Konê Reş di hevpeyvînekê de

Bi Rojnameya BEDIRXAN re li Silêmaniyê

Kêfxweş dibim ku pirsên şanda ( Dezgeha Çap û Belavkirina Bedirxan )û rojnameya ( Bedirxan )di bin serokatiya mamosta Hemîd Ebû Bekir Ehmed û hevalên wî de bersiv bidim,ev şanda ku bi serdanekê hatibûn Qamişlo û sûriyê û di vê serdanê de ez bi Mîdaliya Festîvala BEDIRXAN xelat kirim.

Ez jî ji can û dil spasiya wan dikim.

Konê Reş

Qamişlo

1-Çawa te dikarîbû xwe nêzîkî Bedirxaniyan biket ?

*-Ji mêj ve min çîrokên mîrekêm Botan di oda bavê xwe de seh dikirin.ta ku ez di sala 1977 an de çûm Almanya Rojava ji bo xwendinê.Li wir min sehkir ku Mîr.Dr.Kamîran Bedirxan ji Parîsê hatiye Bonê ji bo danîna bingehê (Dostaniya Kurd û Almaniyan),wê gavê min ji kurmamê xwe pirsî :Gelo Mîr.Kamîran ji mîrekên Bota ye ? Kurmamê min bi erênî li min vegerand.Hingê ez li wan çîrokên ku min, di biçûkaniya xwe de sehkiribûn vegeriyam û kûr di Cizîra Botan û Mîrekên Botan de ponijîm û wiha piştî vegera min welat min bêtir çîrokên wan sehkirin û dîroka wan xepart..Di serê sala 1989 an de dema min û hevalekî xwe kovarek bi navê (Gurzek Gul )bi tîpên latînî weşand,pêdivî bû ku ez li daner û berhevkirê tîpên kurdî latînî bigerim û wî ji nêzîk ve nas bikim.Wê çaxê jî, ez li Mîr Celadet Bedirxan rast hatim,û piştî pirsyanan û xepartina li dor jiyana wî,min sehkir ku kebaniya wî Rewşen Xanim Bedirxan hêj saxe û li bajarê Banyasê dijî.Min yek nekir dido û min xwe gîhand wê ...û wiha ez ketim nav deryaya malbatekê ku tev jiyana xwe di ber welat û miletê kurd de terxan kirine û tev di zîvarî û mişextiyan de mirine.

Ez çawa bûme pispor di malbata bedirxaniyan de...Dikarim bibêjim; piştî ku min Rewşen Xanim naskir û hûr hûr lê guhdarî kir, wê kul û xemên xwe,çîroka malbara xwe,mişextî, zîvarî û bêkesiya malbata Bedirxaniyan ji min re got û şirove kir, min xwe dît ku ez wek pisporekî me di warê malbata mîrekên Bedirxaniyan de..

Lê încex ez dilopekim avbim di vê pisporiya xwe de, di warê deryaya pisporiya di malbata Mîr Bedirxan de.Ji ber ku em gelê Kurd her û her emê deyndarên wabin: Mîr Miqdad Medhet Bedirxan bû yê ku di sala 1898 an de yekemîn rijnameya kurdî bi navê (Kurdistan ) li Qahîre /Misir çapkir û li Kurdistanê da bi belav kirin,Mîr Emîn Alî Bedirxan bû yê ku yekemîn helbesta kurdî ji zarokan re nivîsandiye,mîr Abdul Rezaq Bedirxan bû yê ku yekemîn dibistana kurdî di gel Simko Axayê Şikakî li Xoyê vekir û pêwendiyên xweş di gel ermen û Rûsan de girêdan,Emîn Alî Bedirxan bû yê ku Rengên vê ALA ku roja îro li asmanê kurdistana azad li ba dibe bijartin di sala 1918 an de,mîr Celadet Bedirxan bû yê ku di sala 1932 ande tîpên latînî ji zimanê Kurdî re bijartin û berhev kirn û bi wan tîpan bang li Kurdan kir û got:( Kuro ! eybe ,şerme ,fihête an hînî xwendin û nivîsandina zimanê xwe bibin an mebêjin em kurd in...)û hîn û hîn .Ma Bedirxaniyan çi ji miletê kurd re pêşkêş kiriye û çi pêşkêş nekiriye..

Çendî ji min bê ezê bê rawestan li dor vê malbata şoreşger,rewşenbîr,rojnamevan û dûrdîtî bi kolim û bi xepêrim.Ji qenciyên ku Xwedê bi miletê kurd re kiriye, malbatek wek Bedirxaniyan ji me re şandiye.

2-Çi nivîsên te yên nû li dor mîr Celadet Bedir Xan hene ?

*-Mîr Celadet Bedirxan wek kaniyek ava zelale û ez wek tîkî wê avê me ,çendî ji wê avê vexwim kela min hênik nabe..Her dem û gav ez bi dûv saloxdan û nûçeyên Mîr Celadet Bedirxan de di bezim û kom dikim.

3-Di baweriya te de sedemên herifandina dewleta Bedirxan çi bûn ?

*-Di baweriya min de û piştî xwendin ,lêkolîn û pirsyanê ji xelkên herêmê ya ku ez di nav de dijîm,(çiko herêma me jî ji kevin de bi ser Botan ve dihat berdan û di bin desthilatiya mîrekên Botan de bû)sedemên herifandina Mîrnîşiya Botan vedigerînim çend xalan diyar û nediyar ,ji xalên nediyar :

1-Berberî û nakokiya ku di hundirê malbata Azîzan xwe bi xwe de hebû,ev xal gelekî giring bû ji herifandina mîrnişiya Botan re.Wek ku Kurd dibêjin : Kurmê darê ne ji darê be dar kurmî na be.

2-Îngilîz bûn,Îngilîzan rê nedan mîr Bedirxan ku dewletek bi rêk û pêk ava bike û dawî bibe kelem di pêşiya bazirganî û desthilatiya wê û Hindistanê de. Di gel ku kînek wan ya kevin li ser kurdan hebû,ew kîn jî vedigere Selahedînê eyûbî,û rizgarkirina Mala Pîroz li Qudsê..

Belê ji xalên diyar :

1- Xiyaneta pismamê wî Yezdan Şêr di gel wî 15 hezar ji çekdarên kurdan.Ne wilo tenê ,belê sekinandina wan li kêleka Osman paşa û şer kirin dijî mîr Bedirxan..

2- Rola Nemrûd Resam,ew kesê aşûrî yê ku ji xelkên Mûsilê bû û di qunsilxaneya îngilîzan de li Mûsilê kar dikir . Wî jî divîbû tol û heyfa Nestoriyên Botan ji Mîr Bedirxan hilîne....

Bê guman hin sedemên din jî hene..belê hema bi kurtî wiha ez karim bibêjim..

4-Gelo ! tu destnivîsên neçapkirî li bal te hene li dor Bedirxaniyan ?

*-Na,tu destnivîs an arşîfê li dor Bedirxaniyan li bal min nîn in,tiştên ku hene jî çend wêne ne min ji bal Rewşen Xanim anî bûn û min ew wêne di pirtûka li ser Mîr Celadet Bedirxan de belav kirine..Vê paşiyê û ta roja îro ez wêne,destxet,çîrok û serpêhatiyên li dor mîrekên Botan û Bedirxaniyan didim hev,wek nimûne min hin wêneyên Bedirxaniyan ji bal mala Haco Axa anîne ,hin ji bal mala Cemîl Paşa Diyarbekirî hin ji bal mala Elsilih ji libnanê û wiha..

5-Gelo hêj pêwendiyên te bi hin neferên malbata mîr Bedirxan re hene ?

û çima tu di festîvala Bedirxan a yekemîn de amade nebû ...?

*-Belê, hêj pêwendiyên min bi hin neferên malbata mîr Bedirxan re hene,wek Sînem Xana Mîr Celadet Bedirxan û xuşka wê Oseyma Xanim li Qahîre/Misrê û ez kêfxweş dibim dema ku xelk xwe li min digirin û pirsa Bedirxaniyan ji min dikin.

Belê ez hatim xwestin ji bo beşdariyê di festîvala Bedirxan de a yekemîn li Bexdayê,lê hem di çax û demên wê de ji min re nehat gotin hem jî navê min di nav navan de nebû,û bi dilsarî ji min re hat gotin..tevî wilo min pîrozbahiyek bi navê Dr.Kemal Mezher Ehmed ji beşdarên festîvalê re şand di gel gotarekî li dor Bedirxaniyan û Ala kurdî..Lê bi hatina kak Hemîd Ebû Bekir Ehmed û hevalên wî ji (Dezgehê çap û belavkirina Bedirxan) bo Suriyê,û xelatkirina min bi Mîdaliya Festîvala Bedirxam şahiyek mezin di dilê min de çêkir ez jî ji can û dil spasiya wan dikim.û sala bê ku tu sedem nebin bêguman ezê amade bibim..

6-Gelo mirov dikare di paşerojan de festîvala Bedirxan li Qamişlo vejîne ?

*-Roja îro, gelekî zore ku wek Festîvala Bedirxan li Qamişlo were li dar xistin. Çiko ta ku em şahiya şokirina zarokên xwe di dar dixin em li sê/çar bîroyên parastinê digerin ta ku em karibin îznê bistînin..!Vêca emê çawa karibin Festîvala Mîr Bedirxan li Qamişlo li dar xînin..?! Dibe di paşerojan de derfet hebe û bidin.Ew jî bi demokratiyê û mafê gelê kurd ve girêdayî ye..û ez gelekî kêfxwş dibim ku rojekê Festîvala Bedirxan li Qamişlo bi hata li darxistin û berî mirinê me ew yek dîtiba...

7-Gelo dem hatiye ku Albomek bi wêne û kurtiyek ji jînenîgariya her neferekî Bedirxaniyan bê çap û belav kirin ?

*-Belê ,çima dem nehatiya ku albomekî taybet bi wêne û kurte jiyana tev neferên malbata Mîrekên Botan bê çap û belav kirin.Çendî em navên neferên vê Malbatê bi parêzin û bilind bikin ,em xwe diparêzin û xwe bilind dikin..

Di baweriya min de çapkirina albomekî bi weneyên wan wefadariyeke zor mezine û vegerandina hinekî ji deynê wa ye ..Em gelê Kurd her deyndarên Bedirxaniyan e,û dem hatiye ku em hinekî ji deynê wan li wan vegerînin,bi kêmayî bi Albomekê..

8-Baweriya te di Dezgehê çap û belavkirina Bedirxan de çawa ye ?

*-Di baweriya min de,damezirandina Dezgehê Çap û Belavkirina Bedirxan,û di gel re weşandina rojnameyekê bi navê ( Bedirxan ) wefadariyeke mezine ji navê mîr Bedirxan re,û xweş nîşane ku gelê kurd kevnê xwe jibîr nake ,ji xwe yê ku kevnê wî nebe qet nikare nû ava bike,Bedirxan kevnê me ye,wiha lê bixwedî derketin nîşana pêşketinê ye ,nîşana xêrê ye..Mala we ava be Xwedê li pişta we be.

9-Gelo tu raziye ji nivîsên ku ta niha li dor Bedirxaniyan hatine pêşkêşkirin ?

*-Na, qet ez nerazîme.gerek ta niha bi dehan teze û dektorayên bilind li dor malbata Bedirxaniyan bi hatina amadekirin ,roja îro ,bi sedan xortên me di zankoyên bilind de di xwînin ,qey kes ji wan dektoraya xwe di warê Bedirxaniyan de nabijêre û xwe di vî warî de nawestîne ? Ew çend kesên ku hene jî em ji dil û can spasiya wan dikin wek nimûne :Dr.Selah hirorî û Zekî Ozman xwediyê malpera Celadet Bedirxan û bi taybetî Hîmdar û karmendên Pirtûkxaneya Bedirxaniyan li Duhokê û hûn Dezgayî Çap û belavkirina Bedirxan li Silêmaniyê û spas ji we tevan re .

Konê Reş

Qamişlo

çapkirin