21 Sibat, Roja Ziman Zikmak Ye 

 

Kon Re

Qamilo  16.02.2010

 

 

   Roja 21 Sibat 2010, roja Ziman Zikmak y Navnetewey ye. Di v roj de ah ye. Xwendevan, mamosteyn wan, d bavn wan, govendan digirin v roj bi dilad proz dikin.  Ziman zikmak mafek mirovane  ye. Ziman nasnamey dike. Em by ziman dayka xwe nikarin  jyaneke bi wate birmet bijn. Profesor Maria Borgstrm (1998), dibje; mirov nikare b nasnameya xwe, jyaneke bi wate birmet bij. Li gor w mirov nikare by nasnameya xwe bij. Nasnameya mirov hebneke birmet e ew rmet di ziman de ye.

   Di sala 1999an de roja ziman zikmak ji aliy UNESCO (FN) ve hate pejirandin b roja ziman zikmak y navnetewey. Ev roj t wateya ku mirov bi qeblkirina mafn ziman yn kesn d dibe hevdem njen. Nasnameya njen ew e, ku mirov nasname, kultur tradsyonn cuda wek yn xwe dibne diparze. 

   Di derbara v roja ziman zikmak de UNESCO (NY) dibeje: maf her zarok/ heye ku bi ziman xwe y zikmak perwerde bibe div kes nikaribe v maf j bigire. Div di her civak de ev maf hebe rliber vebike ji bo pirdengn pirkultur ev daxwazn hja d bibine bingeha paeroja me.  Ev roja proz her sal li welatn ku endamn Yekitya Ewrpay ne, bi alakyn pirdengn pirreng ve t prozkirin. Ligor zarokkonvensyona NY,  mafn geln kevnar heye ku bi ziman xwe (bend, 28, 29, 30), and (bend 31)   nasnameya xwe nas bike (bend 8.)  Benda zarokkonvensyon ya 7an t wateya ku maf herkes heye ku ligor dil xwe,  navek li zarok/a xwe  bike. Yan maf her kurdek heye navek kurd li zarok/a xwe bike. Div navn esl yn ber bn parastin serrastkirin.. Benda 22an qala parastina mafn  zarokn penaber chtyan dike. Zarokn me  yn ku di v rew de pir in  Kirinn nijadperest n ku li welat me hatine kirine, werin serrastkirin   Gel kurd yek ji neteweyn her kevn Rojhelata Navn e. Wek  Tirk, faris ereb, maf xwe j heye ku qedera xwe bi dest xwe tayn bike li ser axa xwe serbest azad bij. Konvensyona NY (FN), benda 8an t wateya ku nasnameya zarok/ pir girng maf w /w heye ku xwed li nasnameya derbikeve w biparze.

  Di sala 1953an de UNESCO li ser girngya perwerdeya zarokan bi ziman zikmak radiweste dibje: Div her zarok bi ziman xwe, ziman zikmak(ziman mal) perwerde bibe(UNESCO, 1953: 86).

   Biryara Konseya Ewrpay di derbara girngya ziman zikmak de, di roja 17-11.1999 de b. 21 sibata 1999 de, di tkona ji bo bikaranna maf ziman zikmak qonaxeka girng e. Lewma Unescoy ev roj pejirand wek roja ziman zikmak.

   Li gor Unesco'y ji 6000 zimanan, 199 ziman ji aliy 9-10 kesan ve t peyvn bi qas 200 zimann d j, ber bi mirin ve diin. Windebna zimanan zirar dide mirovahy.

Armancn Konseya Ewrpay j ev in:

1. Girngya ziman yekemn rola w ji bo ziman duyemn syemn.
2.  Rmetgirtin ji bo mafn ziman kultur yn hindikneteweyan tolerans li hember wan.

3. Di demokratbna her civakek de, maf perwerdeya ziman zikmak girng t dtin.

4. Girngiya hnbna ziman zikmak, ziman mal ji bo ait kmkirina gel problemn civak.

5. agirt bi perspektveka berfireh li mijaran mze dike dibe xwedy kultureka berfireh.

6. Pvena teknkn nh di war ragihandina elektronk de j, zimanek bi ser xwe, zimanek bi ten tr nake pirzimanbna agirt/ gelek deriyn nh ji bo w/w vedike.

 

avkan: Serbest, Maruf Yilmaz, 21 Sibat Roja Ziman Zikmak ya Navnetewey ye, 11-02- 2010

 

Berhevkirina: Kon Re

Qamilo, 16.02.2010

 

 

 

 

 

apkirin

copyright 2002-2008 info@pen-kurd.org