayê
Dersimê bû.. Ji min re gotin; Berî ku Dr. Nûrî Dersemî here ber dilovaniya Xwedê, wî di sala 1964 an de, ew mizgeftika biçûk ku wek xanîkî bû di goristana þêx Henan de, li Kefercenê, ser riya Efrînê, ji nû ve nûjen kir(restore kir), hem jî hewþek ji wê mizgeftê re ava kir û di hundirê hewþê de, gora xwe û a kebaniya xwe Ferîde xanim kola û amade kir û ev nivîs li ser kêla gora xwe nivîsand: |
Dilbirînê
Bi Nalîna Welat
Mihemed Nûrî
Kurê Mella Îbrahîm Colik Oglo
Li ser vê riya
dijwar
Min jî kire
pir hawar
Da ji bo we
rojekê
Dinya bibe
gulbihar
û
her wiha qewîtiyên xwe (wesyet), li dost û hevalên xwe yên nêzik wek:
Dr. Mihemed Cafer, Þêx Mihemed Þêx Îsmail Zade û hin din kirin, ku
roja bemire qewîtiyên wî bi cî bînin; yek ji wan qewîtiyan, ku wî li
çiyayê Kurdaxê, di goristana þêx Henan de veþêrin, da ku her sibeh
bayê çiyayê Dersimê bi ser de bibare.. A din ku
darbesta wî di ber qunsilxaneya tirkan re derbas kin.. û ya din ku,
ew kîsê AXA çiyayê Dersimê, yê ku her dem di bin palgeha wî de
bû, di gorê de jî, têxin bin serê wî de.. Belê, û ji min re gotin;
dema ku Rehmetî Dr. Nûrî Dersimî di sala 1973 an de koça dawî kir, me
ew qewîtiyên wî, wek ku wî dixwest, bi cî anîn.. Lê mixabin gelek kes
bi me re beþdar nebûn, newêrîbûn, ditirsiyan..
|
Di vê gera xwe a çiyayê kurmênc de, min du rojan ser hev gora wî û kebaniya wî ziyaret kir û her car min çend kulîlkên Nêrgizan datanîn ser gora wan. Li ser gora wî wiha hatiye nivîsandin: Dilbirînê
Bi Nalîna Welat Mihemed
Nûrî Kurê Mella Îbrahîm Colik Oglo Li
ser vê riya dijwar Min
jî kire pir hawar Da
ji bo we rojekê Dinya bibe gulbihar Li
Kurdistana tirkiyê meha azara 1892 an çêbûye Li Helebê di roja 22ê meha abê 1973 an de miriye. |
|
Li ser
gora kebaniya wî Ferîde xanim, a ku di rex gora wî de ye, bi tenê ev nivîs
hatiye nivîsandin:
Dilgirtî
Ferîde
Dersimî Elî(Xiz)Oglî
Sê zarok ji wan mane, du keç û
kurek, keçek li Elmaniya ye, yek li Dûbey ye û kur li Bolgarisanê dimîne.
Yezdanê gewre Dr. Nûrî Dersimî û tev têkoþerên Kurdan bi dilovaniya xwe þad bike.
Konê Reþ
Qamiþlo,
18/02/2009