Lsteya romann kurd (kurmanc)

              brahm Seydo AYDOGAN


        Hin statstikn li ser romann kurd:

I-             Romana yekem ya ku bi kurd hatiye nivsandin. ivan Kurd e. (Ereb emo). L bel apa v roman ya ku di dest me de heye ji ziman frans hatiye wergerandin. Wergera w ya frans j ji ziman rs hatib kirin. Ji ber ku heta niha kesek kurdiya w ya pn ku wergera rs ji w hatiye kirin bi dest nexistiye (bi dest xistibe j kes p nizane), apa ku niha di dest me de heye weke ya orjnal t qeblkirin.

II-            Heta sala 1980, ji bil Ereb emo, Eliy Evdirehman Heciy Cind, romannivsn kurmancaxv derneketine. Heta sala 1990 hejmara romannivsan bye 12. Bi git, hejmara romannivsn ku heta niha hay me ji wan bye 46 e.

III-           Hejmara romann kurmanc heta sala 1990, 23 b. Di navbera 1999-2003an de 31 roman hatine apkirin. Bi git, hejmara romann ku heta niha hay me ji wan bye 76 e.

IV-         Ji 76 romanan 37 heb li Swd ap bne 23 heb li Stembol ap bne.

V-         Piraniya romannivsn kurd li Swd bi ch bne romann xwe li wira nivsandine. (Brndar, Mehmed Uzun, Lale Qaso, Lokman Polat, Mahmd Baks, Silman Demr, Mustafa Aydogan, Bav Naz...)

VI-          Kurdn sowyet ber kurdn din dest bi nivsandina romanan kiriye. (Ereb Semo, Eliy Evdirehman, Heciy Cind)

VII-        Di gelek romanan de agahiyn di derheq nivskr de tune ne. Ji ber w, gelek nivskar nenas mane. L piraniya wan li Ewropay dij.

VIII-      Yekem romana ku ji aliy kurdn Ewropay ve hatiye apkirin, Xan ye. (Birndar, 1982)

IX-         Nivskar ku di war roman de her pir berhem dane, Mehmed Uzun e. (7 roman)

X-           Hejmara weanxaneyn ku romann kurd (kurmanc) ap kirine, 31 e.

XI-          Piraniya weanxaneyn kurd li Swd bi ch bne. (10 weanxane: Ndem, Roja N, Orfeus, Apec, Helwest, Sara, Welat, Pelda, Jndan, Newroz.)

XII-        Ser saln 90, pit guherna hin zagonan ya di dema Ozal de, d weanxane ji n ve li Stenbol j vebn. Pit 1980, hem weanxaneyn kurd hatibn girtin.

XIII-        Weanxaneya ku her pir roman apkirine, Ndem e (8 roman).

XIV-      Pit Ndem, weanxaneya ku her pir roman ap kirine Roja N ye (7 roman).

XV-       Weanxaneya ku cara pn romanek ap kiriye, Ozgurluk Yolu ye. (ivan Kurd-1977, Stenbol, 112 p.)

XVI-        Di nav romann ku me bi dest xistine de romana her str, Bilcan e. (Perwz Cihan, Doz-2002, 511 p.)

XVII-     Romana her zirav, Pala Bop e. (Xemgn Tem, Sara- sala nivsandin:1983, sala ap li ser nehatiye nivsandin, 76 p.)

XVIII-   Ji nav romann ku me bi dest xistine, du romann ku her yek ji du cildan pk t hene.

1-     S ev s roj, Xezeba Azadiy (Lale Qaso, Ndem-1999, Pelda-2000)

2-     Hawara Dcley (Mehmed uzun, Avesta-2001-2002)

XIX-      Hin romann kurd ber bi zimanin din hatine nivsandin bi d re wergeriyane kurd. Romann ku ber bi zimanin din hatine nivsandin (bi qas em dizanin) bi d re wergeriyane kurd ev in:

1-     Zeviyn Soro (Nac Ktlay), ber bi tirk hatiye nivsn ev yek di apa w kurd de hatiye diyarkirin.

2-     Hln (Mahmd Baks), ber bi swd hatiye nivsn ev yek di apa w ya kurd de hatiye diyarkirin.

3-     iyayn bi xwn avday (Bav Naz), ber bi ereb rs hatiye apkirin ev yek di apa w ya kurd de hatiye diyarkirin.

XX-       Ji ber ku kurd dr hevdu mane tkliya berheman xwendevanan li ser pireyn serrast nehatine avakirin, civandina nav romann kurd j bi qas civandina hem romann kurd zehmet e.

XXI-      Kmhejmar an j pirhejmariya romann kurd asta wan ya huner diyar nake. Ji ber ku gelek romann kurd gelek dr qadeyn romannivsn mane. Hay gelek romannivsn kurd ji tevna roman, ziman edeb, ferqa rok romanan, vegotina byeran kronolojiya wan, ayes, pskolojiya lehengan bikaranna teknkn romannivsn tuneye. Mirov dibje qey gelekan ji wan qet roman nexwendine dest bi nivsandin kiriye.

Lsteya me ji kesn ku di war roman de her pir berhem dane dest p dike. Pirtkn ku li cem min tune ne, bi away talk hatine nivsandin biniya wan hatiye xzkirin.

 
1. Mehmed Uzun
1-     Tu (Orfeus-1985)
2-     Rojek ji rojn Evdal Zeynik (Orfeus-1987, 154 p.)
3-     Mirina Kalek Rind (Orfeus-1989, 119 p.)
4-     Siya Evn (Orfeus-1991, 220 p.)
5-     Bra Qeder (Sara-1995, 252 p.)
6-     Ron mna evn Tar mna mirin (Avesta-1998)
7-     Hawara Dcley (2 cild) (Avesta-2001, 302 p.)
 
2. Ereb Semo
1-     ivan Kurd (1935- an j 1930[1]) (apa n, Ozgurluk Yolu-1977, Stenbol, 112 p.)
2-     Jiyana Bextewar (1959) (apa n, Roja N-1990, 253 p.)
3-     Dimdim (1966) (apa n, Wesann Roja N-1983, 205 p.)
4-     Hopo (1969) (apa n, Roja N-1990, 208 p.)
 
3. Eliy Evdirehman
1-      Xat Xanim (1958)
2-      Gund Mrxasan (1968)
3-      er iya da (1989)
4-      Murtule Beg[2]
 
4. Lales Qaso
1-     Se ev s roj (Ndem-1999, 328 p.)
2-     Wran (Pelda-2002, 303 p.)
3-     Xezeba Azadiy (Pelda-2000, 312 p.)
4-     Ronakbr (Pelda-2003, 116 p.)
 
5. Meden Ferho
1-      Berxwedan Jiyan e (1994)
2-     Mza Mihemed (Ndem-1995, 107 p.)
3-     Xaltka Zeyno (Doz-1998)
4-     Mar di tr de (Pr-1999, 192 p.)
 
6. Mahmud Baks
1-     Hln (Immigrant-institutet-1984, 118 p.)
2-     Gundik Dono (Orfeus-1988, 107 p.)
3-      Lawik Xerz ( ?) (Ndem)
4-      Serhildana Mala Eliy nis (Weann Azadiya Welat 2001)

7. Lokman Polat
1-     Kewa Mar (Helwest-1999, 272 p.)
2-     Flozof (Helwest-2002, 163 p.)
3-     Rojnamevan (Pr-2002, 109 p.)
 
 
8.Brndar
1-     Xan (1982)
2-      Soro (1983, 179 p.) 
 
9. Bav Naz
1-     Stockholm te i dtiye bje (Frtattores Bokmaskin-1987, 122 p.)
2-     iyayn bi xwn avday (Wesann Komela Jinn Kurdistan li Swd-1989, 240 p.)
 
10. Sidq Hiror
1-     Kur Zinar Serbilind (Ndem-1996, 156 p.)
2-     Evn Sewat (Ndem-1998, 109 p.)
 
11. Silman Demr
1-     Sor Gul (Ndem-1997, 224 p.)
2-     Ko (Roja N-1998, 188 p.)
 
12. brahm Seydo Aydogan
1-     Re Sp (Doz-1999, 288 p.)
2-     Leyla Fgaro (Mr-2003, 163 p.)
 
13. Heciy Cind
1-     Hewar (1967) (apa n, Roja N-1999, 421 p.)
 
14. Sed bo
1-      Kurdn Rw (1981-Ervan)
 
15. Xemgn Tem
1-     Pala Bop (Sara-1983, 76 p.)
 
16. Egd Xudo
1-     D Dmar (1986) (apa n, Ndem-1995, 112 p.)
 
17. Sahn Bekir Sorekl
1-     Wendabn (Instituya Kurd Bes Elman-1987, 118 p.)
 
18. Nr Semdn (Nac Kutlay)
1-     Zeviyn Soro (Weann Kurdistan-1988, 313 p.)
 
19. Ahmed Hepo (Apiyev)
1-     Birn (Azerner-1996, 207 p.)
 
20. Azad Bav Sahn
1-     Yn Peran (1991-Beyrd)
 
21. Hesen Met
1-     Labrenta Cinan (Welat-1994, 197 p.)
 
22. Bb Eser
1-     Gardiyan (Roja N-1994, 165 p.)
 
23. Mihemed Dehsiwar
1-     irskn  Rizgariy (Newroz-1995, 314 p.)
 
24. Ihsan Colemerg
1-     Cembel Kur Mr Hekar (Apec-1995, 195 p.)
 
25. Mustafa Aydogan
1-     Pln Brkirin (Ndem-1997, 171 p.)
 
26. Helm Ysiv
1-     Sobarto (Avesta-1999, 203 p.)
 
27. Zeynel Abdn
1-     Binefn Tariy (Doz-1999, 176 p.)
 
28. Frgn Melk Ayko
1-   Mamostey Zinaran (Rewsen-1999)
 
29. Adil Zozan
1-     Kej (Pr-2001, 240 p.)
 
30. Mezher Bozan
1-     Av zelal b (Pr-2002, 158 p.)
 
31. Omer Dilsoz
1-     Hviyn Birndar (Aram-2003, 162 p.)
 
32. Newroz Sadpour
1-     Viyan (S-2002, 206 p.)
 
33. Mvan (Betal Bet)
1-      Bbext (?)
 
34. Tor
1-     Mendik (Berfn-2002, 195 p.)
 
35. Kemal Orgun
1-     Li Qerexa ev Hvron (S-2002,)
 
36. Perwz Cihan
1-     Bilcan (Doz-2002, 511 p.)
 
37. Remezan Alan
1-     Saturn (Avesta-2002, 151 p.)
 
38. Xursd Mrzeng
1-     Snor (Jndan-1995)
2-     Belqit
3-     Ristem Zal
 
39. M.Ber
1-     Sof Remo (Medya-1999)
 
40. Reat Akta
1-     Veger (Rewen-2001, 147 p.)
 
41. Jr Dilovan
1-      Zenga Zrn (Mezopotamya-2003, 22 p.)
 
42. Enwer Mihemed tahir
1-      Geryan li bab berz (Aso-2000, Hewlr)
 
43. Hesen Silvan
1-      Gulstan ev (Hawar-1996, Dihok, sala nivsandin 1987)
 
44. Nac Taha Berwar
1-      Ew A Deravlwergerand (Hawar-2002, Dihok)
 
45. Menaf Osman
1-      Gir ran Serhildan (Aram-2003, 435 p.)
46. Eyup Kiran
1-      Dewr Evd (Mr-2003)
 

Ev lste ji bo xebateke lkoln ya doktoray hatiye amadekirin mijara xebat
li gora romann kurd, di ziman kurd de lihevkirina wextan e.
 
Ger kesn ku ev romann ku li cem min tune ne li cem wan hebin bixwazin wan romanan ji min re binin (fotokopiya wan j dibe), ez spasdar wan bim.
Ez navnana xwe li jr dinivsnim.
brahm Seydo AYDOGAN
77 rue Ecuyre
76000 Rouen/France
Telefona min a destan:  00 33 663 47 86 87
Telefona min a mal:  00 33 235 98 46 30
 

[1] Bn : Azad Srn.- Romana jiyana kurdewar berxwedan, Dimdim , Hv, 10-16 nsan 1999, Stenbol. Cf : Murad Ciwan.- Hustuy dev rastiya Mehmed Uzun, Ndem, n 30, Bihar-1999, Stockholm.
[2] Nac Kutlay dibje ku Eliy Evdirehman bi xwe di hevpeyvneke xwe ya di sala 1984an de gotiye ku ew li ser romaneke bi v nav dixebit. L kes nizane b ap bye an na. Cf : Naci Kutlay.- Romana Kurd. War: Kovara Lkoln Lgern, n 5-6, havn-payiz 1998, Stenbol.