DEWLETEK ZIMANEK

  

Kon Re

 

   Kelkela germa havn ye. Xwdan ji bedena mirov  tte  xwar, kes nikare xwe li ber trjn roka v havna Qamilo bigire. k ivk li asman tne birajtin...Ji bil ku hin tit mit di hinav mirov de di kel e, difre wek pln deryay di ser hev re diqulipe.. bi dem re di perpite. Dawya daw, tev ji mirov re dibin brann wek xewn xeyalan. Wek, palgehek ji perojan re.. Dibe ku mirov hin caran pala xwe bide wan sdey ji wan bigire sebra xwe bi wan bne.

   Di v germ de byerek, brannek, wefadariyek tu i nav l dik bike, bi xurt li dergeh hu, mej dil min dide, ew j eve; Branna 55 saliya kokirina rehmet mr Celadet Bedirxan e.

Mr Celadet Bedirxan, Ev ku ji ber 74 salan ve hawar gaz Kurdan kiriye gotiye :

 ( Yektiya milet kurd bi yektiya ziman kurd tte p. Di yektiya zimn de gava pn j yektiya herfan e.Yan ji bona nivsandina ziman miletek, divt zana xwendewarn w milet bi tevay ji bona ziman xwe elfabyek bibijrin heke di w ziman de end zar hene, zar hem bi w elfabay bne nivsandin.) Hawar, hejmar 10, sala 1932 an

Bel, wek ku diyare, ji sala 1991 ve, em v brann li Qamilo bi br tnin. L sal 2006, du gotaran, hevpeyvnek na min a Kurdistan ptir ez hejandim livandim; Ji ber ku tev li dor zlanek digerin, ew j zlana ziman Kurd ye. Gotara pn a romannivs Kurd Lale Qaso b, bi nav ( Gelo ev Hikumeta Kurdistan ye yan a Soristan ye ? ), di rizgar.com de, roja 28 June 2006 belav bye. Romannivs Qaso di gotara xwe  bi kezebewat dibje, dibilne dipirse: ( Gelo bi rast soran hikmeta wan nizanin ku di v dewra kominkasyona pir hl de, heger xwendegehn bi kurmanc venebin, tirk ereb farisn ku ziman kurmanc p kirine w hn bhtir p bikin bi kurmanc re j w ax milet kurmanc bi carek ve p bibe av av here ?

Gelo soran p dizanin ku gava kurmanc asmle bn ew nebin soran, bibin tirk, ereb faris, hi?
Bila soran hikmeta wan ji xwe re li asmlasyona xelk Mere, Melety, Drsim, Rihay herwek din binerin bihejmrin b ka end kes ji wan bne soran yan gelo tirk? Kurdek Serxet Binxet xwezka bba soran neba tirk ereb; l rast ne wilo ye.... ).

 Gotara din a rojnamevan xwediy malpera Avestakurd.net e kak Dilbixwn Dara ye, bi nav ( Ziman Medyay ), di Peyama Kurd, hejmara 92 de, roja  29 June 2006 hatiye weandin, Birz Dara di gotara xwe de dibje; ku Soran Kurrmanc herd bne standart... pwst dibne ku Kurd bi Kurmanciya ku piraniya Kurdan p diaxfin bibe standart ...Ne ku her yek li gor devoka herma xwe an naveya xwe TV yan veke rojnameyan biwene ... Hevpeyvn j, kak Yeko Ardel bi Dr. Yekta Uzunoglu re li darxistiye di malpera Celadet.com de, roja 30 June 2006 belav bye..Dr. Yekta di bersivn xwe de wiha dibje: ( Bar Kurdistan hd hd dibe koloniya tirkan. Alek dane me, serok me kurd e, helbet baxtewari ye. Ez ditirsim serphatiya welatn efrk yn sal 50 60 were ser Bar j...) Hem j titin n an me dide di war aboriy de ....Bi rast van hmenn N AD (nad), ez andim dehifdam ku van gotinan durz hev bikim ser we j bi xwe re binim, di v branna 55 saliya bav ziman kurd y Latn, mr Celadet Bedirxan de. 

   Di nsana 2006 an de, ez hatim vexwendkirin bo (Festvala Bedirxan) a sisyan li Hewlr, paytexta Kurdistana azad serbixwe li Bar. Wek ku diyare, ev festval her salek li bajarek Kurd ye. Sala pn li Silmaniy b, sala diwem li Duhok b sal j li Hewlr b.    Min j, kar bar xwe kir, berhema xwe ji bo xwendina di festval de, li dor nav Festval Bedirxaniyan amade kir. Bi kf, ah eiq, mna sofyek ku here Hec, tev asteng dijwariyn snor, min xatir ji zarok, xizm karn xwe xwest ber xwe da Kurdistan.

Kurdistan: Ev gotina mezin, ev xewna rn a ku bi mijandina r dayik re, bi me re mezin bye, piik piikn w ketiye xwna me de. Kurdistana ku bav min we bi hisreta bihistek axa w a azad bn. Mirin ev azadiya ku ro l heye nedtin..Ez j m, di Zaxo, Duhok, eqlawa Selahedn re derbas bm. Li Hotela (Burca Hewlr) bm mvan dor heftiyek li wir mam.

Li wir, min ji herar pereyn Kurdistan, ermenistan sirgun nivskar rewenbrn Kurd yn bijarte dtin. Ji Amed(Diyarbekir), Batman Stenbol, ji Mehabad, Sine Ormiya, Ji Qamilo, Efrn am, hem j, ji Silmaniy, Kerkk, Hewlr, Duhok Zaxo...Di gel emre Snem Xan kea mr Celadet Bedirxan, xanima yekem di raqa federal de ( First Lady ) Hro brahm Ehmed Serok hikumeta herma Kurdistan birz Nrvan Barzan. Em tev xliyn Mr Botan bn. Her yek ji me diviyab ku dewla xwe di bra Bedirxaniyan mrniya Cizra Botan de dake qurtek ava sar cemid ji bra wan vexwe ...Her yek dixwest kevirek, latek an hmek herif ji Burca Belek li cih w  vegerne...Her yek ji me dixwest; Memo Zn vejnin Beko bimirn in bikujin...

   Li Hewlr, me sihbetn bedew bi hev re derbas kirin me ji nzk ve hev din nas kir, li rew hal hev pirs...li wir min gelek titn xwe dtin ji kf ahiyan re, xew raz neb ku bibe mvan av min ..l bi ten titek giring, gelek giring avn min l neket..!! Tev ku avn min l digeriyan; min ziman Kurd bi tpn latn nedt; min kovarek, rojnameyek nedt ku em tev di bin sbera w de xwe bidin hev, bi rka w neyn festval, Hewlr, Kurdistan Chan bixwnin ..Mixabin sed car mixabin me ew rojname nedt...Ev Kurdistana azad ku ji 15 salan ve bingeh w hatiye dann, ji 15 salan ve gel Kurd li w herm, desthilatiya xwe bi xwe dike. Bi al, hikumet, perlemento wezre...

De ka careke din em li mr zrn vegerin, li xwediy gotara ( Zilamek Zimanek ) vegerin, li mr Celadet Bedirxan drdtina w ji yekbn standardbna ziman Kurd re vepexrin.. Mr Celadet Bedirxan, ev ku ji ber 64 salan ve gotarek di kovara xwe HAWAR de belav kiriye bi nav (Zilamek Zimanek), Kovara  Hawar: 1942, hejmara: 40

 Di v gotar de bi tr tesel li dor vejandina ziman ibran radiweste rola Elyzer bin Yehda di vejandina v ziman mir de an me dide. Di sala 1922 an de gava Elyzer bin Yehda mir, ziman ibran y ku ber 30-40 sal ji w hing ve zimanek mir b, w ew ziman kir ziman miletek. ro ev ziman di Felestn Israil de zimanek fermye, ziman dewlet hikmet ye. Elyzer bin Yehda xortek cih b ji welat ris, bi ziman ibran qet nizanb, li ber hal milet xwe diket. Yehda didt ku hal milet w ji hal her milet din xirabtir e. Cih ne bi ten b welat b hikmet in; l ziman wan j nne bi zimann xelk xeber didin. Qerara xwe da di dil xwe de got: div cih j weke xelk zimanek wan hebe tevde p baxvin. Yehda bi xwe hn ziman xwe, hn ibraniy b... Niha hewildan hene ku ziman bran di nav civata milet xwe de belav bibe...Di sala 1932 an de, dema ku mr Celadet Bedirxan kovara xwe Hawar li am, bi tpn latn weand naveroka w bi berhemn nivskarn kurmancan soranan xemiland. Hing ew li yektiya Kurdan digeriya, ji ber ku w yektiya kurdan di yektiya ziman de didt, yektiya ziman, bguman di yektiya tipan de ye..Li Afganistan mzekin; ji ber pir zimaniya geln Afganistan nebna zimanek standard, ku geln w tev xwe di bin sbera w ziman de bidin hev, yektiya Afganistan tk die..Pakistan j mna w, ji ber pir zimaniya axaftina t de, biryar stand ku ziman ngilz bibe ziman ferm ji dewlet re..

 Sebaret me Kurdan, ne xeme ku Kurd d celebn tpan bi kar bnin, d celeban standard bibnin, wek ku birz Dara tne zimn... L cih dax ye ku celebek li ser hesab celebek mezin girs bibe... Wek ku birz Qaso di gotara xwe de bi wrekbn dipirse baweriyn xwe li ber xwendevanan radixne...

   Xuya ye ku mr Celadet Bedirxan ji ber 74 salan ve, bi tena xwe, b dewlet hikmet, bra v roj dibir ne divb ku di perojan de du alfabyn standard ji ziman Kurd re werin bikarann. Dema dibje : ( yektiya milet kurd bi yektiya ziman kurd tte p. Di yektiya zimn de gava pn j yektiya herfan e. Yan ji bona nivsandina ziman miletek, divt zana xwendewarn w milet bi tevay ji bona ziman xwe elfabyek bibijrin heke di w ziman de end zar hene, zar hem bi w elfabay bne nivsandin..)  Hawar, hejmara 10 an sala 1932 an.

  Gelo roja ro, ilmisandin, ne avdana guhdana ziman kurd bi tpn latn li herma Kurdistana azad federal, guneh k ye.. ? Gelo guneh nivskar rewenbrn Badnan e ku ziman latn pnaxinin guh l nakin an bi w rola ku ji wan t xwestin ranabin ..?! Gelo rola rewenbr nivskarn Soran ji yn Badinan aktivtire r nadin wan..?! ima hikumeta herma Kurdistan rewenbrn w bi av ku t xwestin li birayn xwe di pereyn din de na nerin yn ku bi latn dixwnin dinvsnin..?! An titin din hene hj dem nehatiye ?!

Ev titana tev, di v branna 55 saliya kokirina mr Celadet Bedirxan de, gotar w (Zilamek Zimanek), li dor Elyzer bin Yehda tne bra mirov. Hem j giring drdtina w; b end di perojan de diponj nediv b ku kurd tkevin wiha gengee aloz de..L sed heyf mixabin ku Xwed j raz Tewfq Wehb Beg, di v war de, war standardkirina alfabya kurd latn belavkirina w di nav Badnan Soran de, xwe ji dv da pa alkar pre nekir, wek ku mr Celadet dixwest...Ji bo v yek mirov dikare li kovara Hawar hejmara 10 an sala 1932 an vegere.

   Ber ku ez mijara xwe bi daw bnim, av bi gotar kak Zek Ozmen xwediy malpera Celadet.com ketim. Hjaye ez end hevokan ji gotara w, y ku ro di eyn malper de hatiye weandin li dor van yekan ji xwendevanan re raxnim. Birz Ozmen bi kezebewat di v brann de, v neya n belav dike bibje: ( Van rojan neyn behsa Windowsa kurd tn kirin prg mirov tn. Mixabin tikes ne di ferq de ye tikes nabje ku ev Windows w ne bi alfabeya Celadet afirand be.

Bgoman xebata Windowsa kurd ya di navbera Hikumeta Kurdistan Microsoft de titeke girng e l bel mixabin ev xebat w ji bo standartkirina ziman kurd standartkirina alfabaya kurd ti xizmet neke ev xebat w bibe sedem ku hewln standarkirina zimn alfabey prg zehmetiyn mezintir werin.

 

Erdal Ronah, ku digel end hevaln xwe pergala xebat ya bi nav Linux  diwergerne kurd, li ser van neyan wisa got: Ecb e, hemkes bi xwebn pwaz v xebata Windowsa kurd dikin l bel tikes nabje ku piraniya kurdan w ji v Windows bpar bin. Windows w bi zaravay soran be w bi alfabeya ereb be...)

   Di v kelkela germa temz de, di v branna mr Celadet Bedirxan de, min gotara w (Zilamek Zimanek), li dor vejandina ziman ibran Elyzer bin Yehda xwend pre pre j, min ji xwe re got: Mr Celadet Bedirxan zilamek b bi kar dewletek radib.

   Ziman mna al ye, pwste zimanek me y netew hebe, em tev li dor kom bibin, p biaxivin, p binivsin bi gotin bjeyn w ziman hestn xwe dernin hez hev bikin...

Kon Re

Qamilo 12/07/2006 

 

 

 

 

apkirin

copyright 2002-2006 info@pen-kurd.org