ZDIYN CIZR; TIRBESPIY, AMD,

SER KANIY HESEK

- 3 -

 

Kon Re

 

 

( Lo lo Hey lo lo.. Edl dibak; de werin, werin gel hevala, gel hogira! Em du'ak ji reb xwe bikin; sal payzxr z li welat me biketa, giya bibna ar tiliya, na welleh ar buhista Selefa siwar Derw Evd hatiba dev kon bav min keik birawesta, Derw Evd tasek ava cemid ji min bixwesta... Ji kfa ji eqa, ji leza xirxal ling min bifirya, bazin dest min bikesta Ez bama ber kun ava nv ev, tasek ava cemid, qeris bidagirta, ireira r xav ji snga xwe bidota, dest xwe bavta brka xeftan amgeylan, engek ekir xiloxav li nav bixista Bi dest rast, rahita tasa av, bi dest ep jre kiriba kemberbesta Min ew tasa cemid hd, hd biriba ji ezz dil xwe re, daba desta Bera hing Derw Evd av xwe li min bikenanda, lvn xwe li min bigezta Hing mirad meqsed min li dinyay ibna, min ji nka ji reb xwe bixwesta) 

 

3 - zdiyn  Devera Ser Kaniy:

   Wek ku me di be pn de da zann ku, Beriya Mrdn ji em Ceqceq ta bi em Zirgan, di ber snor Sriy Tirkiy re dirj dibe. Ango ew cih ku ev ern kurdan l akinc ne; Pnar Al(Temik, Bbilan Mrsin), Deqor, Mil( Milann Xidir Axa an Milann Mezin), Kk bi tev bern xwe ve. Bel ji em Zirgan ber bi rojava ve, dibe deta Wranar, ew j cih rnitina du ern kurda yn mezin e; Xelecan Milann Pa. Gelek kalemrn herm yn ku min ew dtin, li gor ku ji bav kaln xwe sehkirine, ji min re gotin: Ji Cizra Botan ta bi em Zirgan jre dihat gotin Botan ji em Zirgan Gir Mr, rojhilat Ser Kaniy, bi dor 20 k m ta bi rojavay Ser Kaniy bi 22 k m, jre dihat gotin Milan deta Wranar. Wek ku diyar e, herma Wranar, qela Hilliy derdora rfay ji sed salan ve, cih van ern Kurdan yn zd b; Dena, Xalta, erqiya Saniya. Mirov dikare bibje ku btir cih Era Dena b. Bel ji ber fermann ferm ji rex Osmaniyan ve, ji ber xela cefay ve, ji ber er litiy ku di navbera kurdn zd erebn misilman yn era Gsan de diqewimn, gelek ji zdiyn herm tarmar bn; hin ji near ji cih bav kaln xwe kober bn, ber bi rojhilat ve, xwe li iyay ingal Kurdistana bar girtin, hin ber bi rojava ve, xwe li iyay kurmnc girtin, hin ji ber zilm zor bn misilman hin di beriya Mrdn Wranar de belav bn.. Xwe di nav ern Kurdn misilman de parastin bi taybet di nav Era Milan de, bi herdu beran ve, Milann Xidir Axa Milann Pa, ku piraniya wan roja ro dibjin em Mil ne Er, roja ro gundn wan di nav gundn Ereb Kurdn misilman de belavin.

   Li Beriya Wranar, gund Xirb Betan, gund her rojavay Ser Kaniy ye, min ji kalemrek zdiyn Xalta pirs: Hn ji keng ve hatine v beriy? Bi keser li min vegerand got: Bersiva v pirsa te zor etne.. Ez j nizanim em ji k hatine Tit ez zanim ku em li vr bne, l bav kaln me li gelek devera geriyane ta ku ghan v dever... ima em belav bn, hatin kutin qirkirin ima..!! ez j nizanim?!!

Ji gundn zdiyan yn rojhilat Ser Kaniy evin:

Can Temir:  Gund zdiyn era Xalta ye. Li ser em Circib mezin e, rojhilat Ser Kaniy ne bi dor 18 k m an. Hejmara maln gund dor 35 mal heye. xn wan mala x Eyoy x S'ado ne. Pr wan Hesen Mema ne. Mixtar gund Xell heso ye. Goristana wan mezine, ji gelek gudan miriyn xwe l vedirin, dor 500 m dr snor tirkiy ye.

Zdiy: Ew j gund zdiya ye, yn era Xalta, dor 500 m nzk Can Temir e, dor 25 malan l heye.

ekiriy: Gund zdiyn era Xalta ye. Nzk gund Can Temir e. Gund Fewaz Tem, mala Re Bb mala Sed Silo ye, dor 22 malan li gun heye.

Til Beyder: Gund x Hesen x Hemd e, temen w di ser 80 sal re ye, ew x zdiyn erqiyan Ser Kaniy bi tevay ye. Ten 6 mal li Til Beyder mane..Ew j erqiya ne.

Mirks: Bi ten 2 mal l mane, yek ji Xalta ye yek ji Adiya ne.

Derdara: Bi ten 6 mal l mane, ew j erqiyane ji ber Merwana, wek mala x Biro..

Cahfa: Dor 10 malan l maye, ew j erqiya ne ji van beran e: Qopana, Bilika Merwana wek mala Idoy Mistefay Sno.

Til Sexir: Gund era Xalta ye, dor 15 malan l maye, xwediyn gund mala Mi'oy Hio ne, xn wan mala x Eyoy x Sa'do ne, goristana wan li gund Zdiy ye an li gund Can Temir e

Lizge: Gund mala Hesen Xabr e, 5-6 mal l mane, ji era Maseka ne.

Esediy: Li bar Ser Kaniy, ser riya Til Temir bi dor 10 k m ye, piraniya gund ji era Xalta, Torina Bilika ne, Gund Biroy Brahm Eyoy Sem'o ye. Bel ji gundn zdiyan yn Rojavay Ser Kaniy evin:

Xirb Betan: Dor 22 k m rojavay ser Kaniy ye, 3 k m dr snor tirkiy ye 55k m dr bajar Wranar ye. 10 maln ra Xalta l hene, ji ber Milika ne, ji malbata Snoy Birh ne. Niha Ze'm Snoy Birh mezin gund e. xn wan mala Eyoy Se'do ne, niha kur w ex Brahm x Eyo ku li gund Til Tewl dimne xitiya wan dike. Goristana wan li gund Til Xenzr e.

Til Nayif: Ew j tev ji era Xalta ne, ji ber E'cac in, malbata Dir'y Sno ne. Dor 7 malan l maye, xn wan eyn xn mala Eyoy Se'do ne goristana wan li eyn gund e.

Til Xenzr: Bi ten malek Xaltiyan l maye, ew j ji ber adka ye, ji malbata Ehmed Nayif Ht ye.

Qz: An Eb Cerad, herdu yek gundin. Gund mala brahm Pa b.. Ber dor 20 maln zdiyan l hebn, l niha kavil e, kes l nema ye, piraniya wan ne Elmaniya Ser Kaniy.

Tilliy: Xelkn v gund ji van bern erqiyan pk tn; Qopan, Adiya, Merwana, Torina, Milikan.. Dor 10 malan l mane. Ji malmezinn gund yn ber mala Ey Xil Hesen bn, ew j dibn ji torin pismamn Derw Evd axa. Goristana wan li gund Derdar ye, rojhilat Ser Kaniy, li ser em Circib. Goristana Derdar a zdiyn erqiya bi tevay ye. xn wan mala mala x hesen in li gund Til beyder.

Li Ser Kaniy j dor 30 maln kurdn zd hene, mala x Hesen Hemd, ji gund Til Beyder  wek xn erqiyan yn Ser Kaniy tne naskirin.

avkan:

- x Hesen x Hemd: Di sala 1929 an de li gund Qliy bye, roja ro ew x olye ji era erqiyan re a Ser Kaniy. Kur w x Xelef x Hemd pre alkariye dike(1956 li Til Beyder bye), hem j Cemla Heyd, kebaniya x Hesen, di war zdiyatiy de pir jr zana ye, temen w dor 75 salan heye. Ez ji sihbeta w tr nebm Til Bder roja 26/06/2009.

- Ze'm Snoy Birh: Ji era Xalta ye, sala 1954 bye, niha li gund Xirb Betan dimne. Xirb Betan roja 26/06/2009.

- Hec Mehmd Xelef: Misilman e ji era Kka ye, sala 1950 li gund Qereqb bye, niha mala w li Ser Kaniy ye. Ser Kaniy roja 26/06/2009.

 

4 - zdiyn  Devera Hesek:

   zdiyn devera Hesek dikevin orta Beriya Mrdn, ango navbera bajar Mrdn iyay Ebdulezz Ew j wek Kurdn zd yn may, ji near, xwe li v Beriya Mrdn girtine.. Xwe l parastine gund ava kirine.. Bi taybet pit mirina Ibrahm Paay Mil di sala 1908 an de, li gund Sifeya, (bakur bajar Hesek bi 20 km), herifandina hevbendiya Milann Pa di sala 1919 an de.

   Mirov dikare bibje ku, bi dagirkirina Fransizan ji Cizr re, kon aram tenahiy btir ji ber hat vegirtin, wiha Kurdn zd, ji l, er beran, gelek gund di devera Hesek de ava kirin.  

Gundn devera bajar Hesek evin:

Bor Sed: Gund Evdiy Biro ye, San ne, bi ten 9 mal di gund de mane.

Xirbet Dlan: Gund mala Hem Bo Xelef Silfc e, San ne, dor 17 malan l maye.

Me'ik: Gund Ezz Lihb e, San ne, xelkn w mirdin, 12 mal di gund de mane.

Her: Gund Biar Mihemed Nayif S'edo ye, Su'an ne, gundek tvel e, bi ten 15 mal di gund de mane.

Avgra: Gund mala Elk Evd Gur ye, Xalt ne, xo Bekira ne, bi ten 6 mal di gund de mane.

Xirbet Cemel: Gund mala Tozo ye, ew ji era Xalta ne, xn wan, x xo Bekira ne, bi ten 20 mal li gund mane.

Mork: Ev gund j y mala Mihim Eyo ye, axayn erqiya ne, ji pismamn Derw Evd axa, bi ten 7 mal l mane.

Nasiriy: Bi tevay ji era erqiya ne, gund Hem Ehmed Eyo ye, axayn erqiya ne, ji mirovn Derw Evd axa ne, niha bi ten 7 mal l mane.

Enteriy: Tev  ji era Dena ne, gund Elyas nis Me'm ye, bi ten 10 mal l mane.

Mehmdiy: Gund Emn Sefer e, Xalt ne, ber 6 maln wan l heb, niha vala ye.

Gir Re an Til Eswed Xerb: Gund Ehm Biro ye, Den ne, bi ten 8 mal li gund mane.

 Gir Re an Til Eswed erq: Gund Ey Me'md e, Era Reika ne, 12 mal l mane.

Qumer Xerb: Bi tevay  ji era Dena ne, gund Heso Hec Reo ye. Bi ten 20 mal l mane.

Qumer erq: Gund Dawid El Mem ye, ew j Den ne, bi ten 7 mal l mane.

Cidd /1: Du Cidd hene, herd j yn malbata Kuk Elone, era Dena, bi ten 8 mal li v Cidd mane.

Cidd / 2: Gund Salih Hesen Kuk e, bi ten 6 mal l mane.

Til Tr: Gund Derw x Heso ye, 20 maln Dena l mane.

Xirb ad: Gund mala Cel'o Bekiro ye, Suan ne, bi ten 12 mal l mane.

Berzan: Gund Evd Kelo ye, 25 maln Saniyan l heye, hin maln Ereba j l heye.

Zdiy: Gund Ibrahm Hisn e, bi esl xwe Pr e, Ji tev eran l heye, di ser 90 maln zdiyan dig und e heye.

Tolko: Gund Kemal Xelef ela Eliy Ne'mo ye, erq Xalt x in, hejmara danitiyn gund di ser 85 mal re heye.

Til Tewl: Gund x Ms ye, ji tev er beran l heye, hin Ereb j l hene, hejmara maln zdiyan di ser 40 mal re heye.

Silman: Gund Daw Himd e Bi piran ji era Dena ne, di ser 90 maln Dena dig und de heye di gel end maln Ereba.

Xirb Xidir: Gund Niman Oso ye, x xo Bekira ye, Xalt ye, 10 mal dig und e mane.

Tiwne(Toq Elmilih): Bi ten 6 maln erqiyan l mane, ew j mala Xelef Cello ne.

Xbi: Bi ten malek l maye, ew j mala Hes Hisn e.

Til Temir: Bi ten malek Xaltiya l heye, ew j mala Xidir Emn e.

Hesek: Di bajar Hesek de, j dor 100 mal heye ji x, mird pran, ji tev er bern zdiyan l hene. Li Qamilo j dor 30 maln zdiyan heye.

   Goristana zdiyn erqiyan yn devera Hesek li gund Tolko Avgra ye, l guristana zdiyn Xalta yn devera Hesek li Gund Gir Re e a wan li devera Amd li gund Gundor e.

Pagotinek pdiv:

   Ez ne bawerim ku di dinay de, fermann tevkuj an cenasid an enfalkirin ber ferman tevkujiya Kurdn zd bi pilan, rk pk  derketibin.. Ew fermann ku ji orta erx 16 an ve, bi rengek ferm destpkirine wiha 72 an 73 farmann cenasd bi ser gel me Kurdn zd de hatine.

   Ola Kurdn me yn zd, ji kevntirn oln dinyay ye.. Oleke kurd a orjnal e.. D'a limjkirna v ol bi ziman Kurd ye.. Ev ol bi koka xwe li oln Hindo- ran yn Mezopotamyay ye vedigere.. Oleke xwerist serbixwe ye.. Kevnetorek oldar y taybet p heye, ew j bi ziman Kurd ye.. L mixabin ev ol ta roja ro di gernokeke vaart ne beyan de dij ji ber ku olek devik ye, bi ten di snga Qewal, Pr xan de maye parast.. Cih dax ye ku ji pirensbn v ol, destr nine ku kes bibe zd..! Ango, ne oleke belvbn ye.. Ev yek j bye sedemek bingehn ku er w bibe bi dem re, di nav oln din de bihele winda bibe..

   Ez wek nivskarek kurd, parastina v ol ji mercn sereke dibnim, hebna w, hebna kurdewariya resen e.. Bi saya qewil, beyt du'ayn v ol, gelek ji gotinn me yn orjnal, ji talan hatine parastin wek ku hn tev dizanin; ziman, ert hebna gelan a pn e Qedexekirina v ol, qedexekirina ziman Kurd ye parastina w, parastina kurdewariya resen e...

avkan:

- xms Hisn so: Xalt ye, sala 1917 an li gund Seyrek, wlayeta Diyarbekir bye, niha li gund Tolko dimne. Roja 02/07/2009.

- Nisoya Do Reo: Den ye, sala 1935 li nava Amd bye, kebaniya xms so ye, li Tolko dimne. Roja 02/07/2009.

- Elyas xms so: Xalt ye, sala 1955 li gund Gumer Xerb bye niha li gund Tolko ye. Elyas di ware ern zdiyan de pispore, li gor zanebna xwe dizane kijan er ji k hatiye, ji kjan ber yeRoja 30/06/2009 roja 02/07/2009.

- Ebdoy Eliy Biro: erq ye, sala 1933 an li gundek devera Wranar bye, niha li gund Tolko dimne. Roja 02/07/2009.

- Sibhiy Mihemed: Dengbjek gelr ye, ew ji era apezniya ye, di sala 1947 an de, li gund ewit, nzk Qamilo bye l akinc ye. Min ev pere strana Derw Evd di roja 01/06/2009 an de, ji zardev w girtiye.

 

   Kon Re         Qamilo   12/07/2009

 

  

   

 

 

 

 

  

 

apkirin

copyright 2002-2008 info@pen-kurd.org