QRN HAWARA MR BEDIR-XAN

 
Kon Re

 

 

   Ez j wek neferek Bot, Cizr bejna xwe ji emre Snemxan kea mr Celadet Bedirxan re xz dikim bi avek drok li v hatina w a bajar Cizra Botan mze dikim..

Li ser daxwaza aredariya bajar Cizra Botan serok w, birz Aydin Budak, wekl aredariy birz Ahmed Dalmi ku ziman rmet e rmet ziman e... Li ser daxwaza xelkn Cizr, bajar Cizr, serboriya w a drok ku landika aristaniy ye... Li ser daxwaza x nrvanan mr Mihemad herdu pezkoviyn w; Efno Hejale herdu binemaln drn; Bgo Zeydn... Li ser daxwaza Mr eref medreseya Sor Li ser daxwaza meley Cizr Selamay Li ser daxwaza Feqeh Teyran Ava Dicle Li ser daxwaza Ehmed Xan Mem Zn Li ser qrna mr Bedirxan Bot di Birca Belek de Dn dn Xwed ye, em tev biray hevin Peymana Proz... Ew ku biyaniyan di derheqa w de gotin: Bedirxan edalete edalet Bedirxan e.. Li ser hawara Xelef v


Ez Xelef im Xelef im          Haware mro hawar e

Ez xelef v me              Ezdnr beg Botan e

Xwey r sedef im         Haware mro hawar e

Gel era er dikim            Deng, deng mr Botan e

Ez Xelef kinik im              Haware mro hawar e

Xwey r irik im           Ezdnr beg Botan e

Ez Xelef Bot me              Haware mro hawar e

Ji era bi hev me             Deng deng mr Botan e

                             

   Ez ne bawer im ku tu malbatan wek malbata Mr Cizra Botan, Mr Bedirxan Azz: 1802 1868, ji dil can xebat bizav di ber gel kurd de kiribin tev mal xwe can xwe di ber de winda kiribin.
  Tev ku nefern v malbat ji sala 1847an ve di kober sirguniy de dijiyan, l wan qet welat xwe Botan, war bav kaln xwe, jibr nekirin, ji desthilann neketin, li ber xwe dan gelek xebat bizav kirin, da ku nav gel xwe di nav geln chan de bilind bikin. Nefern v malbat di sirguniy de, di bin ert mercn etn dijwar de, xwe berpirsyar gel xwe didtin keya gel kurd bar xwe y yekemn dinasn. Bi gotin kirin dixebitn; i di war civak rewenbriy de, i di war siyas de wiha tev di sirguniy de, dr xaka Cizra Botan mirin.

Her her daxwaza wan pxistina gel kurd bilindkirina nav Kurdistan b.. Wiha wan Bedirxaniyan gelek komele dibistan damezirandin, gelek kovar rojname weandin, hem j bi saya wan gelek navend ensttu ji gel kurd re hatine ava kirin.

  Pit kokirina mr Bedirxan di sala 1868 an de li am, kur w mr Miqdad Medhet Bedirxan, li ser r opa bav xwe kir qrn gaz... Qrn gaziya w ji ya bav w b.

Di roja 22 nsana 1898"an de, w yekemn Rojnameya kurd li Qahre bi nav KURDISTAN weand di nav rpeln w de gaz qrn kurdan kir got:

((Gel mr axano, kurmancino ! qenc bizanin, xwendin, ilm marifet li dinya axret ry mirov sip dike Niho zaroyn xwe bi elmnin ilm marifeta. Hn bi xulaqeta xwe cah cesrin. Hek hn bibin xwey ilm, hn ji din hemiya xurttir, dewlimendtir bin..))

Mr Miqdad Medhet Bedirxan, rojnameya " Kurdistan" jimar 4"Qahre 1898.

 

Neviy mr Bedirxan j, mr Celadet Ali Bedirxan:1893 - 1951, hviyn bav bapr xwe li erd nehitin, bi xwe re hilgirtin   hilann di ber wan de xebit ta roja dawn ji tem xwe. W j di roja 15.5.1932 an de hejmara pn ji kovarare xwe ( Hawar )a bi tpn latn, li am apkir di nav kurd biyanyan de belavkir.. W j, bi Hawara xwe, qrn gaziya bav bapr xwe ghand  kurdan got:

 ((Hawar deng zannye, zann xwenasne, xwenasn ji mere riya felat xweiy vedike. Hawara me ber her tit heyna ziman me d bide naskirin lewma ku ziman erta heyn ya pn e))

Mr Celadet Al Bedirxan, Kovara Hawar, jimar,1  am, 1932.

Hem j;

(( Malxerabo ! ma we ew end wext nne, ko hn  ji bo hnbna ziman biyaniyan bi salane ve xebitne, ro j dixebitin, ji bona ko bikarin _ fnfoneke _ derewn bi lv bikin.. Kuro  ! Eybe, erme, fihte, an hn xwendin nivsandina bi ziman xwe bibin, an mebjin em Kurdin, b ziman Kurdt ji we ra ne rmete, ji me ra  rrewiyek girane.. Heyf xebnet hezar mixabin, nemaze ji wan ra ko bi zimann din dizanin bixwnin binivsnin alfabya ziman xwe h nas nakin..))

Mr Celadet Ali Bedirxan, kovara Hawar, jimara, 27  am,1941

 ((He em Kurd, me zimanek delal heye em p diaxifin, piraniya me ji v ziman p ve bi tu ziman nizanin.

Bi ten divt em hn xwendin nivsandina ziman xwe bibin. ro hnbna xwendin nivsandina ziman mader ji bo her miletek, d ne bi ten wezfeke exs ye, l wezfeke mil ye j.

He bi v wezf ranebne, wezfa xwe ya mil pk neanne bi kr milet xwe ne hatine. Ji bona ko mirov bikare xwe ji miletek bi hesibne, divt ko bi kr w b..)).

Mr Celader Al Bedirxan, Kovara Hawar, jimar: 40 am,1942

An j;

 ((Bavo  li diny ji me kmtir kes nemaye, he milet  hene tevde bne dewlet hikmat, xwedan kitb dibistan. Bi ten em milet kurd bi nde mane, reben, feqr, Nezan, belengaz di dest xelkde lihstokXelk hevsar me kiriye dest xwe li gor kf menfeta xwe, ber me ji bakur dide nvro, ji rojave dide rojhil, ji lewra divt em j bixebitin, xelk xwe hn xwendin nivsandin bikin, v milet belengaz ji tariy xelas bikin, ber w bidin tav ronahiy )

Mr Celadet Bedirxan, kovara" Roja N " jimar "1" Beyrt, 1943

 

De werin em li v Qrna mr Bedirxan mzebikin plek di nav komele, dibistan, kovar rojnameyn ku zarok neviyn w, xwe di ber wan de westandine mijl bibin:

A. Komele:

1 - Kurd teawin tereq cemiyet:

 Ev yekemn komeleya kurd ye ku t damezirandin; yek ji hmdarn w yn sereke Emn Al Bedirxan b, ev komele di sala 1908an de li Stembol hatiye vekirin.

2 - Komeleya "Kurd teklat ictmaiye cemiyet:

Hmdarn v komeley xur Bedirxan bn, ev komele di sala 1911-1910an de li Stenbol vebye.

3 - Komeleya "Kurd ner mearif cemiyet":

Yek ji hmdarn v komel Mr Ebdirehman Bedirxan b, ev komele di sala 1910an de li Stenbol hatiye damezirandin.

4 - Komeleya "Gihandin":

Komeleya kurd ya rewenbr b ji bo belavkirina zann, ev komele di sala 1912an de li bajar Xoy li Kurdistana ran, ji rex Mr Ebdirezaq Bedirxan ve bi alkariya Simko Axa ikak hatiye vekirin.

5 -  Komeleya "Kurdistan stiqlal komtes":

Ev komele di sala 1920an de li Qahre ji rex Mr Sreya Emn Al Bedirxan ve hatiye damezirandin.

6 -  Komeleya "Xoybn":

Ev komele di sala 1927an de li Beyrt hatiye damezirandin, yek ji hmdar serokn w Mr Celadet Bedirxan b.

7 - Komeleya "Dostaniya Kurd Ermeniyan":

Ev komele di sala 1914an de li Sant Peteresborg ji rex Mr Ebdirezaq Bedirxan ve hatiye ava kirin.

8 - Civata alkar ji bona belengazn Kurdan li Cizr:
Ev komele di sala 1931 de li am hatiye damezirandin, yek ji hmdarn w yn sereke Mr Celadet Bedirxan b w bi xwe nzmnama bingehn hndirn j re dan di sala 1932an de bi kurd frans ereb apkir.


B. Dibistan:

1 - Dibistana Stenbol:

Ev dibistan di sala 1910an de li Stenbol ji rex Komeleya "Kurd ner mearif cemiyet" "Komeleya Kurd ji bo belavkirina zinn" hatiye vekirin, bi alkariya dirav ji Mr Ebdurehman Bedirxan rvebiriya w.

2 - Dibstana Xoy:

Ev dibistan di sala 1913an de li Rojhilat Kurdistan, bajar Xoy, ji rex Mr ehd Ebdirezaq Bedirxan ve bi alkariya Simko Axa ikak hatiye vekirin.

3 - Dibistana Tebls:

Ev dibistan di sala 1929an de li bajar Tebls ji rex Mr Kamil Bedirxan ve (1934-1872) hatiye vekirin.

4 - Dibistana Beyrt:

Ev dibistan di sala 1943an de ji rex Mr Dr. Kamran Bedirxan ve li Beytrt ji bo frbna zimane kurd ji miext sirgnkiriyn li Libnan hatiye vekirin.

5 - Dibistana am:

Di saln 1930 de di ber weandina kovara Hawar de, Mr Celadet Bedirxan dibistanek li am vekirib bi nav dibistana (Kurdistan). Ev dibistan li taxa Kurdan b, nzk mala Xalid Bekda. Hjay gotin ye ku w hing bi saya Mr Celadet end dersexane dibistan li Cizr j vebn wek: Tilir, Talik, Qereman Endwer.

6 - Be kurd di Insttuya Rojhilatnasan li bajar Saint Petersburg:

Ev be bi saya ehd Mr Ebdirezaq Bedirxan hatiye vekirin. Mr Ebdirezaq Bedirxan (1918-1864) di sala 1918an de ji rex waliy Msil Silman Nezf kurd ve hat bi dar vekirin ew di goristana biyaniyan de hatiye veartin.

7 - Insttuya Kurd li Pars:

Di sala 1974 an de, Mr Dr. Kamran Bedirxan Komeleya "Frensa-Kurdistan" ava kirib, ji dostn v komeley gelek rewenbrn bi nav deng hebn, wek: Jean Paul Sartre, Smon Dbavor, Maxime Rodinson gelekn din. Pit kokirina Mr Dr. Kamran Bedirxan di sala 1978an de hatina partiya sosyalst a frans li ser hkm di sala 1981 de, r li ber komeleya (Fransa-Kurdistan ) hat vekirin ku bibe Insttuya Kurd wiha Insttuya Kurd li Pars hat vekirin, ew j bi saya Dr. Kamran Bedirxan.

8 - Komeleya xeyr ya kurd li Beyrt:

Ev civata xeyr di sala 1968an de li Beyrt bi saya peywendiyn Mr Dr. Kamran Bedirxan dostaniya w bi malbata (Elsulih) re hat vekirin.
9 - Insttuya Waington a Kurd:

Ev insttu ji ber end salan ve hatiye vekirin, yek ji hmdarn v insttuy yek ji nefern malbata Mr Bedirxan e, ax Yezdan r, nav w Seyfid ye.

10 - Civata Selahedn Eyb li Emman (Urdin):

Yek ji hmdarn v civet j Selm Bedirxan e, ew j ji neviyn Yezdan r e.

Daw hjay gotinye ku bi saya Mr Dr. Kamran Bedirxan gelek komeleyn dostaniy di navbera gel kurd yn ewrop de hatine ava kirin. Hem j Dr. Kamran Bedirxan di orea lon de wek nnerek b ji ore re li Ewropa bi nav ore Berzaniy nemir diaxiv.

C. Kovar Rojname:

1 - Kurdistan (1898):

Rojnameyeke 15 roj b, cih weandina w ji hejmara 1-5an li Qahra b, xwediy w Mr Miqdad Midhet Bedirxan b, hejmarn may ji 6-31 xwediy wan Mr Ebdirehman Bedirxan b, biray Mr Miqdad, cih weandina wan ji 6-19 an li Cinv ap bne; ji 23-20an j careke din li Qahra ap bne; hejmara 24an li London ap bye; hejmarn 29-25 li Folkoston herdu hejmarn dawn li Cinv ap bne; hejmara 1 di 22 nsana 1898an de derye hejmara dawn (3 ) di 14 nsana 1902an de.

2 - Omd (1900):

Rojnameye 15 roj b, cih weandina w li Qahra b, xwed berpirsyar w Mr Mihemed Salih Bedirxan b( 1915 _ 1874), hejmara ( 1 ) di lna 1900 de apbye.

3 - Kurdistan (1908):

Rojnameyeke kurd tirk b, cih weandina w li Stenbol b, xwed berpirsyar w Mr Sreya Bedirxan (1938-1883), an Ehmed Sreya Emn Al Bedirxan b, hejmara (1) di sala 1908an de, ya dawn di 13 nsana 1909an de derketiye.

 4 - Kurdistan (1912):

Kovareke kurd tirk b, cih weandina w li Urmiya b, xwed berpirsyar w ehd Mr Ebdirezaq Bedirxan b; hejmara (1) di sala 1912an de ap bye; ya dawn di sala 1914an de; di sala 1913an de pit ku Mr Ebdirezaq ye Saint Petersborg, Simko Axa bi berpirsyariya w rabye.

 5 - Yekbn (1913):

Rojnameyeke kurd tirk b, di heftey de du caran dihat weandin; cih weandin Stenbol b; di sala 1913an de hejmara (1) derketiye; xwed berpirsyar w Mihemed Salih Bedirxan b, bav Xanim Rewen Bedirxan.

6 - Jn (1916):

Kovareke 15 roj b; bi kurd tirk b; cih weandina w li Qahra b; di sala 1916an de derketiye; xwed berpirsyar w Mr Sreya Bedirxan b.

7 - Hawar (1932):

Kovareke kurd frans b; her 15 rojan derdiket; cih weandina w am b; hejmara (1) di 15 gulana 1932an de derketiye, ya dawn (57) di 15 tebaxa 1943an de; xwed berpirsyar w Mr Celadet Al Bedirxan b; yekemn car li ser rpeln v kovar kurdiya bi tpn latn hatiye bi kara nn, ji w hing ve Kurd bi kurdiya latn dinivsnin.

 8 - Ronah (1942):

Kovareke mehane b, xur bi kurdiya latn b; hejmara (1) di 1 nsana 1942an de derketiye; xwed berpirsyar w Mr Celadet Al Bedirxan b.

 9 - Roja N (1942):

Rojnameyeke heftey b, bi kurd frans derdiket; cih weandin li Beyrt b; hejmara (1) di 3 gulana 1943an de derket, hejmara dawn (73)an di nsana 1946 an de; xwed berpirsyar w Mr Dr. Kamran Al Bedirxan b.

10  - Str (1943):

 Rojnameyeke xur bi kurdiya latn b, wek zdeya Roja N b; cih weandin li Beyrt b; hejmara (1) di iley ber de, sala 1943 an de derketiye, hejmara dawn (3)an di 22 rya ber de, sala 1945an de derketiye; biten 3 hejmar ji v rojnamey hatin weandin; xwed berpirsyar w Mr Dr. Kamran Bedirxan b.
Hezar silav li giyan tev nefern malbata Bedirxaniyan bibare, buhit cih war wan be!

 

 

 

  

apkirin

copyright 2002-2008 info@pen-kurd.org