anmeldung

HEWAR SÎNEM

Miraz Ronî

Hewar Sînem!...

Hewarareke pensedsale ye Sînem,

Ew hewara dilê Feqiyê Teyran îro jî her berdewam e û ew hewar îro hewara dilê me ye.

Ew hewar nalînek e, ku ji ber jana birîna me ya kevnare ye. Ew hewar serhildanek e, li hember bindestiya me ya bêyom. Ev hewar şermezariyek e, li hember bextreşiya me ya dilkovane. Ev hewar axînek e, li ser bêtaliî û bêmiraziya me ya dildêrane,…

Welatekî ku paymalkirî be, keleporeke ku talankirî be, ma dê li wir nexşe bi çi rengî be?

Ma hewce ye ku ez bi nav û nîşan kim pismamno!

Ezîzên min, ev welatê ku ez qala wî dikim Kurdistan e.

Dirok karê dîrokzanan e. Lê em hemû şahidê parçeyek ji dîroka talan û tar û markirinên li ser erda kurdan in. Heta roja îro gelek nirx û rûmetên me yên madî û manewî li ber talanan çûne. Lê ya heyf ev e ku îro roj jî hê me wekî kurd nekariye pêşî li widabûn û talankirina nirxên xwe bigirin.

Heta îro her Xwedê dizane ka çend berhem û belgeyên çand û dîroka me hatine windakirin û paymalkirin. Ên ku mane jî ka bi çendî celeb ecêban giheştine roja me ya îro, ew jî çîrokeke cihê ye.

Ez ê niha kurteçîrokeka şiîra –ku di heman demê de stran e jî- Feqiyê Teyran “Sînem” bibêjim.

Wekî ku tê zanîn Feqiyê Teyran yek ji çend şairên sereke yên edebiyata kurdî ya klasik e. Feqî ev nêzikî 500 salan e ku koça xwe ji vê dinê bar kiriye. Ev şiîra wî geh bi destên hin xwendayan nivîskî geh jî li ser zimanê hin dengbêjan devkî, dest ji dest û dev ji dev girtiye da ku heta giheştiye destê me.

Gelek berê me, ji aliyê hin kesan de li ser berhemên nivîskî yên edebiyata Kurdî û her wisan jî li ser berhemên Feqiyê Teyran lêkolîn û lêgerîn hatine kirin. Lê di gel vê yekê jî bi qasî ku ez dizanim hê heta roja îro ev berhema Feqî nehatiye tesbît kirin û li tu deverê nehatiye çap kirin.

Ev berhem ango ev strana ku ji aliyê hin dengbêjên herêmî yên der û dorên Bedlîs û Hîzanê ve heta panzdeh, bîst sal berê miha jî dihate strîn, îro hema bigir bi temamî hatiye ji bîr kirin. Û ji ber ku bi qasî ku ez jê agahdar im heta niha nehtiye çap kirin û tomarkirin jî pir kêm kes pê dizanin.

Min ev berhem ji keşkûla(defterok) Cemal Efendiyê Pînkanisî girt. Pînkanis gundekî li ser Tetwana Bedlîsê ye. Rojekê ez li Stanbolê bûm mêvanê Feqî Mehemed(Mehemed Avci) ku kurê Cemal Efedî ye . Di nav sohbetê de, me qala berhemên klasîk yên edebiyata Kurdî kirin. Feqî Mehemed rabû ji pişt dolaban defterokek derxist. Ji rewşa defterokê diyar dibû ku çendî ecêb hatibûn serê wê defterokê. Feqî Mehemed ji min re qal kir ku ev keşkûla bavê wî ye û 50-60 sal berê niha ji aliyê bavê wî ve hetiye nivîsîn. Di keşkûlê de ev şiîra Feqî û gelek şiîr û nivîsarên din ên cur be cur hebûn. Ji nav wan ên ku bala min kişandin Sînema Feqiyê Teyran û şiîreke Mîr Mehemedê Hekarî bû.   Ji ber ku ev herdu berhem heta îro li tu deverê nehatibûn çap kirin.

Li gorî gotinên Feqî Mehemed gelek kitêb û destxet li ba bavê wî hebûne lê ji ber cerd û talanên dewletê ancax ev di destan de maye. Diyar bû ku wê keşkûlê gelek cerd û talanan dîtibû û xwendina wê jî gelek dijwar bû. Bkeşkûl bi herfên Erebî hatibû nivîsîn û destxet bû. Ji ber ku hem destxet ne bir êk û pêk bû û hem jî gelek kevn bibû xwendina wê pir zehmet bû. Min nîşanî çend melayan da nekarîn baş bipişkêvin. Dû re Seydayê Mele Îsmet ji heq derket.

Me ev berhema Feqiyê Teyran ji destxeta Cemal Efendî ya ku bi herfên Erebî hatibû nivîsîn, piştî çend zehmetiyan paşê bi alîkariya Mele Îsmet Kilişarslan bo herfên Latînî tîpguhêziya wê kir.

Niha ez vê berhema hêja bi nivîskî pêşkêşê gelê kurd dikim. Wisan dizanim ku dê ev berhem di nav klisîkên me yên sereke de cihê xwe bigire. Hêvîdar im ku di deme kurt de dê bi aweyeke kilam kî jî pêşkêşî gelê me bibe.   MIRAZ RONÎ    04.09.2005 / STENBOL

SÎNEM

Hewar Sînem

Ew qesrika serê xanî

Derî ji zêr î mifte ji mircan î

Ez ê terka çav û biriyên belek nadim

Heta Esrafîl nefxa sûrê ket,

Li min rabit roja heşr û mîzanê

Lewra tu şêx î, ez mirîdê te me

Hewar Sînem

Ez çiqas dinya hebû geriyabûm

Kesî negot Sînem nexweş e

Ez ê çûme hicra feqiyan dinivîsîn kêl û ferş e

Ezê tembeh li mişk û maran bikem,

Bila xunavê tenikî carî biken, li ser ebleqê reş e

Hewar Sînem

Tu rabe ev çi dem e?

Te bejin ji kelha Tîkrîtê

Te sing ji qumaşê Ecem e

Li min hatî mehka Remezanê

Ez ê fitra serê te me

Hewar Sînem

Ezê Hîzanê dihebînim

Zêde taxa qenterê

Van katiban hezar pênsed dane defterê

Miraz hatibû hasilbûnê

Mîr em şandine seferê

Hewar Sînem

Ezê Hîzanê dihebînim

Salê du car bihar e

Te rû eyne ye, şems û qemer tê de diyar e.

Ez ê herim Sînem bibînim

Dîtina min û Sînem ev car e

Hewar Sînem

Ez ê Hîzanê dihebînim

Zêde taxa Seraşan

Gul di baxan de kemilîn,

Pala xwe dan xaşxaşan

Miraz hatibû hasilbûnê

Kul kete nav oldaşan

Hewar Sînem

Min Sînem dîbû şeva erefatê

Te gulî şûştine ji ava heyatê

Dê biçim Sînem bibînim

Sînem nexweş e ber wefatê

Sînem hîva nûrîn e

Şewqê daye umetê

Gerden şûşa hişîn e,

Nuqte nuqte xal ketê

Kesê Sînem bibînit,

Bêşik diçe cenetê

Min Sînem dîbû li eywana mîr ve

Te çavek roj e yek jî hîv e

Te ez kuştim

Xûna min maye bi zendê spî ve

Hewar Sînem

Xweş govend e li eywanê

Dinya li min xewxa ye

Ku vî best î hewranê

Çavreş li min winda ye

Xwedê bide îmanê

Hewar Sînem

Dar û devî li min bûne gurî

Ji kulan û derdan

Hêstirên çavên min evdalê Xwedê digilgilî

Me tu xizmet ji padîşahê mezin re nekir

Çawa şah û xunkar mift digirî

Hewar Sînem

Şah û padîşah û xunkar siwar in

Her sê siwarê cengê ne

Pehlîvan li meydanê diçin têne

Şer çû sewta Xwedê(*)

Çavên reş li ber sulhê ne

(*) : Şer çû sota Xwedê

çapkirin