ZDIYN CIZR; TIRBESPIY, AMD,

SER KANIY HESEK

- 2 -

 

Kon Re

 

  

( Lo lo Derwo! Min ti mal zehif zor ji te nav.. bera kerk miya b.. rebozek hespa b.. boek deva b.. konek re ereb, ser bst ar  stna b.. mkutek ji dar darbena b.. Ez v kon vegirim li quntara iyay Evdilezz, delav ilqza, Kepez Mila, raser Wranar.. Ez ber v kon bidim siy, li min heram b, ti car ber w nadim tav.. Min e'hdek ji reb xwe re daye; Pit Derw Evd, kek Fatma, siwar Hedban mehra mra li min heram b...)

   Roja ro, zdyn parzgeha Hesek, li ar deveran dijn; Devera Tirbespiy, devera Amd, devera Ser Kaniy devera Hesek,  ji rojava ber bi rojhilat ve. Ango ji Beriya Xelef Axa(Deta Dasika), Beriya Mrdn wiha ta bi Beriya Wranar, rojavay Ser kaniy bi dor 30 k m.

 

1 zdiyn Devera Tirbespiy:

Wek ku di be pn de me diyarkir ku, Sinceqa Xelef Axa(Deta Dasika) an lka ji Qela Dasika an iyay Bagok destpdike ber bi bar ve dirj dibe ta ku digihje iyay ingal. Ji mj ve ev det cih war era lka b, l ji ber hatina tirkmann Moxolan wek Holako Tmor Ling ku herm xerakirin wek ku drokzan dibjin; kevir li ser kevir nahitin, di nav re j xela cefa, v paiy j, ew fitwa ku miftiy dewleta Osman (Eb Elsud Elemad: 1491-1575), bi destra Sultan Silman Qann, bi kutin, talankirin firotina zdiyan deran, hing gelek ji zdiyan hatin kutin, gelek ji wan bn misilman yn may miextbn, erpezebn, felek li ser wan geriya ji near xwe li cihn as, di iyay Bagok (Tor Abdnan Qela lka) de girtin V paiy, di sibata 1926 an de, gelek ji wan bi Haco re binxet bn di beriya Xelef Axa de, li ser em Cerah end gund avakirin.. Ew gund j evin:

Dirjk: Dor 20 malan l heye, ji tev ber ern lka Xalta ne.

Mizgeft: Ber gund Dasika, ber Nemerda b, niha vala ye, bi ten end maln zdiyn ingal ereban l maye..

Otilce: Kwex Mihok ne, dor 25 mal l hene, mala x Meqbl x Nasir j l ye.

Girk amo: Gund mihoka ye, niha vala ye, ber mala Hisn Hewrn l b.

elmiy: Gund Ef Mihoka b, niha vala ye.

Ala Rea: Tev Kefnas ne, dor 10 malan l maye.

Til Xatnk: Xelkn gund bi tevay ji Bahcolan, Xaltan, Dasikan Kwexiyan e, dor 24 malan l heye.

Mele Ebas: Bi ten yek mal l maye, ew j mala Hac Hesen Het ye.

Tirbesp: Di ser 75 maln zdiyn lka Xaltan bern din yn zdiyan l hene.

   Ji taybetiyn zdiyn devera Tirbespiy cejna Batizmiy ye. Ji v cejn re t gotin Batizmiya Pr Al.. Ev cejin ji roja yekema daw ji kanna yek destpdike.. Wek ku me got taybet bi Era lka ye, 7 rojan berdewam dike, ji roja yekem destpdike roja emiy bi daw dibe. Roja yekem, ciltin, sertin paqijkirin e. Roja dem, sem arem rojgirtine. vara arem li ser pncem pezserjkirine dana nan miriya ye. Pncem roja evberat e, wek Leyletelqedir e li cem misilmana. Roja n li maln hev digerin, xwarz diing mala xalan, biraz dicing mala apan.. wiha cejn Batizmiy li hev proz dikin. Roja emiy dibe sersala n.

   Roja ro x Meqbl x Nasir Pmam zdiyn derdora Tirbespiy ye Ew bi xwe ji era Xalta ye Pr E'mo Pr wa ye her wiha Feqr Ismal olitiya zdayetiy diparze belav dikeDu mezargehn zdiyn Tirbespiy hene yek li gund Otilce ye, bi nav mezargeha Diyar Felek, yek li gund Mizgeft ye bi nav Girk Mizgeft. Gelek maln zdiyn Tirbespiy li Qamilo bajarn Cizr belavin

 

avkan:

x Meqbl x Nasir(Pmam e), x Xalta ye, x Bisk ye, di sala 1948 an de li gund Tilxatnk cbye, niha li gund Otilce dimne. 19/06/2009

Hec Ibrahm lk: Di sala 1932 an de li gund lka Eliy Remo bye, kur Rem Hec Osman e. Di 20 saliya xwe de xwinl bye, xwe li Binxt girtiye wiha 35 salan mala w li Tirbespiy maye ji 22 salan ve mala w li Qamilo ye.05/06/2009

Zinawer Haco: Di sala 1936 an de li gund Mizgeft bye, kur ean Haco ye, pit mirina Ibrahm Haco, ew hatiye bijartin wek serok malbta Haco. Jiyana xwe di navbera Swd Qamilo de derbas dike.01/06/2009

xms Remezan: di sala 1950 de li Tirbespiy bye. Ew ji era omrra ye bavik Zeynalka. Ji mj ve guhdana w bi rok serphatiyn eran heye. Niha li Tirbespiy dimne. 12/06/2009

- Silman Omer ro: di sala 1924 an de li gund midih, herma Tor bye. Bav w Omer ro navdarek qehreman b, di gel emn Hin Heydo, her dem bi Elk Bett re bn. Pit kutina omer ro bi s heyvan, Silman hatiye dinyay.

- Ji zdiyn ku nav deng di devera Tirbepsiy de, di nav mala Haco de dane, mirov dikare van navan bibje: Gernas Mexso, Rekoy Mexso, Rek ibrahm, Hisn Hewrn, Elk Omer Cngr, Remo Mrzay zd, ev daw li cem Ysiv Haco b, v paiy, bi bbext li gund Drna Qulinga, ji rex mala Osman Xell ve hat kutin.. (Mala Osman Xell an mala x, ji mj ve mezinn herma Hevrka bn, cih rnitina wan gund Drhav Xendk b. V paiy ew j wek yn may ji ber zilm zora tirkan Binxet bn. Ji wan yn ku Binxet bn Hamid Osman Xell b

- Dibjin ku mala Eliy Remo ji mj ve ji gund Qeresiy, an Gir Qeresiy derketine ber bi bakur ve ne. Bavikek ji wan ye gund lik, yek gund Xella, yek gund Dwan, yek Kerboran yek ye gund Mol l v gund daw bi nave mala erefka tne naskirin serok wan mala Hesen Hemed e. Gund Qeresiy li Binxet, deta Dasika ye, nzk gund Eb Xezef, (Dor 50/60 km dr snor tirkiy ye), ro gund Ferhan, kur x Taya ye. Dibjin pit ku mala Eliy Remo ji bar ber bi bakur ve ne li Qela Dasika, gund lik bi c war bne, ji wan re hatiye gotin Erebiya?

 

2 - zdiyn  Devera Amd:

   Di Beriya Mrdn de, binya bajar Mrdn bi dor 30 k m di binya bajar Amd de bi dor 8 k m komek ji gundn zdiyan, bi piran ji era erqiyan ji er bern tvel, di nav era Milann mezin de(Milann Xidir Axa, bi seroketiya mala Eliy sa, paytexta wan gund Gundor e), jiyana xwe derbas dikin. Piraniya wan ji erqiyan in, gundn wan gundn Milan di nav hev de hatine hunandin.

   Di roja 24/06/2009 an de, li gor soz m nav gundn zdiyn Milan, gund Qizlok an Qizlaox. Ev gund x Hito y s Cindo ye. Mala x Hito ji xn naskirne di nav zdiyan erqiyan de. Ew xn mala Dewr Evd, yn ol ne. Hem j zarokn x Hito xwarziyn Mra ne, xwarziyn Mr Tehn Beg in, ew dikarin nneritiya zdiyn Sriy bikin, di ber Mrekn Lalia nran de..

Min li gotina erqiyan pirs, ji min re gotin; Em dibjin (zdiyn erq am), ango ew zdiyn ku ji mj ve, ji erq am hatine.. ji mj ve di mav Milan de mane xwe wek Milan dibnin. Bel di nav erx dewrann salan de, ji ber qirkirin tevkujiy, gelek l bern zdiyan yn din j, ketine nav gundn erqiyan de bi wan re tne hejmartin wek Dena, Suaniya

Qizlok(Qizlaox): Gund x Hito y s Cindo ye, x zdiyn erqiya ne, ji wan re dibjin zdiyn erq am.. 21 mal li v gund hene. Wek ku me got, mala x Hito mezinn gund in ji van malbatn din pk t wek era Denan malbata Delef,  era Kerxiya malta Xidir Silo Ji xn wan x Hnder Holo y Me'mo, x Evd Mrzay Taw, x Xelef Mr.. Ji prn wan Pr Evdo y Hisn e..  Du goristann wan hene, yek j li nzk gund Qizlaok ye, bi nav Geblo, taybet bi malbata x Hito ye, ya din taybet bi mirda ye li gund Gundor e. (Di van rojan de, kar bar vekirina seyrangeha(Kampa) Blsan dibe. Seyrangeha Blsan li eyn gund Qizlaok, di nav dor 20 donim erd de hatiye avakirin, xwediy w Silman Hito Cindo ye. Blsan; hem seyrangehe bo bhinvedan, hem xwaringehe, hem cih avjeniy ye hem j hotle bo razan..

Kerengo: Nv gund kurdn zd ne nv din kurdn misilman in. ji era Saniya ne, ber Xirmikya.. Ji malmezinn Saniyan yn di gund de, mala Gur ne, ji wan re dibjin Guriy Terlo.  xn wan mala Cel' Taw ne, x Bekira ne. Goristana wan li gund Gundor e a mirda ye. Mezargeha wan a x Geblan e, nzk Qizaok ye. 15 maln kurdn zd li gund Kerengo hene.

Gundor: Ev gund j, nv bi nve. Nv gund kurdn zd ne nv din kurn misilman in. Gund ax Milan mezin, Eliy sa ye. 20 maln kurdn zd l hene, ji van ber ern zdiyan pk tn wek; Qopan, erq, Xalta Dena. Goristana wan li eyn gunde hem j mezargeha wa ye. Pwendiyn wan li gel serokn era Milan, mala Xidir Axa  gelek xwe in. Hem ss wek dengbjek mezin b li Gundor.

Dugir: Gundek xur kurdn zd ne, ji era erqiya ne, wek bern Qopan, kevirbel, Dodo gelek San j l hene. xn wan mala x Evdal in, ew bixwe ji x Hesen in, malmezinn gund mala Cindiy Dawid in. Hejmara maln gund 24 mal hene. Dewr Gso, kalemrek 80 sal ye, dibje min Dr. Qasim Miqdad Ceml Paa bi hev re kurd xwendiye ta roja ro tev nivs hesabn w bi kurdiya latn ne..

etel: Gund ehab Biro ye. Malbata ehab Biro, Axayn era Dena bi tevay ne. Ew bi xwe ji malbata Kok Axa ne, ji neviyn Xell Axa ne, (ehab ehaba), yn ku prejinek di pesn wan de wiha gotiye: ehab ehaba, gur kulaba(Dv Berxa ye), car cara ji prika xwe re wiha be Dibjin dema ku Xell Axa ye ber dilovaniya Xwed, kebaniya w Bzara Denay zarokn xwe ji ber Hisn Qenco revandine hatiye Beriya Mrdn, di nav Milan de, gund etel avakiriye ji hing ve li etel ne. etel, nzk bajar Amd ye, bi dor 8 k m. Roja ro bi ten 2 mal l mane; mala Ismal Read, yn ehab Biro ne. Goristana wan li eyn gund etel ye, x wan, x Menda ne.

Xirb Xw / Kevin: Du Xirb Xw hene, yek kevine yek n ye, ev y Kevin e. Nzk axirbazar e. Gund x Biro y Os ye, xn Mend in. Gelek mal l hene wek mala Xel, mala Hem olo, mala Mr Girav  mala Ey Elyas yn ku ji feqrn Kul ne, qewla dibjin, ji xn x Bekira ne, era wan Dawid ne. Dor 25 malan l heye

Xirb Xw / N: Ev y n ye, gund Mecd Qasim Zilfo ye, ji era Suaniya, ber Topiya ne, 7 mal l mane

Qliy: Gund Sinan axay Qado ye, pismamn mala ihab axa ne, ji bav kaln xwe de axayn era Dena ne 10 maln wan li v gund hene, goristana wan di eyn gund de ye, xn wan x Mend e. Ev gund girday naveya Derbsiy ye.

Xirbe Xezal: Gund Hesen Kalo ye. Dor 15 malan l heye, xur zd ne. Ev gund j girday naveya Derbasiy ye, xelkn w j ji era Dena ne, xn wan j x Mend in, goristana wan li gund Qliy ye.

Xirb Feqra: Gund Mecd Heso E'mo ye, ji era Saniya, ber Haciya. end maln Saniya yn din j l hene, wek mala Remo, mala Hefo Elk, mala Bir et'an, mala Hesen Remo mala hesen Os, ji ern Hac, Top Xaltan ne, xn wan ji mala x Bekir in. 15 mal ta roja ro li v gund mane.

Merkeb: Gund Salih Xelef Hiso E'mo ye, ji era Suaniya, ber Haciya. Ev mal ji malmezinn Suaniyan t naskirin. Hem j mala Pr Omer, yn ku Xalt ne li v gund ye end maln erqiyan j l heye, xn wan mala x Bekir in, goristana wan li gund Gundor e, hejmara malan di gund de 35 mal hene.

Tileli'q an Ter Hik: Gund Xelef Hiso E'mo Hezniy Reik e, ji era Suaniya ne, xn wan mala x Bekir in, 11 mal li gund mane.

 

avkan:

x Sed kur x Hitoy x Cindo ye, neviy x erqiya ne, diya w Heyat ye, kea Siyar Beg e ji malbata Mra, ango ew xwarziy mrekn zdxane.. ro roj, ew wek berpirs alakvanek zdiyn Cizr y naskiriye xwe ji problem pirsgirkn zdiyan re vala kiriye. Ew di sala 1966 an de li gund Qizlaox bye l j akinc ye. x Sed dibje ku hejmara gundn zdiyan li Cizr dor 66 gundan heye hejmara zdiyan li Cizr dor 20,000 nefer heye. L ez dibnim ku hejmara zdiyn Cizr ji wilo gelektire, di ser 25,000 nefer re heye. 24/06/2009 

Hem Cel'oy x, sala 1944 an li gund Kerengo bye, ji era Sana ye, niha mala w li Qamilo ye. 18/06/2009

- Sibhiy Mihemed: Dengbjek gelr ye, ew ji era apezniya ye, di sala 1947 an de, li gund ewit, nzk Qamilo bye l akinc ye. Min ev pere strana Derw Evd roja 01/06/2009, ji zardev w girtiye.

 

 

Kon Re     04/07/2009    Qamilo        Berdewam heye

  

   

 

 

 

 

  

 

apkirin

copyright 2002-2008 info@pen-kurd.org