x Ehmed x Mihemed Cizr
 
( Melay Cizr )
 
1407 - 1481
 
Kon Re
 
 
 
x Ehmed bi nav (Melay Cizr) di nav gel kurd de hatiye naskirin,ew  helbestvanek zor bi nav denge. Helbestn w mna ayetn Quran ne di krbn firehbna wateya xwe de.Hezkirin evndariyek bilind ji nav gotinn helbestn w difre,hevgirdana gotinan di helbestn w de mna libn tizbiy, bi dv hev de rz dibin, wek ava em Dicle diherikin.
 
Sebaret me kurdan ziman kurd, dwana helbestn Melay Cizr ji me re mna dwana helbestn (Hafiz raz ) dwana (Fazil Cam) ye di ziman faris de, dwana (Kur Farid) di ziman ereb de dwana (Fidal )di ziman tirk de,ji ber huner,p saziya her bilind  ku tde bi kar aniye bjeyn ji end zimanan di nav ziman kurd de bi rengek profsyonale hunandiye, bi rengek qubebilind hest xwe y giyan ji evna Selma y ,ji evna Xweday softiy deraniye...
 
Bel mixabin ji ber ku dwana w z nehatiye apkirin,gelek destan p lztiye, her yek li gor kfa xwe gotin hevokn w guhertine, wiha di ser 350 sal re dwana helbestn Cizr, to plstin,guhertin talan bye, ta ku di sala 1958 an de Mele Ehmed Ziving (Miftiy Qamilo y ber)  bi alkariya mele Abdulselam Nac y Bot, ji n dwana w bi irovekirineke bedew berhevkiriye daye ap belav kirin bi nav(Ristika Cewheran di irovekirina Dwana Melay Cizr de).
 
Nav w x Ehmed e,hem j bi naznav (Nan) di hin helbestn xwe de diyar kiriye,Bi wateya (Nan) ango ew wek mertal b ji trn evn hezkirin re.Nav bav w ex Mihemed e bi koka xwe ji hoza Bextiyan e di herma Botan de.
 
Gelek drokzanan jiyana w heyam ku tde jiya ye ne wek hev nivsandine,bel mele Ehmed Ziving y ku dwana w di sala 1958 an de ap kiriye,v yek zelal dike ku ew di sala 1407 an de li bajar Cizra Botan ji dayik bye,di destpk de li ber dest bav xwe x Mihemed xwendina seretay di Qurana proz de xwendiye , di pey re xwendina bilind li Amed,Hekar Amadiy xwendiye wiha ta ku teza xwe di war zanna ol de li gund (Strabas) nzk Diyarbekir, li ser dest mele Taha wergirtiye.
Di pey re bye mely  gund (Serba)di eyn herm de, pa li bajar Eskf (Hesenkf) akinc  bye gelek mele ji ber dest w derketine..Hin dibjin li Eskf evnek Xwedawend pre bye dr mijbna zanna beyan(Zahir)bye, tev mla w ketiye ser zanna nebeyan de(Batin), di reng dnek de vegeriya ye bajar Cizra Botan l bi cih war bye,ta ku ye ber dilovaniya Xwed .
Bi texmn di sala 1481 de, ew di qebok de,di rex medeseya Sor de hatiye veartin.Roja ro gora w cih serdana ke xortn bajar Cizr ye bi nav ziyareta x Ehmed t naskirin.
 Hin dibjin ku, ew heverx mr eref Xan e kur mr Evdal Azz b ew ku mr Cizra Botan b ,li gor ku eref Xan Beds di erefnameya xwe de behis dike di sala 1596 an de , mr eref Xan e y ku Medreseya Sor di rex sra Cizr de, ji baxerb ve  avakiriye , gelek gund zev ji v medresey re terxan kirine ji bo xerciya mamostayn Medres agirtn w.iko xwendin, razan,xwarin, vexwarina wan ji ks medres b.B guman ,pit ku Melay Cizr ji Eskf zvirye Cizr, bye mamoste di w Medresa Sor de, gelek melay pehlewan ji ber dest w derketine.
 
 T gotin ku, li wir hez keek kiriye bi nav (Selma)an(Sitiya bisk kesk)ji malbata Azzan gelek helbest di evndariya w de nivsandine, dibjin ku her roj di nav goristan, reser koka Selmay ,pita xwe dida klek helbest di pesn Selmay de di hnandin. Dibjin, ew kl ji heyecana evna di hinav Melay Cizr de disincir, prejinek j fer w kl bib her ku mela dizvir w hevr xwe  bi w kl ve vedida...Hj ew kl diyare li ber avan di hewa medreseya Sor de,di serdanek de an min dan..
 
Di van end malikn xwar de, ji nizma malay Cizr di pesin mr Cizra Botan Mr eref Xan de, xwe diyar dibe ku Cizr di mederseya Sor de mamostey
 kiriye hem j ku nav Kurdistan bi kar aniye:
 
Xef wan reandin dilxweding
Tebhn trn mr eref..
 
Di cihek din de wiha dibje:
Ne ten Tebrz kurdistan li ber hukm te bin
Sed wek ah Xurasan defrewar te bin..
 
Hem j wiha gotiye:
Tenha ne kurdistan didin
raz Yeng Wan didin
Her yek li ser ehvan didin
Ji Espehan ttin xerac..
 
 
Min ev helbest ji dwwana w bijartiye wek diyar ji evndarn helbestn w re bi hvme ku cih razbna wan be.
 
Xelkno li min kin ret            Ew dilbera zrn kemer
Min d di hal xiflet                 Hat der ji burc wek qemer
Hat der ji burc penceran       Dil girt da ber xinceran
Ev renge hal dilberan              lew aiqan xn b ceger
Qelb ceger min bne xwn     Lora ku n derbn birn
Ay can were halm bibn          Wer rh ji qalib bne der
Can min erba ser cesed           Mizgn bi afaqan resed
Alem hem p bin hesed            nsan cin canewer
Alem hem tk bne sef             Seyrn li ah min bi xef
Hatin temaa car teref               atir xumar tayn diber
Hat patah pir sipah                Qamet elf dm ibih mah
Dad meded sed ah ah            Zilf eqarib tne ser
Gez tme xelkno eqreb              Mestim ji ewqa xebxeb
ro eqarib hate xwar                    nv bax guledar
Ew bexeya her l buhar              Lo bilbilan l qal er
....       ......     ......    ......                   ......       ......     ......   .....
 
 
 
Kon Re
Qamilo

 

 

apkirin

copyright 2002-2004 info@pen-kurd.org