Tola Îskenderê mezin

Lê belê dewleta Yûnan Îskenderê Mezin wek qehremanê xwe dizane. Ev jî wek mijara Selahedînê Eyûbî û Ereban e. Ji ber ku Selahedîn tola Misilmanan hildaye û Ereb jî xwe xwediyê Misilmantiyê dibînin, ji lew re jî dixwazin Selahedîn wek qehremanekî Ereb bibînin.

Gelo çima Yûnan wisa li Îskender temaşe dikin? Û wî tola Yûnanan ji kê hildaye?

Wek tê zanîn, Yûnan (welatê Girêk) di heyama kevnar de welatekî gelek xurt bû; ti kesî nikarîbû zora Yûnanê bibira. Li ser erdê ku îro jêre “Tirkiye” tê gotin dewletên wek Lydiya û Lykiya, ku gelek nêzî gelê Yûnanî bûn hebûn. Li aliyê Derya Sipî her gelê Girêk lê bû û jêre “Yûniya” dihate gotin. Bixwe gotina “Yûnan” jî, ku em li Rojhilat ji Girêkiyan re dibêjin ji navê “Yûniya” tê. Li aliyê Derya Reş heya niha jî gelê Laz lê dijî, ku ew jî li nêziya Yûnanan e. Hên di dema Medan (Mîdiya) de, leşkerê Mêdî heya bi çemê Halûs (îro Qizil Irmak) hatibû. Ji ber ku di roja şer de tav hatibû girtin, Medan û Lydiya şer rawestandibûn û wisa ev çem bûbû sînorê wan. Lê belê, di dema împêratoriya Axemenî de Farisan û Medan ev sînor derbaskirin û seranserê Asiya Biçûk (yanê Tirkiya niha) standibûn. Lê li wir jî ranewestiyan, Kisrayê Mezin, Darayê Yekem derbenda Bosporus derbas kir, Tirakiya û Makedoniya jî vegirt û da pey Skîtan. Skîtan nikarîbû li hember leşkerê Dara şerê meydanî bikira; wek şerê gerîllatî dikirin. Dara digot: “Ez dixwazim rojekê van Skîtan bibînim, ku wek mêran li hember me şer bikin”. Dîroknivîsê Yûnanî Herodot dibêje, Dara li Bosporos li ser kursiya zêrîn rûnist, keştî dan ber hev û di derbenda Bosporos re sê rojan û sê şevan leşker derbas kir. Di dema Kisra  Xerxes I de (kurê Darayê Yekem), Farisan û Medan Maka welatê Girêk, ku ti caran nedihat vegirtin jî vegirtin. Van şeran ji sala 513an b.z. heya 449an b.z. ajotibû. Farisan û Medan nikarîbûn xwe demeke dirêj di maka welatê Girêk de ragirin û bi îmzekirina peymanekê ev şer bi dawî bûbûn. Lê belê şikestina Girêkan di dilê wan de bûbû kuleke mezin. Piştî wê bi 115 salan mirovekî hên xort bi navê Îskenderê Makedonî peyda bû û di bin serperiştiya wî de vê carê Makedonî û Girêkan contra dabûn Faris û Medan, ku tola xwe hildin. Di dema Darayê Sêyem de, Iskenderê Mazin(Îskenderê Makedonî) împêratoriya Axemenîdî hilweşand, hemû bajarên bi nav û deng, Sûza, Persepolîs û Ekbetana vegirtin û heyanî bi sînorê Hindistanê çû. Di vegerê de Îskender li Babilê mir. Dûndayên Îskender împeratorî parvekirin. Lê wek çawa ku di dema xwe de Farisan û Medan nikarîbûn xwe di maka welatê Girêk de ragirin, wisa jî, Girêk û Makedoniyan jî nikarîbûn xwe demeke dirêj di maka welatê Faris û Medan de ragirin. Împeratoriya Parthan peyda bû û ew paşve avêtin. Heyanî wê demê, hên jî împêratoriya Roman di asoyê dîrokê de xuya nedikir.

Ji ber van bûyerên dîrokî û vê tolhildanê, dewleta Yûnan ya îro Îskender wek yê xwe dibîne û wisa jî naxwaze navê Makedoniya bipejirîne; ji Makedoniyan re dibêje, navekî din li xwe bikin!