Mamostê hêja û delal,

ez vê halbesta kilasîk û hêja diyarî we dikim xwesteka me hûn şîrove bikin û bitaybetî peyvên nîşankirî û em zor spasya we dikin.

Keko – Qamişlo    8/9/2007

Tawûs bi vî şiklê melîh, 

Şermendeyê saqê di reş 

Ew qijika gûxwer binêr 

Qij qij dikit elwan im ez. 

Şêrê ji heft bavê xwe şêr, 

Dawayî şêrî naketin 

Tûlepîsê heft kûçikan 

Ewew dikit erslan im ez. 

Nanê cehî têr naxwitin 

Tiştek di malê da niye 

Simbêl û çavan bel dikit 

Zobaşiyê qewman im ez. 

Fezl û terîqa neqşebend 

Ger ew bi şorbe germ biya 

Ew dîzika şorbe di nêv 

Dê şêxê Bestamî biya 

Fezl û terîqa sofîyan 

Ger ew bi reh beh'ta wicûd 

Ew nêriyê lehyetewîl 

Dê bê guman sofî biwa 

Fezl û terîqa aliman 

Ger ew bi şaşa gir biya 

Cismê kulindê ser mezin 

Dê qazî beyzawî biwa. 

Fezl û terîqa qadirî 

Ger teq teq û şeq şeq biya 

Ew şeqşeqa asî, yeqîn 

Dê qutbê gêlanî biwa.

www.keko.57@hotmail.com

----------------------------------------------------------------------------------------------------------- 

Birayê hêja Cadan Osman!

Gelek spas ji bo vê diyariya giranbiha. Maneya helbestê xweş diyar e. Ka em pêşî vê helbestê malik bi malik şîrove bikin û di pey re biçin ser 
arzû û armanca helbestvan, ku mixabin, we negotiye, ev helbest ya kê ye?.

1)      Tawûs bi wî şikil û dirûvê xweyî xweşik, dîsa jî ji pêyên xwe yên reş şerm û fedî dike.

2)      Lê belê li qijika gûxwer binêrin, ew xwe dinepixîne û dibêje, ya xweşik û rengîn her ez im.

3)      Şêrê ku bi esil û fesil xwe şêr e, qet qala şêrî û lehengiya xwe nake.

4)      Lê ew segê pîs, ku ji heft nifşan de kûşik e, direyê, dike ewte-ewt û dibêje, yê şêr her ez im (di vê malikê de helbestvan peyva tirkî "eslan", ku 
bi maneya "şer" e bi kar aniye). 

5)      Hinek jî hene, ku nanê ciheyî jî tine ye, ew jê têr bixwin. Di mala wan de tiştek tine ye.

6)      Radibin simbêlên xwe badidin, çavên xwe bel dikin û dibêjin, serekê qewm û miletan em in (peyva "zobaşî" li vir bi maneya "serek" e).

7)      Heger terîqeta Neqişbendî, ya pîroz, bi şorbeyê germ bibûya.

8)      Ew tasika ku şorbe têde ye, dê wek "Şêxê Bestamî" bûya (peyva "dîzik" bi maneya tasik yan sehnik e. Hecî "Şêxê Bestamî" ji ber wê yekê ye, ku 
li herêma helbetvan ev şêx gelek bi nav û deng bûye).

9)      Heger terîqeta sofiyan ya pîroz tenê bi dirêjkirina rihan bûya.

10) Hîngê ew nêriyê nava pez, ku riha wî dirêj e, dê ew jî bibûya sofiyek.

11) Heger terîqeta oldar, zanyar û aliman bi şaşik û şala mezin bûya.

12) Hîngê hey'eta kulindê sermezin, dê wek qadiyekî bi cil û bergên sipî bûya.

13) Heger terîqeta Qadirî ya pîroz bi teq-teqa gopal(Ûkkaz) û şeq-şeqa tizbiyan bûya.

14) Hîngê yeqîn bike, ku şeq-şeqa aş jî, dê qutbê Geylanî bûya (li vir peyva "aşî" bi çewtî wek "asî" hatiye nivîsîn. Lê belê divêt ew "aş" be).

Mebesta helbestvan:

Hin mirov hene xweşik in, spehî ne, lê ew bi ti awaî pesna xweşikiya xwe nadin. Heger kêmasiyeke wan ya biçûk jî hebe, dîsa ji ber wê ve şerm dikin. 
Lê hin mirov jî hene, ew pîs û genî ne, lê radibin pesna xwe didin û dibêjin, em gelek spehî ne.

Hin mirov hene ji bav û kalan de gernas û egîd in, lê bi ti awayî pesna xwe nadin. Lê hinek jî hene, ku ne berê ne jî niha ne tiştek in, lê radibin herdem 
pesna mêrxasiya xwe didin.

Hin mirov hene, nanê ciheyî jî tine ye, ku bixwin û zikê xwe têr bikin, lê radibin pesna xwe didin û dibêjin, em serekên gel û milet in.

Hin kar û xebat hene, ku bi peyvên vala naqedin. Divêt mirov di wê astê de be. Heger tenê bi peyv û axftinê bûya, hîngê her kesekî dê bikaribûya wan 
kar û xebatan biqedîne.

Her tiştek ne bi şikil û dirûv e. Ya here girîng naverok e. Naverok divêt dagirtî be. Şikilê vala û bê naverok, her bê hûd û bê mifa ye.

Awireke giştî:

Ev naveroka ku me li jor anî ziman, helbestvanê meyî kilasîk bi awayekî helbestî û bi nimûneyên xweşik aniye ziman. Nimûneyên wî ji awayê jiyana 
wê demê hatine wergirtin û mirov bi rêya wan armanca helbestvan baş fêhm dike. Vî helbestvanê me jî – mîna helbestvanên din yên kilasîk – çiqas 
hin peyvên biyanî bi kar anîbin jî, di çarçewa giştî de bi kurdiyeke resen, bi zaravayê herêma xwe, ev helbesta xwe nivîsandiye. 

Helbestvanê me xwedî serborî û tecrûbeyên mezin e. Di jiyana xwe de gelek tişt dîtine û zanîna xwe ya civakî gelek dewlemend e. Ev yek ji 
nimûneyên wî tê xuyakirin.

Li gel rêz û silavan

Mustefa Reşîd

çapkirin