Mustefa Reşîd

Çar roj li Komara Makedoniya - welatê Îskenderê mezin

Em, wek Navenda PENa Kurd, berî salekê di Komîta Mafê Ziman û Wergerê ya PENa Navneteweyî de bûbûn endam. Ev komîte, li tenîşta Komîteya Nivîskarên ji bo Aştiyê, Komîteya Nivîskarên di Zîndanan de, Komîteya Jinan û Komîteya Nivîskarên li Penahberiyê yek komîteyên here girîng e. Seroketiya vê komîteyê demeke dirêj di destê PENa Katalanan de bû, lê di kongereya PENa Nevneteweyî ya 68an de, ku li bajarê Ohrid (Oxrîd), Komara Makedoniya, hate lidarxistin, seroketî kete destê PENa Makedoniyayê. Di vê komîteyê de 35 navend wek endam hene.

Di sala derbasbûyî de hevdîtineke vê komîteyê li bajarê Pula yê Kroatsiya hebû û min di vê hevdîtinê de niwênertiya Navenda PENa me kiribû. Îsal jî civîna fermî ya vê komîteyê ji 19.9. – 22.9.2003an li bajarê Ohrid dihate lidarxistin. Civîna vê komîteyê vê carê ji bo Navenda PENa Kurd ji ber van sedemên jêrîn gelek girîng bû:

1)   Ji ber ku em di vê komîteyê de nû bûne endam, divêt em amade bibin û xwe bi navendên din bidin naskirin.

2)   Di dawiya meha 11an (meha mijdarê) ya îsal de kongireya 69an ya PENa Navneteweyî li Meksîko tê lidarxistin, ku Navenda PENa Kurd jî bi du niwênerên xwe lê amade dibe. Lê belê, berî wê divêt gelek amadekarî bên kirin. Me, wek Navenda PENa Kurd, hin armanc ji xwe re danîne û dixwazin van armancan di kongireya Meksîko de bînin cih. Me ji bona van armancên xwe sê rêsolusiyon amadekirine û dixwazin wan biserbixin. Rêsolusiyonên me ev in :

a)     Resolusiyon ji bo serbestberdana qehremana Kurd Leyla Zana ji zîndanên Tirkiyê.

b)     Rêsolusiyon ji bo serbestberdana endamê me Merwan Osman ji zîndanên Sûriyayê.

Ji bona van herdu girtiyên zîndanan ev bû bêtirî şeş meh, ku Navenda PENa Kurd di liv û tevgerê de ye. Gelek navendên cîhanî jî êdî destek û piştgirî dane vê daxwaza me.

Lê em dixwazin di kongireya Meksikoyê de daxwazeke gelemper jî ji bo tevaya netewa Kurd biserbixin.

c)   Em dixwazin, ku PENa Navneteweyî ji dewletên Rojhilata Navên, yên ku Kurdistan di nav wan de hatiye parvekirin bixwaze, rê li ber ziman, wêje, mafê perwedeya bi zimanê kurdî vekin û dest ji siyaseta zordestî û înkarkirinê berdin.

4)   Wek gavek, ji bona vekirina rê û karên hevbeş, sekretariyata PENa Navneteweyî pêşniyar kiribû, ku Navenda PENa Kurd û PENa Tirk xebatekê bi hev re bikin. Pêşniyar ew bû, ku ev herdu navend civîna Komîta Mafê Ziman û Wergerê di sala 2005an de li Amedê amade bikin. Navenda PENa Kurd ev pêşniyar pejirandibû, ketibû nava amadekariyan û şarederiya Amedê li ser vê yekê agahdar kiribû. Lê belê diviyabû li Makedoniyayê ev pişniyar bête gufûgokirin. Ji bona vê mijarê jî amadebûna me li Ohrid gelek girîng bû.

Ji lew re, Navenda PENa Kurd dixwest du endamên xwe bişîne Makedoniyayê, da ku bikaribin van kar û xebatan pêkbînin. Me ev mijar gelek hilanî û danî. Di dawiyê de me berî çend mehan biryar da, ku sekreterê Navendê birêz Dr. Zorab Aloian biçe Konferansa Ohrid. Mixabin hin astengî ji kek Zorab derketin û nema karîbû biçe. Em di nava endaman de jî li şandiyekî geriyan, lê me tikes peyda nekir. Dawiya dawî, hevalên Komîteya Navendê biryar girtin, ku ez (Mustefa Reşîd) bi tenê berê xwe bidim konferansa Mekdoniyayê.

Min amadekariyên xwe kirin, bi rêya email û telefonan PENa Makedoniyayê agahdar kir, ku ezê li ser navê Navenda PENa Kurd di konferansê de amade bibim û di êvara wêjeyî de jî hin  helbestan bixwînim. Êdî roj û saeta çûyîn û hatina min hate çespandin û min hemû belge û dokumentên pêwîst amadekirin; min destûra sê rojên vala ji cihê karê xwe yê li Zanistgeha Saarland jî xwest.

Roja îniyê, 19.9.2003an ez li saet 7ê sibehê ji mal derçûm û pêşî min berê xwe da balafirgeha bajarê Frankfurt. Çûyîn û hatina min bi balafireke Şirketa Perwazî ya Awstiryayê re bû. Ez li dora saet 9ê sibê gihîştim Frankfurt û hên pir wext bi min re hebû. Lê ezê bi du çenteyan kûve biçim? Min çenteyê xwe yê mezin derbaskir û “boardcard”a xwe bir. Ez di kontrolan re derbas bûm û min got ezê herin ji xwe re li cihê rawestanê rûnim.

Li gor plan, balafir ji Frankfurt li saet 11 û 15 xulekan derdikeve û li saet 15 û 20 xulekan digihîne Skopiya, paytextê Makedoniyayê.

Gelo ev welatê ku ez diçimê çi welat e?

Ev welat jî mîna Kurdistanê di navbera çend dewletan de hatiye beşkirin û xwediyê dîrokeke gelek kevnar e. Lê belê, beşê herî mezin yê vî welatî yek ji şeş komarên federalî yên Yugoslaviya bû. Ev jî bû sedem, piştî ku Yugoslaviya ji hev de ket, ev komar bibe welatekî serbixwe. Herdu beşên din (beşê li aliyê Yûnanistanê û beşê li aliyê Bulgariya), ku ne xwedî statuseke wisa bûn, tevli vê Komara Makedoniya nebûn; hên jî ev rewş wisa ye. Dewleta Yûnanistan ji berê de siyaseteke dijminane û tund li hember gelê Makedonî ajotiye û hên jî dajo. Hên di şerên destpêka sedsala bîstan de Yûnaniyan piraniya Makedoniyên beşê di bin destê wan de şareder û sirgun kiribûn. Li rojhilat û navenda vî beşî gelê Makedonî nehiştibûn. Îro tenê li aliyê rojava dora sed hezar Makedonî hene. Dewleta Yûnan navê “Makedoniya” jî napejirîne û bi ya wan be, divêt ev welat navekî din li xwe bike. Çêroka vê mijarê gelek kevnar e; ev vedigere ser Îskenderê Mezin yê Makedonî. Yanê navê “Makedoniya” bêtir ji Îskender de maye.

Bi van xeyalan ez li balafirgeha Skopiyayê peya bûm. Gava ez derketim derveyî avahiyê, hin kes ji komîteya organîzekirina Konferansê li benda min bûn. Li derve heyam hên germ bû; hên havîna bi tîn bû. Ji min re gotin, em li benda beşdarekî din in. Ka çenteyê xwe têxe erebeyê û em biçin qehwexanê ba yên din; hûn li wir rawestin, heya ku mêvanê dawiyê jî were.

Li qehwexanê, min serokê PENa Portugal, birêz Casimiro de Brito û du jinên din dîtin. Min û Casimiro me berî salekê hevdû li bajarê Pula naskiribû. Em çûn dev û rûyên hev û min silav da herdu jinên din. Navê ya pêşîn Patrizia Vascotto ye, ew niwênera PENa Îtalî ye û navê ya din Bente Christensen e, ew niwênera PENa Nerwecî ye. Piştî hevnaskirinê, em ketin nav derya mijaran. Piştî saetekê balafira dawî jî hat û birêz Rosend Arques, niwênerê PENa Katalanan jî hate ba me. Komîta organizasiyonê got, em niha dikarin birêkevin. Em li mînîbûsekê siwar bûn û me berê xwe da rêya bajarê Ohrid (Oxrîd). Rêya me di nav Skopiyayê re derbas dibû. Di pey re, her 20-30 km erebe li ber çeperan radiwestiya, şofêr nirxê darbasbûna autobanê dida û em diçûn. Casimiro, Patrizia û Rosend bi hev re, geh bi Spanî, geh bi înglîzî diaxivîn û ez û Bente jî, em her carê li ser mijarekê diketin dîskisiyoneke germ.

Tiştê ku bala me kişand ew bû, ku li wan gundên herdu rexên rê mizgeft hebûn û di tenîşta her yekê de minareyek wek qeytanan bilind bû. Wisa dihate xuyakirin, ku ev herêma em têre derbas dibin, herêma misilmanan e û wan gelek pere xistine avakirina mizgeftan; hemû Mizgeft hên nû bûn.

Em ketin herêmeke çiyayî û rêya me di gelî û newlan re derbas dibû. Piştî ku roj çû ava û êdî dem bû êvar, me nîvê rê derbas kiribû. Şofêrê minîbûsê ji me pirsî, ku heke pêwîst be, em careke rawestin û bihinvedanekê bikin. Me pêşniyara wî pejirand û wisa em li rexê rê, li nêziya du qehwexaneyan rawestiyan. Em çûn qehwexana pêşîn, bi armanca ku emê tiştekî vexwin û yê ku pêwîstiya xwe hebe biçe tewalêtê jî. Lê ji me re gotin, ku li qehwexanê tewalêt nîne. Me berê xwe da qehwexaneya din, lê me dît, ku li wir jî tewalêt nîne. Em gelek keniyan, ku çawa tewalêt nîne. Rabû min bi zimanê wan pirs kir û got, çawa tewalêt nîne û mirov kûde biçe. Gotin: Derve fireh e, mirov dikare bi nav dar û beran de biçe. Ti çare tinebû, em rûniştin û her yekî ji me tiştek vexwar. Birêz Casimiro çû derve û hat; û got : Ji bo mêran ne zehmet e, min karê xwe qedand. Di pey re her kesekî ji me bi awayekî karê xwe qedand û careke din em li mînîbûsê siwar bûn. Êdî dinya bûbû tarî. Rêya ku em li ser dicûn jî gelek bi firk bû; şofêr gelek caran li firênê dida. Ev yek li xweşiya mêvanan nedihat, lê çareyeke din jî tinebû. Jinika li tenîşta min, ji bo wê, ev cara pêşî bû, ku dihat van welatan û got: Ez hêvîdar im, li hotêla ku em diçinê tewalêt hebe.

Em bi rê de gelek dereng mabûn. Li gor programê, diviyabû em li saet 20an li hotêlê di koktêla ji me re amadekirine de beşdar bibin. Wezîrê çandê yê vî welatî jî beşdar dibû û her tişt ji mêvanan re hatibû amadekirin. Lê belê, em li saet 20 û 20 xulekan gihîştin hotêlê. Me zûka odeyên xwe standin, hinekê xwe veşuşt, cilên xwe guhertin û em daketin çûn cihê pêşwaziyê. Wan dest bi xwerinê kiribû, lê hên her tişt ji bo me jî mabû. Piştî demekê du niwênerên PENa Holendî jî gihîştin me. Lê belê, xanima Kata Kuvlakova, Seroka Komîta Mafê Ziman û Wergerê ne amade bû; ji mala wê kesek nexweş ketibû û ji lew re jî nikarîbû beşdar bibe. Dem dema hevnasînê bû, dema xwarina tamtîtikan û vexwarina mey û şerabê bû. Hawîr û atmosfêr gelek xweş bû, cihê rûniştinê li derve jî hebû, Gola Oxrîd li jêriya hotêlê xuya dikir, heyam gelek xweş bû, ne sar bû ne jî germ bû. Em man heyanî piştî nîvê şevê…

Roja din diviyabû li gor programê li saet 9:30an konferans destpêbike. Piştî xwerina taştiyê, em çûn hola civînê. Min dît, ku va ye niwênera PENa Tirk jî amade ye, navê wê Aysu Erden e. Em bi hev re li ser mijara konfernsa ku di sala 2005an de li Amedê pêk were jî axivîn. Min dît, ku PENa Tirk baweriya xwe guhertiye. Xanima A. Arden got, silavên serekê PENa Tirk birêz Ustun Akmen û yên cihgirê serek birêz Sabri Kuşkonmaz ji we re hene; ew pêşniyareke din dikin, dibêjin, li cihê vê konferansa li Amedê, ka em civîneke rêxistinên nivîskaran yên Rojhilata Navîn wek Felestînî û Farisan di nav xwe de pêkbînin. Min bala xwe dayê, ew dixwazin bêyî PENa Navneteweyî civînekê amade bikin û me di nav xwe, Ereb û Farisan de wenda bikin; dîsa hal halê berê (eskî tas, eskî hemam).

Konferansê bi beşê siyasî dest pêkir. Makedoniyan gelek nivîskarên xwe anîbûn, hema bêje hemû nivîskarên wan yên bi nav û deng li wir bûn. Mijar li ser “rewşa Ewropayê piştî hilweşîna Dîwarê Berlînê“ bû. Di jiyanê de hergav rewş wisa ye, çi nexweşiya kê hebe, ji wê re li dermanekî digere, çi ji kê kêm be, hewl dide, ku wê kêmasiyê temam bike. Piştî ku Makedoniya bûye dewlet, ji wan re êdî têkiliyên bi Yekîtiya Ewropayê re û çûn û hatina azad pêwîst e. Ji lew re jî, piraniya axaftvanên wan li ser problemên vîzaya welatên „Peymana Schengen“ û çûn û hatina azad diaxivîn. Her kesek tevî dîskûsiyonê bû. Min jî xwe tevê kir û got: bê guman gilî û gazinên we di cih de ne, îro rewşeke taybetî li Ewropa peyda bûye, piraniya welatên ewropayî êdî dibin endamê YE, lê li hêla din, hin welat hene – tevî ku ji warê erdnigariyê ve li Ewropayê ne – ew di warê siyasî û aborî de, wek ku ne ji Ewropayê bin têne hejmartin û ji lew re jî ev astengiyên ku hûn dibêjin hên hene. Lê bala xwe bidin rewşa me. Em wek Navenda PENa Kurd, ku navenda me li Almaniyayê ye, ji bo yên li wir ti astengiya vîzayê nîne. Lê belê li welêt rê li ber ziman û çanda me girtiye, gelê me ji perwerdeya bi zimanê xwe bê par e. Endamên me yên li welêt di rewşeke gelek dijwar de ne. Ne ku tenê astengiya vîzayê ji bo wan heye, li hin cihan ew newêrin, ku bi aşkereyî bêjin, em endamên PENa Navneteweyî ne. Ez berî du sala çûbûm Sûriyayê û hin nivîskaran ji min re got, heke dewleta Sûrî pê bihese, em endamê PENa Navneteweyî ne, ewê dest û lingên me bibirin. Binêrin çiqas rewşa her welatekî ji yê din cuda ye.

Niwênera PENa Tirk jî axivî û hin gilî û gazin li Navenda PENa Tirk, ku ew rexneyan napejirînin, gava wê ew rexne kirine, bi avêtinê gef li wê dane. Di pey re got, ez bi xwe linguîst im, ez dizanim li Amerîka Latînî gelek ziman hene, ku di bin metirsiya wendabûnê de ne. PENa Navneteweyî divêt hewl bide, ku ev ziman wenda nebin.

Ew li tenîşta min rûniştibû. Gava gotina xwe xelas kir, min jêre li ser kaxezê nivîsand:

“You give an example of Languages in South-Amerika, that is right. But the kurdish Language is the best example”.

Ji min re bersiv li ser kaxezê nivîsand: "I am a Linguist. Linguists make no differences among languages. All languages have the same RIGHTS”.

Belê, siyaseta wan wisa ye; dikarin li ser kuştina çivîkekê li başûrê Amerîka hêstiran bibarînin, lê heke te got, ewqas Kurd bi destê we têne kuştin û îşkence kirin, ev çawa ye? Hîngê ewê bêjin, giyan her giyan e, çivîk dibe, mirov dibe, wek hev e; giriyê min li ser çivîkê te.

Beşê siyasî wê rojê temam bû. Piştî nîvro hên jî heyam germ bû; tîrêjên rojê xwe ji aliyê rojavayê ve berdidan ser Gola Oxrîd, ava wê ya zelal derbas dikirin û wisa mirov binê golê heyanî bi cihên kûr didît. Em li Otobûsê siwar bûn û me berê xwe da navenda bajêr. Di siwarbûna otobûsê de niwênera PENa Tirk li gel min diaxivî. Nivîskarekî makedonî, ku jiyê (temenê) wî li dora 70î bû, bi min re got: Çawa Kurd û Tirk wisa bi hev re diaxivin? Ma ev dibe?. Ez keniyam, lê belê niwênera PENa Tirk fêhm nekir. Gava em rûniştin, bi awayekî matmayî ji min pirsî, ka wî nivîskarî çi got? Min jêre gotina nivîskarê makedonî bi înglîzî got. Ew li xwe mat ma, ku çima wisa gotiye. Min got, ku ew rewşa me ji dest We baş nasdikin, wan jî berê weke me, ji destê Tirkan pir dîtiye.

Min ev rastiya han berê dizanî. Li seranserê welatên Balkanê, ji bilî wan derdorên ku bûne misilman, potensiyaleke gelek xurt li dijî Tirkan heye. Wan bi dirêjahiya sedsalan zordariyên gelek mezin ji destê Tirkan dîtine; jinên wan ji xwe re dikirin cariye, ji zarokên wan leşkerê Yanîşarî duristdikirin û pê şerê wan dikirin. Di wêje û lîtêratûra Balkanê de li ser berxwedana li dijî dagîrkerên Tirk berhemên gelek balkêş û giranbiha hene.

Em li navenda bajêr peyabûn û me xwe bi peyatî gihande pêşiya keniştekê, ku di ser golê re bû. Ev der cihê beşê wêjeyî bû, cihê xwendina berheman bû. Li ser wê sewkiyê, komeke din ya mirovan, ku bi serdanî ji bo temaşekirina keniştê hatibûn, rawestiyan û wan jî guhdariya helbestvan û nivîskaran kir. Di navberê de jî, hin caran koma mûzîkê li awazên xweş dida. Nivîskarên biyanî û xumalî helbest û pexşanên xwe xwendin; Casimiro û Patrizia jî beşdarî kirin; min jî du helbestên xwe pêşkêşkirin, yek bi zimanê kurdî û yek jî bi zimanê almanî bû; lê belê me berê herdu jî wergerandibûn zimanê înglîzî û ew jî ji aliyê pêkêşvana bernameyê ve hatin xwendin. Ji nav nivîskarên Makedonî xwendina jinekê gelek balkêş bû; ew bi cil û bergên xwe yên gelêrî jî balkêş bû û du keziyên dirêj bi ser textê piştê de berdabûn. Gava xwendina xwe bi dawî kir, lorandinek kir û bi çepikan re vegeriya cihê xwe.

Piştî ku ev beş jî qediya, hinek di rêya jêr re vegeriyan nava bajêr. Beşekî din ji me rêya jor stand. Em di pêlekanan re hilkişiyan û me xwest, em di rêya jor re vegerin. Li jor kenişteke hên mestir, lê belê bi stîla kevin êdî li ber qedandinê bû. Ji me re hate gotin, ku kenişta kevin ji aliyê Tirkan de hatibû kavilkirin û niha careke din avadikin. Li jorî keniştê em rast sitiya Kata Kulavkova, seroka Komîteya mafê Ziman û Wergerê ya PENa Navneteweyî hatin. Min û sitiya Kata, me hên li Pula hevdu naskiribû. Me silav bi germî da hev û em gişt bi hev re meşiyan. Sitiya Kata, Casimiro, Patrizia, Rosend û ez, em li qehwexaneyeke biçûk rûniştin, me her yekî tiştek vexwar û ji xwe re axivîn. Min komîteya organîzasiyonê li ser pêşniyara resolusiyona me agahdar kiribû; wan jî Kata agahdarkiribûn. Kata ji min re got: Ew çi resolusiyon e? Ka kopiyeke din bi te re heye, ku ez lê temaşe bikim. Min kopiyek da dest wê û xwend. Got baş e, emê piştgiriyê bikin. Casimiro û hevalên din berê amadebûna xwe ji bo piştgiriyê ji min re gotibûn. Lê êdî seroka komîsiyonê jî razî bûbû. Niha min dizanî, ku min karê xwe yê amadekariyê temam kiriye. Sibe divêt tenê di civînê de bi fermî derbas bibe.

Piştî wê, em bi peyatî heya navenda bajêr meşiyan û Kata ji me re li ser gelek tiştan axivî. Li navenda bajêr, em ji hevalên din qetiyan û ez bi Kata re vegeriyam Hotêlê. Min dixwest, ez mijara malpera „Diversity“ çareser bikim. Ev malpera îternêtê ya vê komîsiyonê ye, lê di wir de li tenîşta navên hevalên me „Turky“ hatiye nivîsandin. Diviyabû ez navê „Turky“ ji tenîşta navê kekê Xiyseddîn Zaroj Stêrk û kekê Dr. Zorab Aloian rakim û vê çewtiyê sererast bikim.

Her carê, min, Casimiro, Patrizia, Rosend û Bente, me li ser maseyekê xwarin dixwar. Lê belê ew îşev li nava bajêr mabûn. Ez wê êvarê bi niwênerên PENa Holendî, PENa Bulgarî, PENa Slovenî û du kesên ji PENa Makedonî re li ser maseyekê rûniştim. Min bi wan re jî dostaniyeke baş danî. Helbesta min a bi almanî li xweşiya yên Holendî hatibû û dixwstin ku ez kopiyekê bidim wan. Me tevan navnîşanên xwe bi hev guhertin û niwênerên PENa Holendî amadebûna xwe dane xuyakirin, ku ewê arîkariya me ji bo pêkanîna civîna me ya salane li bajarê Amsterdam yê Holenda bikin. Bi niwênera PENa Bulgarî re jî em bi ferehî li ser rewşa welatê wan û welatê me axivîn.

Roja din roja biryargirtinê û pirsên hundirîn yên Komîteya Mafê Ziman û Wergerê bû. Piştî taştiyê, em li hola konferansê dîsa civiyan. Nivîskarên Makedon bi hejmareke mezin hatin hundirê salonê; wan jî resolusiyonek ji bo hêsankirina pirsgirêkên vîzayê bi welatên Peymana Schengen re amadekiribû. Piştî gengeşiyeke kurt resolusiyona wan hate pejirandin û êdî resolusiyona me kete rojevê. Kopiya resolusiyonê li ser beşdaran hate belavkirin. Gava naveroka wê hate gotin, tenê niwênera PEN Tirk destê xwe hilda û hin tişt rexnekirin. Casimiro, serokê PENa Portugal, bersiva wê da. Sitiya Kata dixwest, ku resolusiyon bi tevaya dengan bê pejirandin. Ji lew re, hin guhertinên zimanî pêkhatin û wisa resolusiyon bi tevayî hate pejirandin. Piştî wê, niwênera PENa Tirk xatir xwest û got, divêt ew vegere Tirkiyayê.

Xala din ji rojeva konferansê mijara projeya “Diversity” bû. Vê xaleyê hinekê dem stand. Lê dîsa jî heya dema firavînê, me konferans gihande dawiyê.

Paş nîvro, wek ku di programê de hebû, em li keştiyekê siwar bûn û berê me li St.Naum bû. Li quncê herî dawî, li ser sînorê Albaniyayê, kenişteke kevin li wir heye, ku dibêjin destpêka nivîsandina Kîrîlî ji wir tê. Gava em gihîştin wir, min dît, ku bi rastî jî cihekî gelek xweş e. Ji nav dar û beran çemekî biçûk xwe bi xurtî berdida nava golê, xuşxuşa avê gelek bilind dihat. Berê me li kenişta dîrokî bû. Bi rê de ez û nivîskara Makedonî, xwediya keziyên dirêj bi hev re diaxivîn. Wê ji min re got: “Xwendina te bi kurdî gelek xweş bû; divêt tu hergav tenê bi zimanê xwe bixwînî. Kata jî gihîşte me û hevaltiya me kir. Ji min re got: Ev nivîskara me gelek hêja ye, ez her dixwazin, ku ew tiştên min bixwîne. Min got, belê, min duhî dît, ku ew çawa xweşik pêşkêş dike. Wê jî li pêşiya Kata gelek pesna xwendina min da. Em bi hev re hilkişiyan kenişta dîrokî, ku li ser bilindahiyekê hatiye avakirin, dora wê bi sûre ye û mirov tênê di dergahekî mezin re derbas hewşê dibe. Ji wir ve tevaya Gola Oxrîd û ew derûdor baş xuyadikin. Tiştê din, ku bala me kişand hebûna tawûsan bû. Li hewşa keniştê hin tawûs hebûn, ku ji mirovan baznedidan. Em derbas hundirê keniştê bûn û keşeyekî ji me re li ser dîroka wê xeber da. Dîwarên hundir tev bi wêneyên olî û îkonan tijî bûn. Di koşka dawiyê de îkonekê gelek bala min kişand: Padîşahekê îblîs girtibû û halê wî di dest wê de ne ti hal bû. Me li derve hin wêne kişandin û em dîsa ji wê bilindahiyê daketin xwarê. Berê tevan li qehwexanê bû; li bin dar û beran kursî û maseyan xuyadikir. Lê di wê navberê de, min xwe gihand pira ser avê û carekê li boşiya çem, li şîp û sîlavê temaşe kir. Ava vî çemî gelek zelal bû û sirûşt li vê herêmê hên gelek paqij bû.

Piştî vexwerina qehwê, çend nivîskarên Makedonî ber bi min ve hatin û ez û nivîkarekî Sirb yê ji Belgrad bi hev dane naskirin; jêre gotin ev mêvanê Kurd demekê li Belgrad jiyaye. Em li ser pîşeyê hev û herwisa li ser bajarê Belgrad axivîn. Her û her em gihîştibûn ber keştiyê û êdî dema vegerê bû. Rêya vegerê dora saet û nîvekê dikişand. Bi êvarê re careke din em li binaniya hotêlê ji keştiyê peyabûn.

Berî ku em biçin xwarina êvarê, di bernameyê de pêşkêşkirina hin berheman hebû. Em li holekê civiyan û dest bi danasîna pirtûkan hate kirin; di nav wan de pirtûkeke nivîskarê ji Belgrad jî hebû.

Ev şev, ya dawiyê bû û xwarina êvarê li gel mûzîk û semayê hatibû plankirin. Her kes ber bi koşkên xwe ve çû, da ku xwe ji bo şahiya êvarê amade bike. Piştî saetekê me tevan hevdu li aşxaneya hotêlê dît. Şeva me gelek xweş derbas bû; di dû xwarin û vexwarinê re, me hincaran dîlan digerand û hincaran jî semaya nûjen dikir û wisa em man heyanî piştî nîvê şevê.

Roja din piştî taştê, li dora saet 10an em li otobûsê siwar bûn û me berê xwe dîsa da Skopiyayê. Ez û Bente, em dîsa li tenîşta hev rûniştibûn. Em bi rê de li ser gelek mijaran axivîn; wê hin pirtûkên Mehmed Uzun jî nasdikirin û xwendibûn. Ez û wê û Rosend diviyabûn bi hev re heya Viyenayê herin. Li Skopiyayê hemû hevalên din berî me birêketin. Em hersê, heya Viyenayê bi hev re hatin û me li wir xatir ji hev xwest.

Ez bi balafireke din hatim Frankfurt û bi tirêne piştî nîvê şevê gihîştim mal.