Mürüvet Y. Cacim, muruvetcacim@gmx.de

Tariya şevê xwe berda şibaka dilê wê. Nalînek dihat guhê wê... Şev çiqas dirêj e; û nabe dawî. Ew bi tenê ye û di şevereşekê da ye. Gelo kî dibhîse dengê wê û haya kê heye, ku ew di çi rewşê da ye... Rihê wê, bedena wê, jiyana wê û ramana wê di nav cendereke çawan da ye... Nizane ev çi dem e? Sibe ye, êvar e, an jî nîvro ye. Kîjan roj e? Duşem e an pêncşem e? Nizane! Tenê di nava tariyeke reş da ye, bi tenê ye û dicemid e. Bi nalîna xwe hişyar bû; lerizînek kete dev û diranên wê û ew hatin kilîtkirin. Serê wê li ser erdekî sar û şil e. Dilerize, dilerize, nalînek tê guhê wê; nalîneke mîna di geliyekî kûr da, mîna di pişta çiyakî da, ew hêdî hêdî tê ser hemdê xwe û nalîn nêzik dibe ji wê re... Bi hişyarbûna xwe re lerizandina wê zêde dibe û bedena wê – bê hemdê wê – dilerize û ricaf xwe berdide nava dil...  Dicemide an ditirse? Ew bi xwe jî nizane! Nalîn nêzî wê dibe û dengek tê guhê wê... „Li ber xwe bide serbilinda welatê min, rûmeta jinan...“. Ev deng ji kû tê?!!! Ev denga çawa tê guhê wê...  Bi xwe re difikire "Ez hên jî nehatime ser hişê xwe an jî ez di xewnekê da me... Belê, belê eva xewnek e, lewra ez niha di bin çavan da me û nizanim eva çend roj e ez li vêderê me, lê ez dizanim, ku deqe bûne roj, roj bûne meh. Bedena min temam di nav xwînê de ye, reş bûye ji ber îskencê û ez çiqas tîh bûme...aax aveke sar, aveke sar hebûya û min vexwara..." Belê aveke sar hebûya wê vexwara, şewata nav dilê wê bisekiniya, lê şewata rihê wê, şewata di nav ramana wê, şewata ku zarokwariya dilê xwe li ser tezgahê îşkencan da hişt... Hêz dide xwe, dixwaze rabe ji cihê ku ew lê razaye, lê nikare rabe, dest  û lingên wê bi gotina wê nakin, bê giyan ketine û ew dixwaze rabe... Ket ramana wê, ku ew di îşkencê de bû û daliqandî bû, niha di cihekî tarî, sar û şil da ye... "Gelo ez ji ser hemdê xwe çûme û wana jî av bi ser min da kirine? Nizanim, nizanim!! Lê dilerizim, dest û lingên min cemed girtine; û ji ber cemedê, diranên min li hevdu dikevin". Destên xwe davêje çavên xwe, dixwaze dora xwe bibîne, lê çavên wê bi pîneyekê girêdayî ne û qedexe ye, ku wê pîneyê veke... Dîsa hêz dide xwe, ku rabe, tenê nalîna wê dertê û xwe berdide wî cihê şil û sar... Û ew denga dîsa tê guhê wê  „Li ber xwe bide qîza kurdan... eva kêr û eva şûr, bira min jêkin, eva dar û eva bend, bira min daliqînin, kî dizivire ji rêya xwe bira bizivire û min serî daniye vê oxirê, ez nazivirim ji vê rêyê, li ber xwe bide jina kurd“...  Ev denga ji kû tê? Kî dipeyive? Nizane, lê ya kû ew dizane, ew denga can dide wê, rih dide wê û ew ji nû de dijî... Ew dengê germ, tariya ku di nav dilê wê de ye belav dike û taqetê dide wê. Hêz dide xwe, her carê radibe ji erdê sar û şil, destên xwe dirêj dike û „tu kî yî? Kî ye li wê derê“ deng nayê ji kesî. Destê wê li warekî sar dikeve, dengê wê jî wek nalînekê dertê; ancax ew dengê xwe dibihîse. Û  difikire, ku dengê wê naçe kesekî û ew kî be jî dengê wê nabihîse.

Wê demê dengê lingan hate guhê wê û bi baweriya wê gelek însan ber bi wê ve tên.  Hêdîka li cihê xwe rûnişt û  xwe ker kir, li benda wana ma, ku werin wê dîsa bibin oda îskencê, lê kes ber bi wê ve nehat û hucra ku ew têda ye venebû, lê dengê deriyê hucra li rexê wê hat. Qêriyan, bi dengekî bilind „ rabe, rabe ser xwe û bi me re were“; weke bihnekê deng ji kesî nehat paşê dengê kulman û lingan hat, mîna ku çawalekî bidin ber kulman û pêhnan, tenê car û cara nalînek û intinek dihat, dûre jî ew çawala di nava xwe re kirin, di erdê re kaşkirin, birin...

Deng qediya, dengê bihndayîn û satandina wê û gurmîniya dilê wê dihate guh... Dixwast  dengekî bibihîse; dixwast ku ev ricafa wê bi dengekî bisekine û tariya nav dilê wê bi wî dengî dîsa belav bibe... Lê tu deng nehat  guhê wê, kela dilê wê rabû, çavên wê tijî bûn, lê wê nedixwast ku bigirî. Gava  ku kela dilê xwe azad berda hesirin, cavên wê mîna Dijle û mina Ferat wê biherikiyana,  destên xwe gezkirin, kela dilê wê sekinî... Û dengê lingan dîsa hat guhê wê,  „hov dîsa hatin; vê carê wê kê bibin gelo“!!! Tên li ber deriyê hucra wê disekinin û ew dizane, ku dîsa  ew e... Dîsa, êş, jan, tirs, tarîşevereş û tenêbûn e hevalê wê... Deriyê hucra wê  ji nişka ve hate vekirin, çend polîs bi hev re ketin hucra wê, yekî bi porê wê girt û yê din bi potinê xwe li parxanên wê da û qêriya „ rabe!“. Ew dixwaze rabe, lê nikare rabe, bê hal e, bê giyan e, nikare belibite û wana bi porê wê girt ew bi erdê de kaşkir û birin. Çevên wê girtî ne û ber xwe nabîne, dikeve û radibe; gava ku ew dikeve çend heb qundaxên silahan bi hev re li ser bedena wê radibin û rûdinin. Deriyek vekirin û ew xistin cihekî, ne deng heye, ne jî peyv tên guhê wê... Demeke kurt çû û derî vebû, yekî li ber derî ji yên din re digot „ baş e we eva anî vêderê, niha gazî çend  polîsan bikin, bira tevê vê razên belkî aqilê wê tê serê wê û dipeyive“. Tirsek kete nav bedena wê, dest û lingên wê lerizîn!!! „Ev hovana dikarin diştekî waha bikin! Dibe jî evana dixwazin, ku min rûreş bikin, ezê çawa bikim, ezê çawa xwe ji destê van hovan xilas bikim?". Herdû destên xwe birin bin çengên xwe û dîsa berdan rexên xwe... Tebata  wê tunebu; cevên wê ku vekirîbûyana, hovan wê bidîta, ku ji çevên wê yên kesk çirûskên agir davêtin... Û ji nişkê va  biryar da û „mirin çêtir e, bira min bikuijin, gava yek destê xwe bide min, ezê wilo bikim, ku min bikujin, lê rûreş nekin“ bi vê birayarê lêxistina dilê wê kêm bû, lê dîsa jî ditirsiya... Hatin û çûyîn nebû, demeke dirêj di wê tirsê da ma... Paşê derî vebû û dengek hate wê, ku bi jinekê re dipeyivin; jêre dibêjin „binihêre! Te dît, ku me eva anî vêderê çend heb hevalên me teve vê razan, niha tu dipeyivî an em te jî bişînên vê odê da“. Wê fêmkir, ku ewana ji bo ku yeke din bitirsînin û wê bidin xeberdan ji ber vê ew anîne vê odê, ku nava wan însanan şikberiyê çêkin... Tirsa dilê wê hinekî kêm bû, û fêmkir, ku evana lîstokeke osmanî dikin; armanca wana tiştekî wisa nîne, ji alîkî va jî şadibû, ku ew rûreş nebû... Dengê wê jinê hate guhê wê, digote wana „erê ezê bipeyivim, tiştekî wilo li min nekin“ û digiriya... Derî bi ser wê de girtin û dengê lingan bi dûr ket, demeke dirêj wilo ma. Hisên dilên wê tevlihev in. Li ser dergûşa medeniyet û mirovatiyê ev zilm û zilaleta wek bayê xezebê ew avêtiye ber xwe, heya çi demê wê bidome an jî biqede êdî ew jî nizane. Lê baş dizane, ku mirovatî ji ber van bûyerên hovîtî fedî dike... Derî vebû û bi gur-gef ketin oda ku ew têda ye!!! Dest avêtin porê wê, di erdê re kaşkirin û li aliyekî jî bi pêhnan lêdixin, kulma yekî li orta rûyê wê ket û ew dîsa ser hemdê xwe cû... bi satilek ava sar hate ser hemdê xwe... Destên wê dîsa di pişta wê de girêdayî ne, di bin milê xwe de daliqandî ye û çevên wê jî girêdayî ne. Bedena wê bûye duqat, devê wê li çokên wê dikeve, lê milên wê bi jor da girêdayî ne. Hisek di nav dilê wê de heye, lê baş nizane, ku çi ye; gava ku pêre  peyivîn, wê ferq kir, ku vê carê natirse... şewat heye, jan li bedena wê belav bûye. Tazî rût e, kincên wê li ser wê de tine ne, lê ew vê carê natirse; wê demê kêfa wê hate cih û di ber lêvan da dikene...Wê demê Mensurê Hellac û Leyla Qasim tên ramana wê...  Lê ji ber daliqandinê, şewata ku li bedena wê belav bûye hêdî hêdî wê dikişîne tarî û şevereşan, lê ew naxwaze ji ser hemdê xwe here. Ew denga jêre wek stranekê dibe. Ew ji xwe re dibêje „berxwe bide jina kurd“. Yekî bi milên wê girt, ew ji daliqandinê berjêr kir û wek sepetekê avête erdê. Û yekî din bi porê wê girt,  serê wê bilind kir, qafê wê paşva avêt û yekî din jî pîneya ku li ber çevên wê hindik bilind kir û got „ li dora xwe nenihêre, tenê li pêşiya xwe binihêre û tu yê bipeyivî an jî dixwazî tu wek vî mirovî bi..." Wê  gava çevê xwe vekir, dora xwe nihêrî...nîvtarî bû lê zilamek bedena wî reşûşîn bû û di binê wî de xwîn diherikî nîvhemdî bû, li ber mirinê bû, destên wî di pişta wî de girêdayî bûn, li erdê kovelan bûbû,  hinek caran lingekî xwe dirêj dikir û dîsa dikişand ber zikê xwe... Wê demê destek li memikên wê ket, bi serê çiçikê wê girt û bi kêreke Rambo jêkir. Bawer bike, ku qêrîna wê erd û ezman hejand... Dest avêtine çiçikê wê yê din hên ku ew ji ser hemdê xwe neçûbû girîneke bê taqet hate guhê wê û hêdî hêdî şiqitî deryake kûr û tarî de... Hinek peyv tên guhê wê, car û caran dûr, hinek caran ew dengana nêzîk dibin. „Erê miriye“  Kî ye mirî?, "ez im...? gelo ez mirim?" „ na nemiriye ji ser hemdê xwe çûye“ ew vî dengî nasdike, ev denga heya ew sax be ji guhê wê naçe, ev denga bû, ku elektirîk dida tiliyên wê, memikên wê û bedena wê...  ''dixtorekî bînin, lê ez zanim eva miriye'' êdî baş hat ser hemdê xwe û  fêmkir, ku deng ji hucra rexê wê tê... Dengê gelek lingan dihat. Hatin û çûyîn pir bû, lê tu tişt fêmnekir. Mixabin ew dîsa ji ser hemdê xwe çû. Bi hejandinekê hişyar bû. Kesekî nabîne û çevên wê girtî ne. Yekî got „keça min netirse ezê te derman bikim, birînên te hene, ezê wan birînan derman bikim, devê xwe veke vî dermanî vexwe“ yekî ew girt û rûniştand, yê ku pêre dipeyîvî ewî jî çiçikê wê dermankir. Paşê jî kincên wê danê, ku li xwe ke, ewê jî dixwast ku li xwe ke, ji ber tazîbûna xwe, pir fedî dikir, lê taqeta wê tunebû, ku belibite... Wana alîkariya wê kirin û cilên xwe li ber kir... Yekî qedeheke germ da destê wê û got „vê vexwe“ ewê jî got „çi ye?“ yê ku birînên wê dermankiribûn got „Ça ye, lê têde derman heye ji bo ku tu sax bibî“. Wê got „ez çayê naxwazim, ez dixwazim, ku herim WC ê“. Ji wê dûr ketin, bi hev re peyivîn. Ji diziya va paşî yekî namliya silahekê dirêjî destê wê kir û got „ bi vê namliyê bigire bernede“ û  wilo çûn WC. Li ber derî ew berdan, derî bi ser de girtin.  Di hundirê WC de çavê xwe vekir jinek jî li wêderê bû. Kete ramana wê, ku ev jina jî tevî meşê de hebû. Wilo tenê, wilo naçar bû û digiriya ser çavên wê jî werimibûn. Li ber çavan bû, ku pir lêdane. Li hevdu nihêrîn, ew girt û hemêzkir; û wê demê wê jinika Cizîrî hên jî zêdekir bi ser xwe de giriya. Ew siyasetvan bû rojnamevan bû û baş dizanibû, ku di WC de jî mimkin e li wana guhdarî bikin. Wê bi avê tiliya xwe şil kir û li erdê nivîsî „ berxwe bide“. Jinika Cizîrî keniya û ewê jî ewa hemêzkir... Paşê got „çima çima li me waha dikin, me çi kiriye?, sûçê me çi ye?“. Wê dîsa li erdê bi avê nivîsî „ sûcê me ew e, ku em bi gurgan ra bûne bira“. Dîsa keniya „rast e, lê tu ji bo çi ketî vira, sûcê te yê vê demê çi ye? „  jê ra îşaret kir, ku vêderê guhdarî heye, paşê jî  jêre got “ez nizanim, tu sûcê min jî tine ye, ez rojnamevan im û ez nizanim ji bo çi ez anîme li vêderê“. Dengê derî hat, gurgan li derî xist, ku ew derê derva... 

Ev çend roj in nayên wê nabin hucra îşkencê!!! Bi rastî ewa jî pir meraq dike, ku çawa ew waha berdane, dest nadin wê û lênaxin, ava sar lênakin, ceyranê nadin bedena wê... Tişta ku pir di aqlê wê da ye û nabeyna dil û ramana wê de diçe û tê ew e, ku  ew roja dawî bû, ku êdî lê îşkence nekirin, wê rojê  hinek deng hatibûn guhê wê „erê miriye“ kî bû ewê mirî? Bi rastî jî yek mir an bê hemdiya wê jêre xeyalek texeyul kir... „ na nemiriye ji ser hemdê xwe çûye“ bi rastî jî ser hemdê xwe çûbû an mir!!!? „ dixtorekî bînin, lê ez zanim eva miriye“ jin bû an mêr bû yê ku mir? Çevên wê tijî hêsir bûn, kela dilê wê rabû û bi xwe re peyivî: "Ezê çawa bizanibim, ku bi rastî însanek di destê wan gurgan da miriye!!!" 

Ew bi xwe re maye û bi xwe re difikire... Roj û şevên wê tevlihev bûne. Roj meh in, meh sal in û sal jî bûne sedsal ji bo wê... Difikire; hezar sal ewil an jî milyon sal berê hatibû Cizîra Bohtan. Şevekê li wêderê ma; li mala însanin baş... Heval û hogir hemû hatin wêderê, heya ber destê sibehê peyivîn. Roja din serhildan li Cizîrê heye, ji ber ku rojek berê jineke ku dayika heşt zarokan bû teve meşa parastina mafên mirovan bûbû, bi panzêrê hatibû kuştin û gelek însan jî bi gulebarana leşkeran birîndar bûbûn; gel ji ber wê sedemê dimeşiya û ewê jî dixwast, ku tevî vê serhildanê bibe, ji rojnama xwe re pir sûretan bikişîne, resmên însanan yên bûyarê û meşa mezin binivîse û ji rojnama xwe re bişîne... Lê wilo nebû! Wek gotina wê nemeşiya. Ew endama navenda partiyeke sosyalîst bû, serokê wê partiyê berî meşê peyivî û paşê ji gel xwast, ku ew jî bipeyive. Gelê wê derê bi piranî jî ew nasdikirin; û ew jî peyivî. Bi hezaran însan li wêderê hebûn,  pirbûna wan hêsê dilê wê rakir û sloganên wan rihê wê yê şoreşger fitîl kir. Wê jî rihê wana yî hawirkanî fitîl kir. Peyveke propagandîk bû, ji ber ku gel ji bo meşê amade bû, ji wana ra tenê agir fitîlkirin lazim bû û wê jî ew fitîl agir kir û meşê destpêkir... Demsal zivistan bû, lê rojeke xweş weke rojeke biharê bû.  Dibeziya ku bigihêje serê meşê û bi kamera xwe wê derya însanan bikişîne... Polîs û esker li derdorên gel tijî bûn. Jinan li tilîliyan dida û gel dimeşiya. Ji nişkêve panzeran ajot ser gel û kurme kurma silahan destpêkir. Ji aliyekî ve jî polîs bi jopan, sîsan û daran ketin nava gel... Ser, guh dişkên, xwîn difire esman, bombe davêjin, ji dûmanê bomban gel ji ser hemdê xwe diçe, qêrîn û hewara însanan diçe heft qatê esmanan... Heşt-neh tîmên teybetî li dora keçikeke donzdeh an ji sêzdeh salî girtine û bi hevre lêdixin. Wê keçikê ew dinasiya û wê jî ew keçika... Keçikê di navbera lingên tîman de ew dît, qêriya û xilaskirina xwe ji wê xwast!!! Wê li dora xwe nihêrî, yekî kû alîkariyê bike tunebû...  Demeke wilo bû, ku dê weledê xwe davêt... Kes bi hewara kesî nikaribû biçûya... Pir însanan, jin, mêr û zarok li erdê bê hemd radizan û jîyan pir erzan bûbû... Tu çare li wê tûnebû, qêrîna keçikê agir xiste dilê wê û xwe avêt nava wan tîmên teybetî. Tîm şaşûpaş bûn, di wê demê de keçik ji nav lingên timan derxist... Û got "Bibeze, nesekine, bireve". Keçik xilaskir, lê xwe xilasnekir!!!... dem nema ku bireve... Armanca wê ew bû, ku  keçikê xilas bike û bi xwe jî wek  xezalekê bireve bikeve kûçên Cizîrê!!! Çendekan ew girt û yekî li kamera wê xist, ew ji destê wê ket û çendek gihiştin kamera wê, li erdê perçe perçe kirin û zivirîn wê. Darên ku wan li serê wê, pişta wê û milên wê radibûn û rûdiniştin, hesabê  derban  tunebû...Xwîn herikî  û wek perdeyeke sor rûyê wê girt. Dinya li dora wê tarî bû... Bedena wê bê rih ketibû erdê, lê hên jî qundax û darên tîman li ser bedena wê radibun û rûdiniştin!!!  Ji wê rojê virda ew li vêderê di bin çevan da girtî ye, lê nizane çiqas e li vêderê ye, roj e an şev e? Bihar e an zivistan e? Ew jî nizane. Êdî her tişt di ramana wê de tevîhev bûye... Jana memikên wê li bedenê belav bûye, sitara wê tune ye... diranên xwe diguvêşe, çirkîniya diranên wê tê guhê wê.   

Deriyê hucra wê vebû û yekî gote wê „rabe tu yê ji vir herî!!!" Qudûma wê şikest, bi lez lez  fikirî "ezê kûde biçim?  Wê min bibin kûderê? Ev çend roj e îşkence tine ye. Gelo dîsa wê dest bi îşkencê bikin? Nizanim, nizanimmmm!!!" Rabû, xwe bi dîwaran girt û rabû. Yekî bi milê wê girt, ew birin cihekî, ewê fem kir, ku li derva ye, bihna bayê paqiş li bozê wê xist. Hingî ku di bin çev da bû cihê ku lê dima rutubet û kufik hebû, ji ber vê sedemê, gava ku bayê paqiş hate bozê wê, ewê fêmkir ku li derva ye... Mirovê ku ewa biribû wêderê gote wê „lingên xwe bilind bike“.  Lingên wê bilind kirin, du heban bi hevra ew bilind kirin û avêtine hundirê tirimpêlekê. Dengê motora tirimpêlê dihate guhê wê. Gava ku ew kete hundirê tirimpêlê, yekî bi milê wê girt û ew li cihekî dane rûniştandin. Pê zanîbû ku cihkî germ û zuha ye. Kêleka wê li însanekî ket û wê xwe hinekê dûr kir... Li derva dengek hat „ temam e herin“. Tirsek hatiye li gewriya wê rûniştiye. His û fikir li hevdu dikevin, li navbeyna  serê wê û  dilê wê diçe û tê!!! "Evana min dibin kûderê, wê çi ji min bikin? Armanca nava dilê wana ew e, ku min rûreş bikin. Gelo dixwazin ku wilo bikin paşê jî min bikujin bavêjin cihekî!!! Nabe, tiştekî wisa ku bixwastana dikaribûn heya niha bikin. Ji vê demê şûnda bawer dikim, ku nakin... Lê em niha diçin kûderê? Min dibin kûderê? Deriyê tirimpêlê hate girtin û birêketin... Ji nişkê ve ew qêriya “hûn min dibin kûderê, ez rojnamevan im û bi hezaran însan dizanin, ku ez di bin çavan da me, evê ji bîrve nekin“. Yek keniya û digote yê din „eva naxwaze ku here dadgehê“. Wê fêmkir, ku ewê dibin bal dadger(hakim) û binçavtiya wê qediyaye. Ew di dilê xwe de şadibu, lê dîsa jî bawer nedikir... Ewê dixwast ku pînê ji ber çevên xwe derxe, lê nahêlin. Yek dibêje „qedexe ye“,   Yekî din jî dibêje „ku em çi waxtî bêjin, hûnê wî çaxî pînê ji ber çavên xwe derxin“. Ji ber vê sedemê jî bawer nake, ku diçin dadgehê!!!... Tebata wê nayê, difikire, "gelo evên li rexê min rûniştine însanin girtî ne an jî polîs in?..." tirimpêl hêdî hêdî dimeşe. Demeke dirêj  çûn. Hêdî hêdî dengek tê guhê wê, wek xuşîniya avê an jî wek xuşîniya bayê ku li pelên daran dixe.  Çiqas diçin ew xuşînî zêde dibe, hêdî hêdî xuşînî dibe dengê însanan; qornê tiripêlan. Nişkêve dengek tê guhê wê, yekî nêzî wana ji yekî an jî ji hinekên dûr re diqîre „ew in ew in, hatin hatin, bi rastî ew in!!!“. Dengê çepikan erd û esman lerizand, û dengê wan çepikan her diçe nêzî wana dibe. Wê demê dixwaze, ku çavên xwe veke, bizane ku ev çi ye...? Û tilîliya jinan hate guhên wê... Wê demê êdî ji xwe re got, çi dibe jî bira bibe û dest avêt pîne ji çavên xwe derxist!!! Derya însanan li dora tiripêlê girtiye; bi hezaran însan ji wana re tilîlî lêdixin, sloganan davêjin û li çepikan dixin... Demeke dirêj bû, ku ew di bin çavan da bû û di bin çavan da  pir zulim û zilalet dît, lê hêç negiriyabû, ku hov bi hisên wê nizanibin... Lê wê demê bi çavên xwe û bi hisên xwe nikarîbû, û edî nedixwast ku hisên xwe zevt bike, giriya, giriya û giriya... Hêsirên wê çiqas zêde dibûn, jana bedena wê kêm dibû... Dema çavên xwe vekirin, di tirimpêlê da hemû hevalên wê yên di bin çavan da li rexê wê hebûn. Û çevên wana jî girêdayî ne. Jinek li pêşiya wê rûniştibû, zilamek li rexê wê bû, ewê, ewana hemêz kirin û got vekin cevên xwe vekin, gel li benda me maye, heya niha ji bo me çepikan lêdixin...

Ketin dadgeha tirkan ya Cizîrê, îfadên wan hildan û hemiyan jî got, li me îşkence hatiye kirin.  Hakim hêrsa xwe li wana anî „nabe, îşkence tune ye, li vêderê hûn derew dipeyivin“ û bi gotina xwe îfadeya wana nivîsîn.  8 mirov hatin girtin, yên din hatin berdan û tenê di nava yên ku hatine girtin de ya jin ew bû, yên din zilam in. Destên wana  kelepçe kirin û derxistin derva. Dixwastin ku wê bibin tiripêlekê û zilam jî birin tirimpêla din. Gava ku wê nihêrî, ewê tenê dibin, xwe li destê polêsan xist û reviya bal zilamên hevalên xwe. Û hevalên wê jî berbi wê ve hatin û yekî destê xweyî kelepçekirî di stûyê wê re derbas kir û hevdu qepece kirin, yên din jî hev girtin û li dora wana hesar çêkirin; copên polîsan li ser qafên girtiyan radibe û rûdinê. Wê demê sûreya ku bi têlan hatiye çêkirin li dora dadgehê hejiya, însanên Cizîrê dixwastin, ku wan têlan bihirşînin û xwe bigihîjin girtiyan... Dengê sloganan, tilîliyan û çepikan û qêrîn û sloganên girtiyan li nava hev ketin; wek roja mehşerê çêbû. Û hovan nihêrî, ku bi gel nikarin, pir alîkarî xwastin; bi hezaran ji ewana hatin, bû qirçe qirça silahan. Dadger derket derva û di megrefonê de peyivî „ ev însanan hatine girtin, emê wana bibin girtîxanê, lê belê girtîxana jinan li Cizîrê tune ye, ev jina wê li tugaya eskeriyê were girtin, sibê emê wê bibin girtîxana Diyarbekirê. Ji ber vê, ez hêvîdar im, ku hûn belav bibin û mebhesekî dernexin, jiyan û namûsa vê jinê di bin misogeriya ewlekariyê de ye, xeman nexwin. Ewa û hevalên xwe peyivîn û muşêwira di nav wana da qediya, zivirîn hakim û ewê got hakim „em ji gelê Cizîrê çend mirovan dixwazin, ku bi min re werin cihê ku ezê herim û zilamên ku hatine girtin ewana jî bi min re werin, min deynin cihê min û paşve bizivirin herin girtîxanê“... Hakim li wana nihêrî û diranê xwe çirikand, paşê jî li gelê Cizîrê nihêrî, kete hundir, çend deqe derbas bûn û zivirî got „baş e min qebûl e. Bira Cizîrî di nava xwe de çar însanan hilbijêrin û bişînin ber derî, emê wana hildin hundir“.  Penc  zilamên Cizirî hatin hundir. Hemiyan ewilî ewa hemêz kirin û netika wê maçîkirin. Û bi destên hev girtin çûn tev ketin tiripêla mezin û ber bi eskeriya Cizîrê meşiyan. Heya kerwanê girtiyan qulibî dengê tilîliyan û çepikan dihate guhê wana. Zilamên ku bi wana re hatin, her yekî destê xwe avête cêbên xwe, pere derxistin ku bidin wê.  Lê ewê gote wana „ez pere naxwazim, lê cigare hebe çêtir e. Hingî ku ez di bin çavan da me, min cixare nekişandiye. Li hevdu nihêrîn û keniyan; ji cêbên xwe cigare derxistin, pêşa wê tije paketên cigaran bu û ewê jî dan hevalên xwe yên girtî, hevalên girtî jî li hevdu parevekirin; para pir dane wê, hemûyan li hevdu û paşê jî li cigaran nihêrîn û keniyan. Polêsekî pirsî "hûn çima û çawa dikenin" hemiya bi hevra got " em bi kurdî dikenin..." û dîsa bi hevra keniyan...

Û ji zilamên Cizîrê yên ku bi girtiyan ra hatibûn, yekî kal hebû, bawer dikir ku şêst salî bû. Destê xwe avête serê wê, kaşî ber sîngê xwe kir, porê wê maçîkir, kulmek tije pere xiste destê wê û hêdîka di guhê wê de got „vî pereyî bigire, wê ji te re lazim bibe, ji te re lazim nebe jî ji girtiyan re lazim e. Her bizanibe ku ez jî bavê te me û ji te re dibêjim“ û kela wî tije bû, lê nexwast, ku bigirî, hema ew hemêz kir û heya ku çûn girtîgehê wilo sekinî... Dema ji tirimpêlê berjêr bûn, yekî din ji Cizîrê hate rexê wê û jêre got „morala me pir baş e û em bi we serbilind in, me bihîst, ku di hundir da we çawa li berxwe daye, eva mehek e çi kesê ku li Cizîrê nû hatin dinyayê navê te lêkirin, tu jî evê bizanibe û bibore apê Omer kal e bi dil şewat e, di demeke nêzîk da keça wî şehîd ket, ji ber vê diltenik bûye, bihesibîne ku ew jî wek bavê te ye.  Bi gotina wî bike, vî pereyî bigire“. Ewê li hevalên xwe yên girtî nihêrî, ewana jî gelê Cizîrê bûn û wana serê xwe hejandin, ku ewa wan peran bigire...

Ew teslîmî komandanê eskeran kirin. Deh panzde eskeran dora wana girt û silahên xwe rastî wan  kirin „bimeş“!. Ew zivirî, xatirê xwe ji hevalên xwe yên girtî xwast, û dûre ku ji apê Omer û yên din xatirê xwe xwast. Wana jî bi serê xwe îşaret kirin "bimeş, em bi te re tên, emê binihêrin, ka tu yê li cihekî çawa biminî, bimeş“ û  bi hev re meşiyan. Çar qat ketin bin erdê û li ber deriyê hucreyeke biçûk sekinîn. Deriyê hucrê vekirin û ewa xistin wir. Bihna rutubet û kufikê li pozê însanan dixist. Kelepçe ji destên wê derxistin û derî bi ser de hate girtin. Bi rastî derî nebû, temamê wî bi şîşan bû,  ewê însan didîtin û wana jî ew didît. Zilamên ku bi wana re hatibûn di nava xwe de peyivîn û zivirîn ji komîtan ra gotin „emê herin ji vê pîrekê re mitêl(orxan), doşek û belîv bînin“. Komîtan got „na emê bidin wê, mitêl, belîv û doşek qedexe ye, lê emê betaniyan bidin wê“ û ji du eskeran ra îşaret kir, ewana çûn du heb betaniye anîn dan wê û zilaman xwetirê xwe ji wê xwast û çûn. 

Di tariya sibê de bi dengê însanan hişyar bû û nihêrî, ku ew zilamên êvarî û apê Omer va dîsa bi eskeran re hatin hundir, deriyê hucra wê vekirin û ew ji hucrê derxistin. Bi hev re derketin derve. Otobûseke mezin li ber derî bû û hevalên wê yên girtî têda bûn. Gava li hevdu nihêrîn, herdu tiliyên xwe bilind kirin, ji hev re îşareta serkeftinê kirin û ew jî hilkişiya kete hundirê otobûsê. Hevalên wê yên di hundir da rabûn ser lingan û li benda wê man, ku ew rûne. Û rûnişt dûre ji zilamên ku pêre hatibûn ewana jî çendek torbe dirêjî girtiyan kirin, xatirê xwe ji wana xwastin û gotin „ev xwarina ji bo we ye, bi rê de bixwin,  rêya we dirij e û hûn birçî ne, em jî bi tirimpêlê li pêyî we tên. Meraq nekin, hîç xeman nexwin, li Diyarbekirê emê dîsa hevdu bibînin, oxir be ji we re“...Sare, seqema ber bi sibehê zordar e û cilên girtiyan bi piranî şil in, lê di rûyên girtiyan da berken heye, û di çevên wan da berxwedan û serbilindayî hebû...

Di girtîxana Diyarbekirê, di şaxa jinan de deh panzdeh rojan bê hemd raza û hevalên wê yên girtî birînên wê derman kirin û lê xwedî derketin. Dawiyan hefteyan apê Omer û pir Cizîrî dihatin serlêdana wê...

Demekî şûnde, hêdî hêdî rabû û di oda girtixanê de digeriya. Bi hevalên xwe yên jin re dipeyîvî. Berê hevalên wê rojnameyên rojan jêre dixwandin. Paşê ku hinekî sax bû ewê bi xwe dixwand. Û rojekê ji hevalên xwe pirs kir, ku rojnameyên mehek berê hene an na?. Anîn torbek tije rojname dane wê. Hêdî hêdî li rojnaman nihêrî. Di rojnaman de pir qala girtina wê kiribûn û di rojnameyekê de nûçeyek dît û pê tevizî... Li tarîxa rojnamê nihêrî, tarîxa wê hefteyek berî ku herin dadgehê bû. Li wê nûçeyê niherî;  li sûretê ku nûçêyê de cih girtiye nihêrî û xwand. "Filan zilam mehek berê di bin çevan da bû, sedema bin çevtiya wî jî ji ber birayê wî bû; ku teve gerîla bûye û ewlekariya birayê wî ji wî dixwastin... Û bi daxuyaniya ewlekariyê ew e, ku ew zilama ji nêrdewana qata çaran da ketiye û miriye!!!..." Wê rojname hilda, da ser singê xwe, cixara xwe pêxist û çû li ber pencerê sekinî; di pencerê de ezmanê şîn û serê çiyan di nava berfê de dixuyan... Kete ramana wê „Li ber xwe bide serbilinda welatê min, rûmeta jinan...Li ber xwe bide qîza kurdan... eva kêr û eva şûr, bira min jêkin, eva dar û eva bend, bira min daliqînin, kî dizivire ji rêya xwe bira bizivire û min serî daniye vê oxirê, ez nazivirim ji vê rêyê, li ber xwe bide jina kurd“... Rojname li ser singê xwe hilda û li resmê wî zilamî, nihêrî nihêrî... Hat li ber çevê wê; bedena ku li erdê reşûşîn, kovelan bûbû, li ber mirinê bû û lingê xwe dikişan ber zikê xwe!!!... Bê xerên hêsirên wê ketin dû hev, kela dilê wê kela hezar salan bû... Resmê wî li ser singê xwe şidand, kulma xwe guvaşt, çirkînî ji diranên  wê dihat. Çavên wê bi hêsir, ji bo bîranîna wî egîdî serê xwe bilind kir, deqeyekê wilo ma... Paşê dîsa resmê wî rakir ber ronahiya rojê, li çavên reş û devê li ken nihêrî, nihêrî û got "Aax mirin dayîka te bimire"...!!!???