Qamilo herma Cizr

(Binxet)

Kon Re

 

Herma Cizr Ango Binxet, eva ku bajar Qamilo tde ye, dikeve her bakur bare suriy de.Ji bare ve smor raq ye, ji bakur ve snor tirkiy ye(Serxete). Zincra iyay Torose wek iyay Mazdax, Xurs, Mrdn, Bagok ta ku digihje qontara iyay Cd.

Di saln cenga chan a yekemn de1914-1918,  dema ku elmanan xeta hesin( Berln-Bexdad) ghandin Nisbn, ji w hing ve nav Serxet Binxet hat gotin, kurdn li jr xet man Binxet kurdn li jor xet bn Serxet.

Parzgeha Cizr ango Hesek - senter bajar Hesek ye -ji mazintirn parzgehn suriy ye.Pvana w 23, 333 k.m2. Hejmara xelkn w ta sala 2002an dor 1, 313, 099 neferye, ji bil kesn kurd ku b nasname hin din ku  nav wan qet nehatiye tomarkirin. Cizr navdare bi dzbn firehbna xaka  xwe, nexasim bi Deta Mrdn(Beriya Mrdn), deta Xelef Axa(Sinceq:Ata) deta Hesinan, hem j bi iyay Abdulezz beek ji iyay ingal Kewkeb Milan iyay Qereox Koeran.. bi em Xabr Ceqceq Dicle. Cizr di chan  de navdare bi gir, nwar aristaniyn her kevin drn ku tde hatin avakirin wek:Ork li gir Mozan bi andiniya zeviyn  havn zivistan, wek genim, ceh, nok, nsk, pembo   bi Petrola Gaza ku li Rimlan Qereox Cibise hatiye dtin..

Ji kevin de Cizr cih war gelek er hozn kurda ye wek.Kkan , Milan, Koern mran,  Aliyan,  Hesinan , Abasan, Mrsnan, Hevrkan, Koekan, Deqoryan, Gabaran, Temikan, Bbilanan, Hacsilmanan, Kasikan, Koreseyan, Dorikan...hwd hin ern ereban, di gel hin gundn Siryaniyan..Di sala 1973an  hikmet dest bi erebkirina Cizr kir, dor 33 gundn ereban ji derv parzgeh Hesek di nav kurdan de bi rnitin dan, hem j nav gundn kurdan guhertin bi navn ereb..

Di navbera saln 637-639 zayn de, pit ku Helwan Tekrt ji rex misilmanan ve hatin vegirtin, misilmant ketiye Cizr Nisbne de gelek droknivsn ereban behsa kurdan di Cizr Nisbn de kirine wek:Ibin Xerdazbe, Qudame Bin Cafer, Mesd Ibin Cibr..V paiy Holako di pey re Tmor Ling di sala 1394an de Cizr wran kirine, xelkn w xwe di quntara iy de veartine..

Di sala 1514an de, Cizr ketiye bin dest Osmaniyan de di sala 1922an de dest Franszan de, weha ta sala 1946an damezirandina dewleta ereb di suriy de .

Piraniya xelkn Cizr kurd in, nexasim di ber snor tirkiy re, s ol bi hev re tde dijn :misilman, xirstiyan zd..

Ji naveyn Cizr ji bil bajar Hesek  ku parzgeha Cizr ye: Ser Kaniy (Raseleyn), Drika Hemko(Malikiy) Qamilo.Ji bajarokn w:Amd, Tirbespiy(Qehtaniy), Derbasiy, Til Koer(Yehrebiy), edad, Til Berek, Rimlan..

Qamilo: Ev bajar ku hin jre dibjin Kalforiniya rojhilat, hin dibjin Parsa bik hin dibjin Bka Cizr , di sala 1926 an de ji rex Franszan ve hatiye avakirin-Bi avakirina qijla leker seraya frans re- li ser girek kevnar di binya Nisbn de,  bi dor 2 k.m an, di nav  xaka ku weqfa ziyareta Zeynelabidne-eva ku dikeve nv Nisbn de -pit ku snor di navbera  tirkan deshilatdarn Fransiyan di suriy de hat dann, Ji bo rest b gotin , di destpk de  cihyn Nisbn, siryaniyn Bagok, ermenn ku ber tirkan revyay bn kurdn derdor bi avakirina Qamilo re westiyane , xwe li dor xank Qidr beg ,  sera qijleya frans em Ceqceq girtin,  kombn xwe danehev weha Qamilo ji end taxan,  di binya Nisbn de hat avakirin.wek:taxa, Siryan, Ermen, Ariy, Cihyan, Tey El Fero(Xerb)di gel gund Hilliy ji baxerb ve Enteriy ji bare ve ..Roja ro ji sed 70 ji tevgera w di dest kurdan deye wek:Bazirgan, andin, perwerdekirina di dibistanan de, Bijjk, Avokat, Endezyar, avakirina avaniyan...

Ji cihn navdar di Qamilo de:Gora seyday Cegerxwn, Mihened xo, goristana welatparzn kurdan li gund Dugir ku ev qehreman tde hatine veartin:Hemze beg Miks y ku kovara Jn di sala 1918 an de li Stenbol di weand, Hac Msa beg, Kor Hisn paa, Dr.Nafiz beg Zaza, Dr.Qasim Ceml paa, Arif beg Ebbas, Haco axa y Hevrk, Ebdulrehman axay Eliy nis..hwd

Hem j gora Osman Sebr li gund Berkevir ye, gora brahm paay Mil li Sifeya ye:

Dor 12 partiyn kurdan yn siyas li Cizr hene , nv veartne, her yek ji wan rojnameyeke w ya demdem bi ziman ereb heye, hin ji wan kovarn wan bi ziman kurd j hene, wek kovara Gelawj, Pirs, Jn, Gulstan, Str, Xunav..hwd, l mixabin tu navendn kurdan yn and nnin.  

Nav Qamilo,  ji Qam hatiye girtin, ew qama ku li ser perav Ceqceq bi pirbn n dihat:Roja ro em ceqceq Qamilo dike du par :Rex Xerbiyan rex Atan.Hejmara danitiyn w 168, 369 hezar kesin ji bil kurdn b nasname ku hejmara wan di ser 300, 000 kes re ye, kurdn ku nav wan nehatiye tomarkirin.

wek ku diyare Qamilo b navdar bi rdana 12 azara 2004 an.

Di baweriya min de Qamilo ji bajarn kurdan yn ku hejmara  bijjk, avokat endezyarn kurdan  bi pir bn l hene .

 

 

apkirin

copyright 2002-2004 info@pen-kurd.org