Lgernek li nav bax Wjeya Kurd

 li Cizra Binxet

 

Kon Re

 

Dema roj mirina sinbiln genim bi av ser xwe dibne b hemd xwe hsrn zevyan bi trjn xwe ziwa dike , di ikeftn salan de cih dizn bang dikin ... bi hz li zarokn  xwe yn xerab radibin ewn ku rojn wan irandin dwarn wan  herifandin bndern wan wran kirin ... ; ji aliy din ve landika zaroyn xwe yn wefadar dihejne , ewn ku hewl didin xwe ji bo avakirina her cihek wran pnekirina her ihek iryay , ewn ku eleng mraniy li her der dinin ronahiy li her goeyn re belav dikin , da ku karibin bidin pey armancn hja qenc ew armancn ku dikevin xizmeta jiyan mirovantiy .

Cizra Binxet devereke  bi hz qewne di nav cihan de , ronahy li ser bndern xwe dicivne , rengn kulke zrn di asman xwe de belav dike peyvn ku ji hinav w derdikeve li ser peravn demn kr dr drz hev dike , ew demn ku trjan ji rok didize ji bo xemilandina wan pnsn ku basa xaka ku leheng anne asman ku barana serkeftin barandiye ; eve wjeya Kurd li Cizra Binxet , radihje qamiy xwe her sibeh her var  bi v qam li birnn me dide .

Her wjeyek destpk qonaxn w yn renge ... reng  hene  , em dibnin ku rewa rewenbriya Kurd bi zor xwe li ser lingan digre , n tena ... tena dimee li vir ez dixwazim destpk qonaxn bingehn ji rewenbriya Kurd li Cizra Binxet vekolim , ew destpkn ku di  qonaxn giring bi ber di dergeh drok de derbas bn ; bi rka van destpn ronday em derbas nav rpeln tevgera rewenbriya royn bibin .

Destpka wjeya Kurd ya nivsand li weadina kovara ( Hawar ) vedigere ewa ku Mr Celadet Al Bedir-Xan weand di sala / 1932 / li bajar ama erf li nav Kurdn Cizr j dihat belav kirin ; bel akam bandora yekem bi saya dwann Melay Cizr Mele Ehmed Xan bi saya tekiyn ol ku ku bajar bajarokn Cizr di w dem de belav bn wek : Xizna , Til Merf , Hilwe , ndwer , Amd Qamilo ; hem j rol akama dengbjan pir mezin b di parastina ziman Kurd de wek : Silo Koro , Omer Kor , Demir El , mala x Nado , mala Remo ... tev dengbjn kilask li devera Cizr ; pit v nif re rola nifek din hat ew j ne km rola pn b wek : Rifet Dar , Aram Dkran , Sed Ysif , Mehmd Ezz , Mihemed xo ... gelekn din ku peyva Kurd ya resen di nav tln deng xwe de parastin .

Pit v qonax rola pnsan t , ku pedar di ronkirina rpeln kovara

( Hawar ) de kirin bi rka rist helbestn xwe wek : Cegerxwn , Osman Sebr , Qedr Can , Dr. Nrdn Zaza , Mele Ehmed Nam Red Kurd  gelek kesn din ; l mixabin pit ku kovar rawestiya gelek kesan ji van rewenbr helbestvanan dev ji kar wjey berdan dest bi kar sitas kirin hin kesan j ji ber tirs dev ji kar xwe berdan gelek kesan j ji ber feqrtiy bi destxistina gepa nan  roj dev pnsn xwe girtin , l Cegerxwn ji ber akama birna milet xwe berdewam di afirandina xwe de kir bi wrekbn , b tirs b xem meiya li kesek nesekin giha ku der nivsand , li ser dwarn mala xwe , li ser dwarn zindan girtgehan , li ser rber balgeha bin ser xwe ... ta roja dawn ji jiyana xwe w pns ji dest xwe berneda ji bo karibe her birnan , kf adiyan ... her tit ku prg w b  bigre nema berde ... ; weha ta em digihjin nif melan ewn ku ketin bin akam bandora Melay Cizr Melay Xan Feqeh Tran wek : Mele Nr Hesar , Mele Ehmed Palo , Mele Ehmed Ziving , Mele Ebdiselam Nac , Mele Tahir , x Ehmed x Salih gelekn din ; pit v nif em dighjin nif van helbestvana : Trj , Ysif Beraz , Omer Lelil , Kele Kon Re ... ; li vir seyday Cegerxwn hewl da xwe ku w valahiya rawestandina kovara ( Hawar ) bigre dest bi weandina kovarak kir bi nav ( Gulstan ) di sala / 1968 / de , ji v pngav pngavn din bn , wek Mecd Haco Mele Tahir kovara ( Gelawj ) weandin di sala / 1979 /   de Mele  Hesen Kurd kovara ( Agah ) weand di sala / 1980 / de , l mixabin ku ev kovar tev ketin di weandina xwe de berdewam nekirn , nikarbn w valahiy dagrin wjeya Kurd li Cizra Binxet bighnin asteke bilind .

Di destpka sala / 1980 / , karwann rewenbr ji Kurdistana bakur bar ji ber zilm , zor sitemkariy xwe berdan Sriy li vir qonaxek din roleke taybet di hola wjeya Kurd li Cizra Binxet lst , gelek ji qatn ekteletul enteljinisya Kurd , xwediyn xwendina bilin xwe berz kirin , hing wjeya Kurd ji vejiya ge b , bi rengek taybet pit vegera rewenbrn ku li derv welat dijyan ku bi livandineke rewenbr rabn ber her tit dest bi hnkirina ziman d kirin ew j bi rka weandina kovara ( Str ) , hing helbestvan , nivskar rewenbr ad bextiyar bn bi vebna dergehek n li ber wan , li dora ( Str ) civiyan ji bo berzkirin ekerekirina deng wjeya Kurd bi rka dengn wan , bi saya v kombn hz navtdan bi Rezo Os Zagros Haco re b ku korsn ziman Kurd li nav rewanbrn Cizra Binxet vekin ; ji aliyek din ve kovara ( Peng ) bi ziman Kurd rojnameya ( Gel ) bi ziman Ereb ji rex ehd nemir mamoste Sam Ebirehman hatin weandin , bi v kovar rojnamey akam navtdan dan Kurdn Cizr xwendin nivsandin bi wan rn kirn ew serwext gelek ode goeyn rewenbriya Kurd kirin .

Bi rengek berfireh cid em karin bibjin ku hatina rewenbrn Kurd ji komara Ermnya Sovyata ber qonaxeke giringe roleke w ya mezin heb , helbestvan nivskarn Kurd yn ku ji Ermnya hatin Cizr rolek qewn lstin di iyarkirina rewenbrn Cizr de , ew hay kirin ku avn wan li pmayn bav kaln wan be li kultur floklorn wan be reta wan ya her buha zrn ku guhdariy li ziman Kurd bikin ji wan : Dr. Cell Cell , Ordxan Cell , Tosin Red , Esker Boyk , Teymr Xell Miradof ,  eref Ariyan   El Ebdirehman  gelekn din .

Romannivs Bav Naz rolek w ya berav heb bi rka rok romann w bi taybet romana ( iyayn Bi Xwn Avday ) ; b goman em nikarin rola stirann hunermen ivan Perwer yn netew Kurdperwer jibrbikin .

L di sala / 1984 / de mirina Seyday nemir Cegerxwn birnek kr di diln rewenbrn Kurdan de vekir l birna rewenbrn Cizra Binxet ji ya tevan xedar dijwartir b , bi hezaran xort , ke , kal , jin , mr zarok di kolan sikakn Qamilo bi la w de herikn , akama v serboriy cihek kr di derna rewenbran de kola , pit nirx qedr Cegerxwn dtin pit ku her sal branana w ya salane li dar diket  , bi xwe hisiyan bi dilk gerim li pnsn xwe vegeriyan .

Bel serborya her re mezin ku giyan her Kurdek qelat derna w hejand ... er her Kurdek li seranser dinyay  b cudaah , birna Enfaln deng ps kujtara Helepa ehd di sala / 1988 / de , di v sal de rewenbrn Kurd li Cizr ev birn kirin bumbeyn ber teqandin bi rka pns peyva dijwar ji karibin van serboriyn re pirotesto bikin , dest bi li darxistina evbuhrkn helbestan kirn di  hevdtinn rewenbr de li hev kom bn kutin , wran , zilm , zor setemkar bi rka dengn helbestvan nivskaran pirotesto kirin .

Hem j weandina kovar rojnameyn serbixwe yn partiyn siyas b alkar ji van dengan re ji gebna rewenbriya Kurd re wek : kovara

( Xunav / 1986 ) , kovara ( Gurzek Gul / 1989 ) .

Pit serhildana melyon ya proz li Kurdistana bar , wjeya Kurd li Cizr derbas qonaxek n ewarte b , qonaxeke ku ji hem qonaxn ber akam , hz navtdan da rewenbr nivskaran r li ber nivskarn cid vebn li her bajar bajarokn w li Qamilo ewn ku bi ziman Kurd dinivsin wek :

Rezo Os , Kon Re , Ferhad Imo , Dildar Md , Xell Sasn , Derw Derw , Had Behlew , Ebdilbaq Huseyn , Qado rn , Ferhad eleb , Mihemed xo Hefz Ebidrheman ...

  ewn ku bi ziman Ereb dinivsin wek :

Ibrahm Elysiv Koma Hevdtina Sem , Ehmed Ismal , Ibrahm Mehmd , Taha Xell , Miel Temo , El Elcizr ... 

Li bajar Hesek :

Seyday Trj , Salih Heydo , Mehmd Sebr , Dr.Mihemed Bekiro , Rw Ebidrehman Alc ....

Li bajar Ser Kaniy :

Ysif Beraz  , Lawk Haj Dlan ....

Li bajar Dirbasiy :

Xemgn Remo , Fethela Huseyn Mahn xan ...

Li bajar Amd :

Deham Ebidilfetah , Helm Ysif , Mala Huseyn , Luqman Mehmd , Imad Elhesen ...

Li bajar Tirbe Sipiy :

Tengezar Marn , Kamran Haco , Zagros Haco , Ezz Tma Hoeng Biroka ... li bajar Drik :

Ehmed x Salih / ndwer / , Omer Leil , Salih Cango , Cemal Wel , Mihemed Qasim , Mehmd Ebdo ...

Di dawiya v lgern li bax wjeya Cizra Binxet bi gebn rebna w ez dikarim gotineke sermed li na dawy deynim gotineke ku bibe piraktk w ne bi ten rewa wje ya Kurd gebn bibe w rea Kurdan di hemo waran de b guhertin bel her her bar giran li ser miln rewenbrane , piraktkbna v gotin ji wan j t xwestin bi berek fireh , gotin ya Mr ziman Kurd ye Mr Celadet Al Bedir-Xan e dema got : ( Kurd ji hev cuda dilopn baran ne , cih tne daqurtandin . Ko gihane hev dibin leh , lehke bo , tu kes , tu tit li ber wan nikare bisekine . Felata welat me di rabna v lehiy de ye ) .