Di Sedsaliya Bûyîna Seydayê Cegerxwîn de (1903-2003)

Konê Reş

Wek ku me (komîta xelata cegerxwîn a yekemîn) li bajarê Qamişloîku ji van kesan pêk tê: Rezoyê Osê, Konê Reş, Îbrahîm Elyûsif û Hefîz Abdulrehman, me diyar û belav kir ku sala 2003an bi navê sala CEGEXWÎN bê bi navkirin, û wek ku me sehkir; gelek navend û Înstîtuyên Kurdî li dervî welat jî, belav kirine, ku wê tev çalakiyên xwe yên rewşenbîrî û torevanî di bin navê sala Cegerxwîn de li darxînin.

Hem jî me sehkiriye, ku PENa kurdî bi serokatiya Dr. Zerdeşt Haco, wan jî ev sal bi navê sala Cegerxwîn pejirandiye... Di gel ku malbata Seydayê Cegerxwîn malperek ji vê salê re, bi navê (Malpera Cegerxwîn), di tevna cîhanî ya Înternêtê de terxan kirine ...

Ez jî wek nivîskar û helbestvanekî Kurd ji bajarê Qamişlo, bajarê Cegerxwîn, min her sal di roja (22ê Çêriya Pêşîn)de, gurzên gulan li ser gora Cegerxwîn datanîn, û çend carekî ez di bîranînên wî de beşdar bûme, va ne ew çend beşdarbûnên min, ez wan diyarî sedsaliya zayîna Seydayê Cegerxwîn dikim, û bela dilovaniya Xwedê bi ser de birije.


Şîna Cegerxwîn

Va Cegerxwînê delalî    Xatir ji me xwest û çû
Li dûriyê der bi derî    Serxwebûn kula dil bû
Nav û dengê vî hozanî   Li cîhanê belav bû
Ne kêmî( Lork û Nîroda)   Ji gelê xwe re dan bû

 

Weke (Taxûrê) Hindokê      Ew Cegerxwînê Kurda

Navê xwe di dîrokê de      Serbilindî wî hilda

Pir bi bêriya welat bû       Hildigirt barê derda

Perîşan û belengazî          Pesnê miletê xwe da

 

Li tev perçên Kurdistanê    Ew geriya û dêra

Êş û janên miletê xwe      Dinivîsî wek mêra

Her dem bi êş û birîn bû  Xwezî bi derbê kêra

Bihuşt danê got; min navê   Ma ev ne rengê şêra!

 

Dil û ceger xwe diyar kir    Bo hemû gelên bindest

Ji ol û êlê xwe naskir         Pêşketin here serbest

Ne tenê Niştimanî bû         Mirov bû, aştî dixwest
Bi azadî, serbilindî              Dijî cengê ma, newest

 

 

Ew dîwanên pir giranî        Ji me re bûn dibistan
Kul û xeman şevîn tanî      Dîwan çêbûn ji ristan

Ra û tevdîr têde danîn        Sorgul geş dike gulîstan

Bi merdî ji dil û canî           Bû hevalê bindestan

 

Oxir bihuşt be lo kalo          Va te xweş kir ev jiyan

Nav û zarê miletê xwe          Te bilind kir li cîhan

Sed xwezî yên wek te hebin  Weke XANÎ ji Botan

Va dîroka çanda kurdî           Bi pelên nû te tevdan

 

25-10-1984 Qamişlo

Konê Reş

Min ev helbest di roja (25-10-1984)an de hûnandiye, dema me sehkir ko Seydayê Cegerxwîn li Swêd çûye ber dilovaniya Xwedê, û di çilrojiya wî de, sala 1984an, li bajarê Qamişlo min xwendiye.

 Di bîranîna 3-saliya koçkirina Seydayê Cegerxwîn de jî min ev helbest li ser gora wî xwendiye:

Gelî dost û hevalan, vaye em dibin civîn

Bîranîna sê salan, ser nemiryê Cegerxwîn

Yek û neh heyştê û heft, meha çêriya pêşîn

Li van şar û van gundan, hunerên wî tên kirîn

 

Em zor spas in ji we, êvara we tim bi xêr

Hûn dilsoz û partîzan, em guhnadin yên bêkêr
Govend xweş e bi sazê, ne giring e komên zêr

Pesnê wî va em didin, şahê mêrgê ew e şêr

 

Şêrê kultura kurdî, Bavê Kesra yê me dî

Mîrê helbestvanên Kurd, dengê Çiyayê Cûdî

Hevalê Mîrekên mêr, wek Bedirxan û Qadî

Bi dengekî pir bilind, her dem dixwest azadî

 

Ji gel re xwe kir nîşan, ji êşê re bû derman

Wî êşa miletê xwe bilind kir li nav însan

Yek jê ew û yek Yelmaz, dû qehremanên bi şan

Bikin spas û bijî, Kurd nema dibin talan

Di dehsaliya koçkirina Seydayê Cegerxwîn de min ev helbesta bi navê (CEGERXWÎN) li ser gora wî xwendiye;


CEGERXWÎN

Di axbeyarek Kurdistanî de

Sinbilek şîn hat

Bi navê CEGERXWÎN

Bi ba re dixiliya

Lê qet ne tewiya

Di zivistanî de

Tevî berf û bahozên ko

Dihat

Pişkivî, zîlda û bû kat

Di buharî de

Bû şîndar lê

Bi tenê, bê dost û heval

Ta ko bi ser de hat

Havîna germîn

Hingê ji nû

Hişk bûn libên sinbilê Zer

Ne pûç ne kwîrik

Xurû genimê Zerik

Çaxa dem zîvirî û bû payîz

Ba leyîzt fîze-fîz

Hingê ji wî sinbilê Genim sor

Lib pekiyan

Yeko-yeko û

Dor bi dor

? tev di wê axbeyarê de

Belavbûn,

Tovekî nû di xakê de hat werbûn

Ji wê libê

Sed libî zîlda, pişkuvîn û

Bûn sinbilên genim sor

Dema ko bayê Nû rabû

Ew sinbilên nû bi wî bayî re

Xiliyan û gotin:

CEGERXWÎN...CEGERXWÎN

Ev gotin jî min di roja (23-10-1999)an de, li ser gora Seydayê Cegerxwîn xwendiye, bi helkeftina derbasbûna 15 salan di ser koçkirina wî re, pêşberî kebaniya wî rehmetiya (Kehla) û hersê Keçên wî û biraziyê wî (Zibêr), di gel endamên partiya pêşverû û cemawerekî mezin ji beşdaran:

Di 15 saliya koçkirina Seydayê Cegerxîn de

Berî her tiştî, ez xwe ji navê Cegerxwîn û malbata Cegerxwîn re xûz dikim; rêz û silavên germ ji tev endamên mala wî re pêşkêş dikim.

Cegerxwînê dest zêrîn, Cegerxwînê ko sedê şagirtan bi saya afirandinên wî, fêrî xwendin û nivîsandina zimanê Kurdî bûn, Cegerxwînê ko 60 salî bi berdewamî xebat û bizav kir, 60 salî di pêvajoyeke pîroz de liviya û xwe jê neda alî, ta ko şagirtên berhemên xebata wî pêve gîhan....

Bi saya wî, ew şagirt çêbûn, û bi saya gel ew çêbû, di navbera vê hûnandinê de zimanê kurdî bi pêş ket û afirandinê cihê xwe di nav berhemên me de dît.

Ji vê sibê ve, çend carekî di guhê min de hat xwendin; çima ev rêxistin CEGERXWÎN ji milk û malê xwe dibêne..?!.Cegerxwîn yê tevayî gelê Kurd e, ji tevayî gelê Kurd re xebitîye ...?!

Bi rastî ez şaşomaşo bûm, û nema min dizanî çi bibêjim hem jî ez ketim nav gûmanan de :

Gelo! Hin rêxistinan ji bilî vê rêxistinê xwestine ko bîranîna Cegerxwîn saz bikin û hina nehiştiye ?! An vê rêxistinê bi xwe nehiştiye ?!An malbata wî nehiştiye ?!

Heger wilo be, ev tiştikî din e û şaşîtiyeke mezin e ...  

Tiştê ko ez zanim; Cegerxwîn yê tevayî gelê Kurd e, ne yê vê rêxistinê ye û ne yê wê rexistinê ye, wek ko ji malbata xwe re cihê payebûnê ye weha jî ji gelê Kurd re.

Cegerxwîn ji gelê Kurd re sermiyanekî sembolî ye, ji mafê her kesekî Kurd e, ko di nav xelkên cîhanê de xwe pê paye û berz bike, lê ne ji mafê rêxistineke kurdî ye, ko di nav Kurdan de xwe pê paye bike, û li ser navê wî hêviyan ji rêxistina xwe re ava bike.

Em bi hêvî ne, ko ji îsal û pêve tev rêxistinên kurdî bi hev re weha bîranînê li darxînin, û wek nivîskar û helbestvanekî Kurd nikarim xwe ji ber weha bîranîn bidim aliyekî, û kîjan rêxistin bîranîneke weha li darxîne em jêre amade ne û spas ji we re.

Konê Reş....Qamişlo 23-10-1999