Agahdar ji Konferansa Komta Maf Ziman Werger ya PENa Navnetewey, ji 17.6. 20.6.2004an
 
li Ohrid Komara Makdoniya

 

Mustefa Red

Homburg Skopje

Ez roja pncem, 17.6. li saet 5 beyan hiyar bm, li saet 6:44 li tirn siwarbm min ber xwe da balafirgeha Frankfurt. Li saet 8:38 gihitim wir li 10:15 balafir bi r ket. Li saet 11:30 balafir li Ljubljana, paytext Siloveniya dahat. Li saet 13:30 bi balafireke bik ber me li Skopje b. Li saet 15:00 em gihtin paytext Makdoniya.

 

Skopje Ohrid(Oxrd)

Li dervey avahiya balafirgeh organzatorn ji PENa Makdon li benda me bn. Sitiya Sibila Petlevski, seroka PENa Kirowatiya endama Komta Birvebir ya PENa Navnetewey li gel nivskareke din ji welat wan nivskar Makdon, y ku ber 40 sal Navenda PENa Makdoniya avakirib, li derve bn. Sibila hevala xwe di ser Budapist (paytext Meceristan) re hatibn n gihabn wir. Em li qehwexaney rnitin me vexwarineke sar vexwar. Pit demeke kurt, birz Terry Carlbom, sekreter PENa Navnetewey j gihte me. Li saet 17an diviyab hn s bedarn konferans yn din bn (Bente Christensen ji PENa Norwc, Anna Romero ji PENa Katalanan Casamiro de Brito serok PENa Portugal). Saet d bb dora 16an, biryar wisa hate dayn, ku em birkevin ewn din, d bi erebeyeke din li pey me bn. Em li mnbus siwar bn. Nivskar Makdon li ba ofr cih xwe girt, Sibila hevala xwe li rza duyem rnitin ez Terry li rza daw li ba hev rnitin. Rya ji Skopje heya Ohrid, ji 2,5 heya 3 saetan dikudne. Ev derfeteke gelek ba b, ku em li ser hin mijaran biaxivin.

Di destpk de em bi dr dirjah li ser rewa Navenda me pwendiya me li gel nivskarn me li hem aliyn welat axivn. Pit ku ev mijar tr b her tit ji Terry re zelal b, em hinek li ser bingeh pirenspn PENa Navnetewey axivn. Di van mijaran de dtinn me mna yn hev bn me z ji hev fhm dikir. Di pey re em derbas mijara Konferansa me ya Amed bn.

Min helwest peyvn Terry yn dema amadekirina resolusiyonn me, yn ji bona Kongira 69an li Maksiko ann bra xwe bi lez di ber avan re derbas kirin. Terry digot, batir xwetire, ku hin navendn din li daxwazn we xwed derkevin ew wan daxwazn we pniyar bikin; hng mkana serkeftin misoker dibe. Gava her kesek hewl bide, titn xwe bi xwe bi cih bne, bihna gozm j t. Ba t bra min, ku ez w hng hinek di xwe de tij bm min helbestek bi nav gozim nivsand. Kek Zerdet Zorab v yek ba dizanin, Ron Maria j ew helbesta min xwendibn. Kek Zorab w hng got, heke tu Terry ba nasdik, tu dikar v helbest, wek helbesteke satre jre bin. L bel, min got, ez Terry ba nasnakim wisa min neand.

Ber yna min, ez kek Zerdet, em li ser mijara civna Ohrid axivbn me gotib, ka gelo em v car i li wir bixwazin piniyar bikin?. Me got, ku em hewl bidin, bila dsa bi nav v komt pniyara resolusiyonek b amadekirin ji Kongira Git re ya PENa Navnetewey li Tromso b pkkirin.

Pit ku min ev rew wek flimek di ber avan re derbas kir, min deng li birz Terry Carlbom kir bi perwa j pirs: Gelo tu i pend ret did me, em ji bo Konferansa Diyarbekr i dikarin li v civna me ya Ohrid bikin, yan j li Tromso?. Bersiva birz Terry Carlbom poztv b got, bel, em dikarin bi nav v Komt resolusiyonek ji kongira Git re li Tromso pk bikin, ku tde ji hem aliyan (Navenda PENa Navnetewey, Navendn welatan, UNESCO) b xwestin, pitgiriy bidin Konferansa Diyarbekr; herwisa ji rayedarn Tirkiy j b xwestin, ku r li ber v konferans xwe bikin (yan astengiyan dernexin). Min got, bi rast ev pniyareke gelek bae. L min xwest, ku ew bixwe li civn v pniyar bike. Rab min got, wek tu dibn, nglziya min ne wek ya teye, gelo tu dikar, ji kerema xwe di civn de v pniyar bik? Tu droka v projeya me dizan dikar batir rove j bik. Terry daxwaza min pejirand min pde spasiyn xwe jre pk kirin. Niha min dizan, ku ez ji niha de di hatina xwe de serkevtme min kar her girng qedand. Min dizan, ku ez bi serfiraz vegerim ba hevaln xwe hatina min ji bo Navenda PENa Kurd ne valaye. Ji hla din ve, ji min re hate xuyakirin, ku birz Terry Carlbom dost meye ji dil dixwaze, ku doza me pve bie.

Pit v axaftina me, ez di dil xwe de gelek bextewar bbm, wijdan min xwe berdida nava aramiyeke xwe. d axaftina me bi daw bb me li iyayn herdu rexn r temae dikir. Li aliy rast, li ser girek, keniteke drok heb Sibila ew an me dida. Heya w dem, bi piran Sibila hevala xwe li gel Nivskar Makdon ofr bi ziman xwe diaxivn. Ji ber ku ez bi ziman wan dizanim, min xwe hinek teve axaftina wan kir titn pwst ji Terry re wergerandin; Sibila j ser wan temam dikir.

 

Koktla Pwazkirin

ofr ereb, ji bona suxreyeke xwe, em di ryeke dirj re anbn. Li dora saet 19an em gihtin hotla Inex Gorica; ew hotla ku em sala derbasby j l dahatibn. Li saet 19an koktla pwazkirin destpdikir. Me zka odeyn xwe standin, tit xwe bire jor, hinek xwe t vet daketin xwar. Xanimek ji wezareta and ya Makdoniyay li ber kamereyan dest bi axaftina xwe kirib. Pit axaftin, min silav li bedaran kir. Di nav wan de niwnera PENa Mecer (Hungar) Sit Eva Toth. Me ber du salan li hevdtina bajar Pula y Kirowatiya hevdu naskirib smpatiya w ji kurdan re heb. Li tenita w, niwner PENa tal heb. Ew ji Zanngeha Napol hatib ev cara pn b, ku ez w dibnim; ew di di pey xwe de mirovek lnguste. Vaye dsa xanima Aysu Erden, niwnera PENa Tirk j hatiye. Min silav da w j ez bi ferm li hal demn w pirsm. Sitiya Kata Kulavkova, seroka Komta Maf Ziman Werger ber bi min ve hat me bi germ silav li hev kir hevdu hembz kir; em hn ji Pula de hevdu nasdikin. Di pey re min silav da birz Bashevki, serok Navenda PENa Makdon, kebaniya w endamn din yn wan, ku me tevan ji ber salek hevdu dtib. Herwisa me silav da yn din j. V car ji navenda PENa Ynan PENa Alban j niwner hatibn.

Di w navber de, ewn ku ji balafirgeh bi erebeya din dihatin, gihtin hotl. Me silav bi germ li hev kir hevdu hembz kir. Bente Christensen Casamiro de Brito sala derbasby j hatibn. Anna Romero j, wek ku em hevdu nasbikin, me silav li hev kir. Birz Rosend Arques, y ku sala derbasby bi nav PENa Katalanan hatib, jre li ser min xeberdab. Anna keeke gelek ana rliken b; bi nglziyeke b kmas diaxiv. Di pey re min fhmkir, ku dayka w ngilze.

Dema xwarina var, min, Bente Anna, me li ber maseyek cih girt. Terry ber maseya ku Eva Toth li wir rnitib. Xanima Aysu Erden j ba wan.

Roja niy, 18.6, ez birz Terry Carlbom bi hev re gihtin cih xwarina tatiy. Em li ber maseyek rnitin em ketin nava axaftin. Min careke din an bra w, ku ew ji kerema xwe mijara resolusiyona me txe rojev li ser b axaftin.

 

KONFERANS

Li saet 10 15 xulekan Konferans bi ferm dest pkir. Serok PENa Makdon birz Bashevki konferans vekir, bixrhatina mvanan kir awireke drok li xebata PEN girngiya w ji herma Balkanan re derbir an ziman. Di pey re birz Terry Carlbom, sekreter PENa Navnetewey spasiyn xwe ji Navenda PENa Makdon re, ji bona mvandariya wan pk kir derbas mijara xebat rola PENa Navnetewey b, ku divt di her war de em ji hevd hn bibin; divt xebata Navenda Git ya Navendn li seranser chan ji bo armancn me yn tevay bne koordnekirin. Sitiya Kata Kulavkova j bixrhatina mvanan kir agahdar da bedaran, ku niha hejmara navendn di v komt de bne endam, gihtiye 42 navendan. Vaye rapora me li ber weye, em di py re li ser naveroka w rawestin.

Niha diviyab, rojeva Konferans b espandin. Bel, rojeveke nivsk li ber dest bedaran heb, l gengaz mimkin b, ku hin xaln n li rojev bne zdekirin.

-         Birz Casamiro de Brito daxwaz kir, ku xalek li rojev b zdekirin; ew dixwaze li ser projeyeke PENa wan biaxive.

-         Pniyarek ji Sit Eva Toth ji PENa Mecer heye.

-         Pniyarek ji Bente Christensen ji PENa Norwec heye.

-         Birz Terry Carlbom pniyar kir, ku mijara Konferansa Diyarbekir tkeve rojev.

-         Sit Anna Romero j xaleke n dixe rojev dixwaze li ser projeya wan biaxive.

Ev hem xaln n li rojeva konferans hatin zdekirin pejirandin.

Niha rapora Komta Maf Ziman Werger t xwendin t binavkirin, kjan xebat li gel kjan navendan hatiye kirin. Di rapor de gelek caran nav Navenda PENa Kurd j derbas dibe; bi taybet j ew resolosiyona ku me sala derbasby bi nav v Komt ji Kongira Git re ya li Maksiko pk kirib. Xebata v Komt ji bona zimann ku zor pestan li ser heye, t binavkirin di vir de j nav Ziman Kurd t hildan.

Sit Kata Kulavkova rapor heya bi dawiy dixwne hin bean ji w rove dike.

Di pey re rapora daray hate xwendin. Rapor bi nivsk di dest bedaran de heb. Pit temaekirina w, tikes ti tit nabje.

Birz Terry Carlbom tekst n y rbaza PENa Navnetewey, ku hem komte komsiyonan eleqedar dike, pk dike dibje, bila hem baweriya xwe li ser bidin; ev tekst d vark b kopkirin belavkirin.    

 

Niwnera PENa Norwec pniyara hevkariya bi UNESCO re dike dibje, ev xebat divt b opandin.

Nivskarek Ynan li ser mijara wergerandin di navbera zimanan de diaxive bikaranna idioman di werger de tne ziman dibje, ev mijareke gelek balke divt b opandin.

Anna Romero hin xebatan bi nav dike pk dike (PENa Katalanan di v Komt de cihgira PENa Makdonye). Anna pniyar dike, ku civna dahat li ba wan li Berselona pk b ji aliy xwe ve sedemn v yek dibje. Kata dibje, guhertina cih bae, vaye, wek nimne, em dixwazin konferansek li Diyarbekr bikin.

Niha rapor dadikeve dengdan. Dengdan: li gel(git): li dij (0):b deng (0).

Niha birz Terry Carlbom li ser Konferansa Diyarbekr diaxive girngiya w tne ziman dibje, ev pniyar ya Navenda PENa Navnetewey herdu navendn PENa Kurd Tirk b; divt em tekst resolusiyonek amade bikin bi nav v komt pk Kongira Git ya li Tromso bikin. Di resolusiyon de divt b xwestin, ku PENa navnetewey, navendn din, bi taybet Navendn PENa Kurd ya Tirk hem aliyn din pitgiriy bidin v konferans (tekst d b amadekirin).

Ev pniyar dikeve dengdan. Dengdan: li gel(git): li dij (0):b deng (0).

Niha dsksiyon li ser bikaranna zimann ferm di civn kogireyn PENa Navnetewey de dest pdike; daxwaz ewe, ku li tenta ziman nglz, hergav zimann Frans Span j bne bikarann.

Birz Terry Carlbom bi dr dirjah li ser v mijar diaxive dibje, zimann wek n, Hind Ereb j li chan zimann mezinin, l di PENa Navnetewey de nayn bikarann. Ziman nglz ji bo pir kesan d bye ziman duyem

Sit Sibila Petlevki li ser v mijar diaxive dibje, heke di her warek de divt ev ziman hebin, hng divt ev yek b fnansekirin. L bel mkann PENa Navnetewey nnin; ev mijareke gelek tkil zehmete..

Birz Casamiro de Brito dibje, ez ji ber de li dij v dsksiyon bm. Bel ziman Span mezine, l ., ziman Alman j girnge, em i bikin?

Li ser v mijar Anna Romero, Bente Christensen, Eva Toth ez j, em dtinn xwe dibjin.

Sit Kata kulavkova dibje, heya niha ziman nglz ziman yekemne, Frans y duyemne. L hem ziman di civnn taybet de dikarin wek hev ferm bn dtin. Wek nimne, li v der ziman Makdon li tenta yn din ziman fermye wisa j, heke civn li welatn din pkhatin..  

Niwnern PENa Ynan v dsksiyon bi ziman Frans berdewam dikin. Yn din j near dibin, ku bersiva wan bi Frans bidin. (serinc: Ji ber ku ez bi ziman Frans nizanim, ez nikarim dsksiyon biopnim.). Nivkarek Ynan hergav ji ber xwe b destr diaxive. Birz Terry Carlbom ji v helwesta w gelek bihinteng dibe. Ew dibje, nabe ku her kes ji ber xwe biaxive, divt destr b standin. L bel nivskar Ynan qet ne xema wye; ew hergav axaftina yn din dibire baweriya xwe dibje. Sit Kata Kulavkova dibje, tikaye ji ber xwe neaxivin; hng ti tit nay fhmkirin. Dawiya daw, ev xala civn wisa t girtin.



Pkkirina Berheman

Di v xal de hin wean hatine hilbijartin, ku bne nasandin. Pniyarek ji PENa Makdon t, ku li bajar Ohrid navendek ji bo wean danasn hebe. Ev pniar t pejirandin.

Berhemeke hevbe ji aliy Makdon Italiyan ve t pkkirin, ku ji zanngeha Napol derye. Pit danasna naveroka v berhema lngstk, spasiya niwner PENa tal t kirin bi epikldan ev xal bi daw dibe.

Di rnitina panvro de axaftin d smultan t wergerandin. Nivskarek Makdon berhemeke xwe pk dike. Berhema w wek antologiya wjeya Makdonye. Ji lew re, ew di axaftina xwe de li ser rewa gel Makdon welat wan end peyvn gelemper dibje; ew bi awayek drok dide xuyakirin, ku ji 2000 sal de nivsandina bi ziman wan dayk heye Antologiya weann Makdon di s heyamn drok re derbas bye. Posiya wan p bi away devk hatiye di pey re bi away nivsk berdewam bye. Xortek din hin nimneyan ji ziman kevin dixwn, ku ro bi zor tn fhmkirin.

Niha Sibila Petlevski dsksiyon birve dibe. Nivskareke Kirowat hin berheman pk dike di axaftina xwe de bi taybet li ser wean berhemn bi zimann welatn bik pwendiya v rew bi zimann ku ro li chan bi awayek firehtir tn bikarann, radiweste. Heke em li weann ku apdibin temae bikin, hng ziman Ewropay y her mezin, ne nglz, l bel wergerandine.

Nivskar Makdon, avakar PENa v welat, li ser mijara wergerandin pwendiya berhemn wergerand li gel yn xumal(welat) diaxive. Hevjiyana and wjeyn cuda ten li ser bingeha tolrans rzgirtina ji hev re dikare berdewam bibe

Sit Eva Toth ji PENa Mecer li ser cudahiya and wjeyan diaxive hin ramanan ji helbestvanek wan dixwne. Ew dibje, rola wergerandin gelek girnge; heke ne ji wergerandin bya, me y pirtka proz (ncl) nasnekira, me y lteratra Ynan ya kevnar gelek titn din nasnekirana. Di pey re ew gelek nimneyan ji helbestvan nivskarn Mecer dide, ku i kar kirine i rol di naskirin gekirina and wjey de lstine.

Sit Anna Romero ji PENa Katalanan li ser hin xebat alakiyn wan diaxive li ser rola werger ji bo civak radiweste. Ew dibje, wan malpereke nternt pkaniye. Hv ewe, ku ew hem ji bo wergerandina ji ziman Katalan hem ya li ziman Katalan bibe bingeh; ew dixwaze, ku hem pwendiya xwe li gel wan xwe bikin.

(Di v navber de lsteyek t gerandin, ji bo kesn ku dixwazin dema var helbestan bixwnin. Min nav xwe qeyd kir, ku ez j bixwnim.)

Sit Bente Christensen ji PENa Norwec diaxive rewa welat xwe radixe. Ew dibje, em welatek bikin, gelha me 4,5 milyone. Du zimann sereke li welat me hene; l ziman Sam j heye. L bel kmaniya netewey ya here mezin li welat me Pakistanye. Ji welatn din j gelek gel hene; wek ji welatn Yugoslaviya ber j. Hin projektn wan n din j hene, ku ew dixwazin hin kesn bi nav deng vexwnin.

Birz Perovic ji PENa Montenegro (iyay Re) dibje, ew dixwazin hevkariy li gel yn din bikin; ne merce, ku neteweyn mezin bin. W bi tenha ser xwe 40.000 malikn helbestan ji ziman Makdon wergerandine ziman wan; hema hema ji hem helbestvann Makdoniyay hin tit wergerandine.

Min dizanb, ku di v xal de kmasiya min heye. L mixabin, min qet ev yek nizanb ne j hesab v yek kirib. Ji ber ku resolusiyona me bi serketib, ez gelek raz bm, wek ku ez gihtibim armanca xwe. L bel, divt ev kmas j b gotin. Divt em xwe ba ji her xalek re amade bikin. Divt em j hin berheman pk bikin.  

Pit ku konferans bi daw b hemiyan spasiyn xwe gotin, niwnera PENa Tirk, xanim Aysu Erden xwest bipeyive. W hin raman pniar pk kirin, ku li herma Rojhilata Navn pk bn. Yek ji wan pniyaran ew b, ku ji navendn PENa Tirk, Kurd, Ereb Cih hevdtin pkbn, da ku di qada wjey perwerdey de hevnasn bibe wisa j ev tkeve xizmeta atiy li herma Rojhilata Navn. Mixabin gava xanima Aysu Erden diaxiv, hem deng migrefon ba nedihat hem j d bedar rabbn ser piyan. Wisa ev rnitin j bi daw b.

 

yna nav bajr

Li dora saet 17an, em tev li teksiyan siwar bn me ber xwe da nava bajar Ohrid. Ez Terry Aysu di yek erebey de bn. Gava ez ji Almaniyay m, min swana xwe ji entey xwe derxistib, da ku li min nebe bar; min ji xwe re digot, ev nv meha pper (hezran)ye li bar Ewropa makana hatina baran kme. L bel di jiyan de pir caran bi temam wisa pkt, ne wek ku mirov dixwaze. V car j wisa b. Gava em gihtin nava bajr, baran destpkir. Cih ku em diniy bilindahiya bajar Ohrid b; cih sr dergehn drok yn kevin b. Li ber dergeh drok em ji teksiy peyabn. Baran hn dibariya, hinekan xwe di bin kaviln kevnare de hinekan j xwe di bin daran de ji baran diparast. Pit ku baran hinek sist kir, em di rya kevnare re, ku bingeha w bi kevirn re hatiye duristkirin, ber bi kenita drok ve hilkiiyan. Min ev r ber nasdikir. Sala derbasby, em ji aliy din ve di v ry re daketibn. Bente xwe gihande min em ji xwe re axivn, ku awa em sala derbasby li gel Patrizia Rosend li v qehwexaneya han rnitin. Di pey re em li ser baxeyn mal darn fkiyan axivn. Sala derbasby Bente ji min re digot, ku teyr tilr tn fkiyn baxey wan dixwin. Min got, sal rew awaye? Gelo darn fkiyan ber hilgirtine? Ew j li darn baxey me dipirs. Min digot, ku sal dara me ya glaz mixabin li ber tknye.

Terry ev axaftina me dibihst gelek matmay dima, ku ez Bente ewqas hevdu ba nasdikin. Gava em gihtin hewa kenita kevnare, rber me y turstk roka v kenit ji krahiya drok de xeber dida. Li gor rovekirina w, ev hn ji demn kevnar de perestgehek bye. Gava Christiyan hatiye v herm, ev perestgeh guhertine kirine kenit. Ev rew demeke dirj wisa maye. Gava Tirkn Osman hatine, kenit guhertine kirine mizgeft. Pit ku Tirk ne, ev war kavil bye demek hatiye jibrkirin. Pit ku Komara Makdoniya hate avakirin, ev war careke din hate vedtin niha dsa kenit li ser hatiye avakirin. Hergav, dema axftin li ser kiryarn Tirkan dib, Aysu wisa dikir, ku qet nabihse. Herdu nivskarn ji Montenegro li piya kenit ji Aysu pirsn, ku rewa w awaye? Aysu matmay dima nizanb mebesta wan iye? Ew ji min pirs gelo ew i dixwazin?. Wan bi ziman xwe ji min re got, em dipirsin, ku rewa w awane? gelo ew bexteware?. Aysu li min tema dikir matmay dima. Ew ji min dipirs, gelo mebesta wan iye? Min got, ew dibjin, rewa te awane? gelo tu bextewar. L bel dsa j mebesta wan ji v pirs fhm nedikir. B guman min mebesta wan ba dizan, l min nexwest ez bidim pey v mijar.

Nivskarn Ynan hergav komentarn xwe li ser rovekirina rber turstk digotin dixwestin bidin xuyakirin, ku ev war her warn Ynanne. Terry ji v yek gelek bihinteng dib ji wan bi dr diket.

Gava em ji ser iy daketin xwar, rber me xaniyek an me da, ku peyker helbestvanek wan li sere. Nav helbestvan Dimitriye. Nivskar Ynan dsa got: Drok neguhre! Ev Dimitriose, ev Ynanye. Terry hema hema dikir di xwe de biteqiya. Bi dizka ji min re got, ev i nasiyonalstye? Ev kesn wisa, ez nikarim fhm bikim.

Li nava bajr rber me keniteke din an me da. Wneyek j an me da, ku awa Tirkan minare li ser aliyek kenit siwar kiribn ev kenit j kiribn mizgeft.

Em bi peyat gihitin nava bajr. Hn hinek wext bi me re heb. Her hinek bi aliyek de n. Ez birz Perovic ji PENa Montenegro, em ji xwe re li kolaneke bajr meiyan. Em li ser rewa Montenegro ya Bosniyay diaxivn. Min dixwest rewa Montenegro nasbikira dixwest bizaniya, gelo ima di dema xwe de ten hin been gel ji herma Bosniyay ola misilmantiy wergirtin. Birz Perovic ev herdu mijar j ji min re rove kirin.

Em vegeriyan cih hevdtin. Baran dsa dest p dikir, em li teksiyan siwar bn vegeriyan hotl.

Di dema xwarina var de ez birz Terry Carlbom, em li ser mijara tekst resolusiyon axivn, ka em awa bikin keng amade bikin. Bi rast, w j ev yek li ser xwe wek bar didt. Em hinek z n w cih ku diviyab helbest l bihatana xwendin. Gava Terry dt, ku organzatorn me di dema diyarkir de dest p nakin, ew , da ku tekstek amade bike. Ez Aysu, em n cih ku div helbest l bn xwendin me titek sar vexwar.

L bel, heya ku helbestvan yeko yeko hatin, d hedan sebra xanima Aysu Erden j nema b ew j .



Axaftina min Sibila Petlevski

Cih ku Aysu l rnitib vala mab. Sibila Petlevki hat li tenta min rnit. Xwendina helbestan hn j dest p nekirib. Ez Sibila, em ketin nava axaftineke dr dirj; mijarn wek ima welat wan di Yektiya Ewropay de nebye endam sedemn v yek ine?. Wisa hate xuyakirin, ku sedem ne abor, l bel siyasne; pirsgirka general Kirowat, ku di dema er de tawanbariyn mezin kiribn, hn nehatiye areserkirin. Ew hn windaye xwe nespartiye dademendiy.

Sibila pesna axaftina min ya bi ziman wan dida, digot, tu gelek ba bi ziman me xeber did. Min j digot, na, min gelek peyv ji bra kirine nikarim her tit dil xwe bjim. W got, ez dibnim, hn Kurd Makdon gelek diibihin hev. Min bi henek bersiva w da got, bel raste, ma tu nizan ev ji k hatiye? Gava Iskender mezin hate welat me, li Ekbetana, paytext Medan, lekern xwe tev bi ken me re zewicandin. Yan xweikbna Makdoniyan ji bedewiya wan elengn meye. Sibila got, raste, raste, min j ev byer ji drok bihstiye.

Em li ser dema ku em li Pula bn j axivn. Bi rast, w hng Sibila ji min re gelek qure dihate xuyakirin. W hng hem kar bar konferans bi alak organze dikir her tit di bin kontrola w de b. Sibila j wek Kata, Terry Aysu Profesora zanngehye. Belk j, bi kesn ku wan nasnake re helwesteke wisa digire; ev gelek gengaz mimkine. L bel ro bi awayek gelek min surit diaxiv. Ji min re got, mr min Ermenye. Min got, bel ez ber dizanim. Got gelo t niha titek bixwn? Min got bel, ez helbesteke bi kurd yeke bi alman bixwnim. Min du helbestn xwe, yn bi alman amade kiribn dixwest yek ji wan bixwenda. Min j pirs, baweriya te iye? Ez kjan ji van bixwnim? W wergera nglz ya herdu helbestan di ber avan re derbas kir got, na ev bixwne, eva din ne ewqas ba li nglz hatiye wergerandin. Di nav nivskarn Kirowatiya de Sibila ya here jre, xwendina w ya helbestan j gelek xwee bi dil mine. Min ev yek hn li konferansa Pula dtib. Min jre got, away xwendina te ya helbestan gelek bi dil mine. Nivskareke weye din j gelek ba dixwend. Got, nav w iye? Min got, ez nizanim, nay bra min. Heke t bra te, dema di eva duyem de, em ji bo xwendina helbestan bn bajarek din, w nivskara we li wir xwend. Hing ez birz Walter Kaufmann li ba hev rnitibn. Birz Kaufmann j got, ez ji v jinik fhmnakim i dibje, l bel xwendina w gelek xwee. Tev v rovekirina min j, dsa j Sibila nizanb, ew jinik kjan nivskare.

 

Xwendina Helbestan

Di w navber de d her tit ji bona xwendin hatib amadekirin. Keika ku helbestvan nivskaran pk dike li ser kursiyeke bilind cih xwe girtib. Li tenta w j xortek din gtara xwe di hembza xwe de bi cih kirib, ku bi ahengn nazik hevaltiya xwendina helbestan bike.

Helbestvan, yek li pey y din dihatin gazkirin, ku helbestn xwe bixwnin. Yek li pey yek dihat di, beek mezin her her Makdon bn. L bel v car Ynan Alban j hebn; wan j helbestn xwe xwendin. Sitiya Eva Toth, niwnera PENa Mecer jyek xwend.

Niha dora Sibila b. Sibila li cih xwe rnit ma ji pirtkeke xwe dest bi xwendina helbestan kir. Bi rast j gelek xweik dixwne. Gava her helbestek bi daw dikir, guhdaran gelek epik jre ldidan.

Di pey re nivskara Makdon, ya ku sala derbasby xwediya du keziyn dirj b helbest bi eq meraqeke mezin dixwendin, li rza dawiy rab ser xwe. sal keziyn xwe nehnandibn; por xwe y re dirj bi ser text qolinc de berdab. W j helbesta xwe xwend dsa carek-dudiyan di ber re lorand bi ldana epikan bi daw b.

            

Niha nav min hate gazkirin. Ez m li hembera guhdaran, li tenta xort gtarst rawestiyam. Ne ji adeta mine, ku ez helbestan rnit bixwnim. Min ji guhdaran re got, ez p helbestek ji yn helbestvan me y mezin, y sedsala 16an, Melay Cizr bixwnim di pey re ez helbesteke xweye bi alman wergera w ya nglz bixwnim. Ber ku ez dest bi xwendin bikim, min ji guhdaran re got, ku mana Dil ji min bir, dil ji min iye. Min bi dengek berz bi aheng, ox enga Melay Cizr xwend. Bi xwendina helbest re, ber ku ez bigihnim dawiy, min bihst d hinek ji guhdaran, ew j li gel min dibjin: Dil ji min bir, dil ji min. Helbesta Melay Cizr gelek li xweiya guhdaran hat epik gelek bi xurt lxistin. Min di pey re helbesta xwe ya alman wergera w ya bi nglz j xwend vegeriyam cih xwe.

Pit w, birz Casamiro de Brito helbestvann ku mabn, helbestn xwe pk kirin. Xwendina Casamiro j gelek bae.

Gava xwendina helbestan bi daw b, Anna Romero hat ba min bi ry xwey liken, bi awayek matmay got, helbesta bi kurd tev ku min j fhm nekir gelek li xweiya min ; min ji guhn xwe bawer nedikir, dil min rast ep sema dikir, min xwest ez biqrim bjim: Vaw.

 

Roja emiy

Roja xwe her ji beyana w xuyadike. Ew ewrn tar, ku ber rojek ba baran bi xwe re anbn d ji esman snor Makdoniya Albaniya bar kiribn, ro rojeke xwe hilhatib, d havna bi tn ry xwey ge an me dida. Trjn roj xwe berdabn hawrdorn Gola Ohrid , iyayn bilind li herdu rexn gol mna qehremanan li hevdu temae dikirin. iyayn bilind cil bergn kesk li xwe kiribn, ngareke bihut li binaniya hotl xuya dikir. Aliy ku em l bn, axa welat Makdoniyaye iyayn aliy din axa welat Albanane.

Ez birz Terry Carlbom dsa li ser xwarina tat rast hev hatin. W hn vara derbasby gotib, ku ew tekst resolusiyon amade bike. W got, min tekstek amade kiriye. Min bi perwa jre got, binre birz Carlbom, siyaseta rayedarn Tirk ewe, ku ew naxwazin peyva Kurd bi lv bikin. Li cih ku bjin Ziman Kurd, ew dibjin, ew ziman ku hin welatiyn me di maln xwe de bi awayek prvat bi kar tnin. Li cih ku ew peyva Kurd bi lv bikin, hevokeke wisa dirj, bi awayek komk li hev siwar dikin. Ji lew re, di v resolusiyona me de divt bi her away peyva Kurd b nivsandin. Got, xebera teye, ez tekst biguhrim, l divt yn Tirk j j raz bin.

Li saet 9an diviyab ketiya me birkeve em dsa wek sala derbasby biin St. Naum. Terry Sibila diviyabn bi erebey biin cihek din em li St. Naum hevdu bibnin.

Her kes d tat xwarib em li benda ketiy bn. Gava orn bi ketiy ket, me dizanb, ku ew gaz me dike. Em ji hotl di plekanan re daketin ber kenara av. Xanima Aysu li tenta min b, avn xwe rast ep digerandin; ew li Terry digeriya. W ji min pirs kir, ka Terry li kye? Min got, Terry bi erebey ye cihek din ew were w cih ku em diin. Min got, tu sala derbasby li gel me nehat, ew cihek gelek xwee.

Ev ketiya sal, ji ya sala derbasby xweiktir b. Li ser pita w, li aliy p kursiyn sor li aliy pa kursiyn n ji mvanan re hatibn rzkirin. Ez Bente gihtin ba hev, ew di piya min de hilkiiya ser ketiy. Min got, Bente! Em herin kjan al ser kjan kursiyan? Got em herin aliy p, ser kursiyn sor. Min got, bae, em ro mna komnstan reng sor hilbijrin. Ew j keniya em di plekanan re hilkiiyan ser pita ketiy.

Ji bajar Ohrid heya St. Naum, bi ketiy dora du saetan dikudne. Ez li ser kursiyek rnitim s nivskarn alban di navbera min Bente de cih girtin. P ew li gel Bente ketin nava axaftin. Min j xwest, ez demek b deng bimnim, li iya, av hawrdor temae bikim, min xwest carek hest ramann xwe txim nava aramiy.  

Sit Kata Kulavkova, birz Bashevki du nivskarn Makdon li hember min rnitibn henek dikirin. Li tenta wan, yek din bi pka xermonk hin awazn xwe ldidan. Axaftina Bente li gel Albanan d bi daw bb. Yek ji nivskarn Alban ji Albann Makdoniyay b ji ber w j bi ziman serbo-kirowat j diaxiv. W ber xwe ber bi min kir em hinek li ser rewa Alban Kurdan axivn. W digot, li Tirkiy dora 6 heya 7 milyon Alban hene. Got, gava serok Tirkiy, ew qelew hate Albaniya, ji gel me re got, Albann ku li ba mene, ji we btirin; ew nav w i b? Min got, Sulaiman Demirel? Got, na, na, ew din, zel, zel. Min got, ew Kurd b, ji bajar Meletiy b, l nikarb bigota, ku ez Kurd im. Got bel wisaye, gava Albann me j din Tirkiyay, ten gava bigotana, ku ew Tirkin, dihatin pejirandin pwazkirin. Ji lew re, ew li wir hem wek Tirk hatine qeydkirin.

PENa Makdon xizmeta mvann xwe gelek xwe dikir. Heya li ser ketiy j em ji qehw vexwarinn sar km nedikirin. Wan li vir j hesab her tit dida. Li dora saet 11an em nz perava St. Naum dibn. Bi orniya ketiy re, tawsn li derdora kenita drok bersiv didan diqriyan; wek ku pwaziya me dikirin. Bi rast j St. Naum warek bihutye.

Em ji ketiy peyabn ji me re hate gotin, ku divt her kesek li saet 13 15 xulekan dsa li ser ketiy be. Ev cih war bi min ne biyan b, em sala derbasby j hatibn vir. Em ber bi boiya em avne zelal ve meiyan. L bel, ber hemiyan dsa li kenita drok b. Aysu ev war hn nasnedikir, w xwe gihande min em bi hev re hilkiiyan jor. Min ji Aysu re got, ew teyrn xweik li vir hene(nav wan bi nglz nehat bra min), min got ew teyrn ku teriyn wan dirj rengne, ew sembola padahiyn raniyane. W got, aha, peacock? Min got, bel, ewin. Li ber dergeh mezin dsa wek sala ber tawsek li bin daran b. Gava em nz w bn bi dengek bilind qriya. Casamiro j gihite me bi ken got, vaye dost me, y sala derbasby dsa li vire. Ber salek, min li vir wney Casamiro li gel taws girtib jre bi email hinartib.

Em derbas hewa kenit bn. V roj hejmareke mezin ji mirovan bi serdan li vir b. Min ji Casamiro rewa evna w bi hevala w ya Libnan re pirskir; nav w Hiyame. Got rewa me bae evndariya me hn bi germ berdewam dike. Got, Hiyam endama we ya li London, Brvan, li Meksko naskirib kfa xwe gelek jre hatib. Gava ew cara daw hate ba min, em n Paris w xwest bi her away bie London Brvan ziyaret bike; ew ba Brvan dsa vegeriya.

Em li hewa kenit li hin tawsn din geriyan, l me nedtin. Komeke mirovan li pit me b. Wisa xuya dikir, ku hinek siyasetmedar di nav wan de hebn. Herku ew nz me dibn, parzvann wan ji me re bi awayek ne rn digotin: Xwe bidin aliyek. Bihna me ji v yek teng dib em ji hewa kenit derketin.

Li ber dergeh mezin, ez rast Kata nivskareke din hatim. Kata ji min pirs: Tu dixwaz li kelek(qeyq) siwar bib em di ava em re ber bi jor ve biin. Min got, bel ez gelek dixwazim, sala derbasby ev derfet ji dest min b. W hng, ez Patrizia Rosend li qehwexan rnitibn, me vexwarin xwestib. Hn vexwarina me nehatib, kelek birket. W hng, kesn ku bn ji me re gotin, ew seyraneke gelek xwe balk b. Ji lew re, min xwest ez v car ji dest xwe bernedim.

Em dsa n w qehwexaney. Kelek hn ne amade b. Piraniya dar bern ku em sala derbasby li siya wan rnitibn, hatibn birn. Em li qehwexaney li ber tav rnitin Kata ji me ar kesan re qehwe xwest. Hn me vexwarina qehw temam nekirib, kelek hat. Me qehwe di cih de ht em n li kelek siwar bn. Anna, Eva, Casamiro, Kata gelekn din bi me re hebn.

Ava v em avne zelal, ku ji hla jor ve t, ber ku tkeve Gola Ohrid li nav wan dar beran goleke bik pkaniye. Krahiya av 3 metrone her titek di bin av de xuya dike; ewqas avneye, ku mirov dikare bi kamereyan wney her tit bin av bigire. Em heya bi jor n hatin. Li hin aliyn gol, av ji kaniyan hildavt ji nav dar beran deng tilran dihat.

Hn wexta me pir heb. Kata got, em v car herin v qehwexaneya jorn, ku ji wir ve her der batir xuya dike. Em gihtin wir, me du mase gihandin hev me dsa ji bo vexwarin qehwe xwest. Li tenta min v car Eva Toth nivskarek Mecer ji herma Vojvodina, ku di komara Sirbiya deye, rnitibn. Eva ber ji min re gotib, ku li welat wan gundek bi nav Kurd heye. T bawerkirin, ku di dema Osmaniyan de hin Kurd li wir mane. Sitiya Eva titek din j ji min re behs kirib, gotib, ku du helbestavann Mecer di helbestn xwe de qala Kurdan kirine. Yek ji wan dibje, ez van Kurdan fhm nakim. Min got, bi rast xebera wye, em j gelek caran dibjin, em van Kurdan fhm nakin!.(Di w klk de maila kek Zorab hate bra min. Gava carek bihna w teng bb, w j di maileke xwe de titek wisa gotib. Bi rast j hin tewrn Kurdan hene, ku mirov l matmay dimne). Min ji Eva pirs, gelo tu dikar wan helbestan ji min re bin? Got bel ez binim. Min got, l ew gund li kye?. Got, di nexeya bik ya Meceristan de nay xuyakirin. L heke tu nexeyeke mezin peyda bik, hng ew gund j tde heye. Ew herma ku ew gund lye j ji min re xeber da. L ji ber ku ez welat wan nasnakim, min fhm nekir, ew kjan aliy welat Meceristanye.

Pit w, ez maweyek bi w nivskar din re bi ziman serbo-kirowat axivm li rewa wan di bin serdariya Serban de pirsm. Mafn wan n netewey ji ber de hene, l niha rewaa wan a aborne mna ber bae. Hem Serbn ku di encama er de ji Kirowatiya bazdan hatine li Vojvodina bi cih bne wisa rewa wir, ku ber ya here ba b, niha hinek aloz bye.

Di w navber de Terry Sibila gihtibn ba me li ber maseya me cih girtibn. Aysu j li aliyek din rnitib. d dema veger nzk bb. Em ji qehwexaney rabn ber bi ketiy ve rohitin.

Di vegera ketiy de, em tev hinek westiyabn. Casamiro li ser kursiyek xilma bb. Min j hin caran avn xwe digirtin vedikirin. Tava roj pir bi tn b, min hest pkir, ku tava germ herdu zendn min d gezdike; tav bi erm zendn min qota ser min dadida.

Em li dora saet 15:30 gihtin hotl n xwarina firavn. Terry nivskarek Makdon li masa tenita me bn, ez Casamiro li ba hev rnitin. Em ba bir bbn, xwarin bi me xwe bb ji lew re, me eyeke mila(wein) sar xwest tna hinavn xwe p ikand.

Pit firavn hem kes n odeyn xwe, ku hinek aramiya xwe bibnin. Ez hinek raketim pit w aramiya xwe ez bi cil bergn teze li dora saet 18an daketim qehwexaneya hotl. Niha vewxarina qehweyeke espresso aveke sar derman dil b. Vaye Terry j hat, min vexwarinek ji bo w j xwest em disa axivn. Tekst resolusiyon careke din guhertib. Min got, em di komteya me de hem biryarn xwe bi tevay distnin. Ya batir ewe, ku ez bi hevaln xwe yn komt biwirim pa em bersiv bidin. Min kopiya tekst xiste girfana xwe.

ev eva dawiy b, xwarina var li saet 21an bi ah, li gel mzk semay dest p dikir. Ez careke din m jor li dora saet 21an daketim cih ahiy. Terry, Eva nivskarn Mentenegro li ber maseyek cih girtibn. Sibila, hevala xwe, Anna hinn din li masa tenita wan bn. Cih li wir nemab; ez m li ber maseyeke vala rnitim. Vaye Casamiro j hat li aliy min rast rnit. Aysu j hat li tenita Casamiro cih girt. Pxwarin hat me dsa mila(wein) sip bi xwarin re xwest. Di pey re Bente j hat li aliy min ep rnit. Em dsa di ber xwarin re ketin nava axaftinn dr dirj. Bente pirs, gelo ?Dadgeverni? endam weye?. Min got, na. Got ima ne endam weye, ez dizanim tu mirovek ba. Min got, pirs ne ewe, ez w qet nasnakim mesela PEN her kesek xwe nade ber. Bente got, divt mirov hinek dealst be. Min got, raste, wisaye.

Xuyaye, ku Terry ji cih xwe ne pir raz b, ew maweyek hate ba me bi swd li gel Bente gelek axiv. Kata j hate ber maseya me xwarina xwe ya ku dereng xwestib xwar. L bel, Casamiro Aysu diviyabn z ji xew rabin, ji lew re p Casamiro bi hembzkirin xatir xwest . Di pey re Aysu rab ser xwe xwest xatir bixwaze. Ez j rabm ser xwe, ku oxira xr lbikim. Aysu got, ez bi naskirina te gelek bextewarim, ez hvdarim, ku em hn gelek caran hevdu bibnin gelek karan bi hev re bikin. Min got, ez j bextewarim, ku me hevdu naskiriye. Ez wisa bi hvme, heke ev Konferansa me ya Diyarbekr xwe bi serkeve, em bikaribin gelek alakiyan li gel hev bikin. ca, heya ji te t, tu hewl bide, ku ev projeya me serkevt be. Me hevdu hembz kir ew j .

Ez Bente bi ten li ber mas mabn. Birz Bashevski, serok PENa Makdon, hat ba me em vexwendin ser maseya xwe. Em bi wan re ketin nava axaftin heyan piraniya bedaran d ji dor me belav bn. Pa em j rabn n odeyn xwe.

Sibeha roja yekem d pir kes bn. Min Terry, me tat li derve, li ber tav xwar. Min got, di resolusiyona me de, ew be pn ne bi dil mine; min sedem j jre got. Terry got, O!, nexwe divt em biguhrin. Pit tat, Terry careke din ber komputer tekst resolusiyon guhert. d ti tit ku ez li ser zde bikim nemab. L dsa j min got, em biryarn xwe bi tevay distnin, batire, ez li gel hevaln komta me biaxivim, bila ew j baweriya xwe bjin.

Min Terry j me xatir ji hevdu xwest. Erebeya me, ber ya w bi saetek derdiket. Ez Eva, Sibila hevala w, li gel du keikn ji komta organzekirin, em bi mnbusek ketin rya Skopiyay. Bi r de dolabn mnbus pir germ bn bihna ewat ji wan hat. Em near man du caran bi r de rawestin. Ew herdu keik j diviyabn li nava bajr peya bibin. Balafirgeha Skopiyay ji nava bajr 10 km dre. L bel wexta me d pir km dib. Bihna Sibila d teng bb bawer dikir, ku nema digihne balafira xwe. Li hejmara telefona komta organzasiyon digeriya dixwest telefon wan bike. Balafira wan ber ya min bi nv saet derdiket. Heya w hng em gihtin balafirgeh. Sibila digot, d derenge, her kes d li balafir siwar bye. Min got were, belk hn hn bigihin. Em zka n hundir hol. Bi rast j hn Check-in minkin b. Sibila, hevala w Eva Check-in ekirin n kontrol. Heya w hng, min j Check-in kir ez j derbas bm. Bi rast j xelk ku bi balafira wan din, d siwar bbn, l dsa j ew gihtin balafir. Me xatir ji hevdu xwest ew n. Niwner PENa Sloven j hat gihte min, em herdu bi yek balafir heya Ljubljana hatin me li wir xatir ji hev xwest. Bi baraneke xurt re, balafira min ji Ljubljana derket hat Frankfurt. Li dora saet 23:00an ez gihtim mal.

 

apkirin

copyright 2002-2004 info@pen-kurd.org