Mr Miqdad Medehet Bedirxan

3'mn Banga Netew Kurd 

 

Kon Re

 
  

 Ev banga xwar a mr Miqdad Medhet Bedirxan e. Ev banga w, ji ber 111 sal ve, ji cerg kezeba w hatiye der. W ev banga xwe bi  ziman Kurmanc arastey kurdan gotiye ji dil can, bang hawar kurdan kiriye; Bese nezan, bese hejar, bese peran feqrt.. Xwe fr ilim zann bikin Bel, w ev banga xwe, di rojnameya xwe a bi nav KURDISTAN, hemara (1), roja 22 nsana 1898 an de belav kiriye. Ew rojnameya ku w di sirgn de, li welat Misr, bajar Qahre weandiye.
Kfxwe dibim, di v yedvegera 111 saliya rojnamegeriya kurd de ku v banga w bikim diyar ji xwendevann ziman kurd re:
 
   (Sed hezar ikir hemid ji Xwed te'ala re, em misilman xeliq kirin zanna ilim me`erfet re hi zeka da me. Derheqa e`limandina ilim me`erfet re gelek Ayetn celle ehads erfe henin di dinyay de iqas misilman hebin gund bajarn hemiyan de mekteb medrese cerde henin. Dinyay de i dibe i nabe cerde dinivsin. Heyfa min tt ji Kurda re, kurd ji gelek qewma zdetir xwey hi zeka ne, camrin, di dn xwe de rast qewn e. Xurtin dsa wek qewmn d ne xwendan e, ne dolmendin, dinyay de i dibe, cran wan Misqof awa ye, w i bike nizanin. Loma riya Xwed de min ev cerdeya ha nivs, bi zna Xwed te`ala pa niho her pazdeh rojade carek, ez cerdeyek binivsim. Nav w min kiriye (KURDISTAN), v cerdey pde ez behsa qenciya ilim me`arfeta bikim, li kder mirov die`lime, li kder medrese mektebn qenc hene, ez na kurda bikim. Li kder i er dibe, dewletn mezin i dikin, awa er dikin, ticaret ilo dibe, ez hemiya hekat bikim. Heta niho kes cerdek hol ne nivsiye, ev cerdeya mina ha ya e'wil ye, loma w gelek kmay hebitin. Ez hv dikim kmaya cerdey ji min re binivsin. Hemi tit wek n dibin kmin, pa hinek die, dikeve r de. Eve d ez dest meqsed bikim..( We mnellah eltewfq)
*          *          *
Hezret pxember eleyh elselewat welselam gotiye; (El'lemaa wereset elenbiyaa), ango lemaa warisn enbiya ne, ji teref Xwed de memrin, weiz neshet bidin xelk, riya qenc na wan bikin. Loma gel lemayn Kurda awa hn weiz nesheta nimj didin, wel dive hn mr, axa kurmancn dinasin, wan tewqa zanna ilim merfet bikin, riya qenc nia wan bikin, hek hn w nekin, guneh hemiya sty we ye.
Dsa Hezret pxember eleyh elselam gotiye; (El lm lman, lml ebdan we lml edyan), ango didone, yek j lm bedena ye, yek j lm dn man ye, lim bidne hekmiy ye.
Gel mr azano ! Heta niho k ji we v emr pxember, k ji we zarwn xwe, birayn xwe, mirovn xwe r kirine, dane xwendin. K ji we gund xwe de, bajr xwe de mektebek, medresek daye kirin. Gel ilemano! Hn ire wan hedsa ji mr axa re naxwnin, hn ire cerdeyn ereb naxwnin da hn bizanin di dinyay de i dibe.
   
 
Dsa hezret pxember eleyh elselam gotiye(Elkasib hebb Ellah), Ango mirov kesb kar bike, Xwed teala hez wan dike. We mirov nexwendaye, nizane cerdeya bixwne, ew mirov cerdeya nexwne nizane li kder tcaet qenc dibe. Cerdeyn niho tn nivsandin behsa hemi tita dikin, mirovn wan bixwnin w bizanibe make dest w de li kder pera dike.
 
Van saln ha de li Stenbol mektebek hatiye kirin, nave v mekteb (Mekteba Era ye), xr zaroyn era, zaroyn kes qebl nakin. Ji Bexda am Yemen emer niza hemi zaroyn xwe r dikin Stenbol, v mekteba era de dixwnin, her sal d hwa dicing maln xwe, pa dsa tn e e, heft sala de alimn qenc ji wan derdikevin, pa dyn dicing gund bajrn xwe, dewlet her heyv pera dide wan, dibin mamr, hd hd dibin muteserif, dibin wal. Gel mr axano! Guneh zaroyn we, w sty we be, hn j zaroyn xwe rkin bidin xwendin, dewlimendn we bela gundan de mekteba kin, riya Xwed de xra bikin.
 
Dsa hezret Neb eleyh elselam gotiye(Elherb xid'eh), gel mr axa kurmancno! Dinya zane kurd camrin, l v zeman hade, er bi camriy ten nabitin, top tivingn we ecb derketine, hewqa dr dicing, cih mirov deng wan nebihs gule berikn wan dicing, mirov dikujin, cihn mirov j wek teyra di xwey berikn van tivinga de dice, dikuje. Ev top tiingn ha b mekteb medrese mirov ne dikare ke, ne dikare biemlne. Loma b van top tivinga cisriya we wek mirovn dest girday ne.
 
Li meshefa erf de emir bye( Cahd f seblullah), Ango riya Xwed de er bikin, dijminn dn re chad bikin, dijmin dine we ciran we Misqof e. Heta niha Misqof gelek der debit kirine, misilman fille kirine, dor w tt Kurdistan, heke we j xwend, elimn tcaret sineta, heke hn dewlimend bibn, hn bikaribin xwe ji er w xelas bikin, hek we guhda van neshetn min, hek disa hn ivan rncber ten bikin, zemanek hindike Kurdistan w yek car xerab bibe. Crann we Ecem j wek Kurda b, v zeman pa ewan j qenc zann b ilim huner nabitin. Ecema gelek mekteb medrese henin, ewladn xwe r dikin welatn dr, didin xwendin, niho ji begzadeyn Ecem s arek li Stenbol li mekteba herbiy de ne.
 
Gel mr axano! Qenc fekrin dora xwe, hn hing di i feqr km dibin, sebeb cahiliya we ye. Elhemidulillah gelek mekteb medrese henin, riya Xwed de zaroyn xwe rkin, bidin xwendin, ji v cahiliy xelas bibin, dinya axreta xwe meemr bikin. Xelik dibjin; Hek Kurd bixwnin w ji alem xurtir dewlimendtir bibin.
 
Dsa hezret neb eleyhelselam gotiye:( Etlb ellme welew bil Sn), ango ilim n bitin, herin wder bixwazin bi elimin. Gel mr axano! Ez ji we dipirsim k ji we heta niho mirovek xwe r kiriye kder da bixnit. Elhemdlillah Bexdad, am, Stenbol mekteb medreseyn hikmet hene, b mesrefin, he ji we zaroyn xwe teslm hikmet biket, b mesref w rkin bidin xwendin.
 
Ber du s sala dewleta n Japonyay er kirin, esker n deh cara ji esker Japonyay zdetir b, hem era de j Japonyay kar esker n. Werin v care sebeba v hal bipirsin; Mirovn n cahilin, mirovn n titek nizanin, mirovn n nizanin top tivingn v zeman biemilnin, esker Japonyay top tivingn xwe, ew xwe dikin, hemi di ware tcaret kesib kar dikin, loma dewlimendin, seba dewlimendiya xwe slahn kemji ewqas dern dr kirn xwe xwe ern xwe kirin karn dijminn xwe, niho hemi maln xwe  rahetin, kes nikare xwe bide ser wan.
 
Ez gelek dera geriya me, niho j li Misr me. Hem dera zaroyn erkez Ernat Ereb dibnim, babn wan, birayn wan rdikin mektaba, didin xwendin. Li Misr camea Ezher de rast hin Kurdn Sora hatim, hin ji Kerkk ne, hin ji Silmaniy ne hemi dixwnin. Ez t cara lit dera rast mirovn Bota, Xerza, rwan, Hekariyan ne hatime, Ez t mekteba rast mirovn eretn Kurda ne hatime, ez iqas rast mirovn van era tm, hemi j rncberin, jar reben in, sineetek, hunerek nizanin.
 
Ber e heywa ez nesax bm, loma v zivistan ez hatim Misr. Misir biye bajarek hewqas mezin xwe, heta mirov nebne mirov nikare bo wesfa w bizanibe. Ez hd hd ketim nv Misriya de, elimm hal sine`etn wan kesib kara wan. Ev xelkn Misr mirovn b ziravin, ne c..in, l gelek diixulin, nawestin, li kder mekteb medresek qenc hebit, nabjin dr nzke, zaroyn xwe r dikin, didin xwendin, dielmnin sineta, dielmnin hem tita, niha nva Misr de, ji xelk Misr hewqas xwenda alim hene, hewqas mirovn xwe sinet huner hene. Gelek me`reziy bajr ew xwe dikin.  Nv Misriya de mirov hene top tivinga dikin, mirov hene xaniyn pnc mezel ava dikin. Nv wan xwey sine`ta de mirov henin roj pnc bst erxiyan distnin, mal xaniya hemiya xwe in, hemi xwed xadim xulam in nv wan de xwenday mezin j hene l hindikin.
 
Gel mr axayn Kurmanca! Ez ji we dipirsim, ji xelk i kmaya we heye! Kurd ji Misriya camrtirin, hi eqil wan zdetire, hemi ixlda Kurd ji Misriya qenctirin. De vca ire xekl Misr  w ji Kurda dewlimendtir bin. Li Misr hin Kurmanc hene bihstine ku ez hatime Misr, hemi j hatine ziyareta min, min hale hemiya pirs, hemi j dergevan xulamiya Misriya dikin, hemi j bin mineta wan de ne, hina j be edeb kirine ji cih xwe derxistine, jar reben bne, hek xwenda bna, hek dest wan de j hunerek, sinetek hebiya hole jar reben nedibn, heyfa min  tt ji dergevaniy, xulamiy pve kr titek nayn.
 
Gel ilema mr axayn kurda! Hn hemi esil nesil min dizanin() era me Botan in, ihreta nesla me Azzan in, ez di riya Xwed de dixebitim, min ev cerde kir, di v riy de, ez gelek pera serif dikim, zehmetiy diknim, meqseda min qenciya Kurda ye, hn j ji xra Xwed re dest hilnin, Kurda bidin xwendin, zaroyn xwe bielimnin ilim edeb, bielimnin sineta, mirovn misilman dive xwenda bin, dive bielimin dine xwe. Gel ilemayn Kurd! Hn ire cameea behsa xerabiya cahiliy qenciya ilm nakin.
 
Xwed teala Pxember(Eleyh elselam), behsa ilim cihl ci emir kirine, hn dizanin, vana hemiya ji Kurda re weiz bikin. Elhemlillah teala eve ya dikeve bara min, ez dikim. d ji ilemayn Kurda h dikim v cerdeya min ji mr axa kurmanca re bixwnin. Derheqa elimamdina ilm de, Xwed teala hezret pxember(Eleyh elselam),i emir kiriye, w bikin eql wan de. Ji mr axayn Kurda hv dikim zaroyn xwe heta bibin deh diwazdeh sal, di gund bajarn xwe de bidin xwendin, bielimnin mishefa erf xwendina cerdeya, pa rkin mekteb medresyn Stenbole, am, Bexd. Da Xwed ji hemiya raz be, da hn ji er dijmin xwe emn bin. Xwed qenciy bide milleta islam).
 
Mr Miqdad Medhet Bedirxan
 
Ji Rojnameya Kurdistan/ hejmara(1), rpeln(1/2/3), sala 1898, Qahre, Misir
 
Kon Re
Qamilo 21/04/2009

 

 

 

   

 

 

 

apkirin

copyright 2002-2008 info@pen-kurd.org