PIRS BERSIV

 

Rojba Mamoste

Ez li Enqer xwendekar im. Em li zanngeh wek xwendekar gelek caran di navbera xwe de dersn rzimn didin distnin. Gelek caran di rastnivs de areyn me dibin. Di hinek mijaran de ser me ne zelal e avkaniyn hey j me qan nakin. Heke hn bikaribin ji me re bibin bersiv em gelek bextewar bin. Em naxwazin Kurd bimire.

Brahm Ronzr

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Xort hja Brahm Ronzr,

ev dema We herweha hem ax demn We her xr ah bin.

Ji bona v nameya We, dixwazim her di destpk de spasiyn xwe pk bikim, ku Hn ji bo hnbn hnkirina ziman kurd dixebitin ser xwe bi van mijaran dinin. Ji nameya We ba t xuyakirin, ku We xwe di v war de gelek pde daye d Hn li ser pirsn nazik radiwestin. Ez careke din j spasdar We me, ku We ev pirs ji min re andine.

Ez bi ti away angat nakim, tit ez dibjim, y her rast e. L ez br baweriya xwe ji We re bjim.

Li gel rz silavn kurdewar birayane

Mustefa Red

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Pirsn We bi gelemper li ser away nivsandina bjey ne; keng awa du yan s bje bi hev re yektiyek pktnin bi away bjeyeke hevedudan t nivsandin. V mijar ji z de bala min kiandiye. Hn ber 28 salan ez carek bi lngustek  Amedrk re li ser v mijar axivm min hng j pirs, gelo keng mirov du yan s birn zimn wek yek bjey dinivsne keng mirov wan ji hev cuda dinivsne ?. W ev bersiv da min: Heke ew di ser te de wek yek bjey ne, hng wek yek bjey bi hev ve binivsne heke di ser te de bjeyn ji hev cuda ne, hng cuda binivsne. Bi rast bersiva w ji min re gelek balk b ; l bel ez ba dizanim, ku ev bersiv dsa j tra v mijar nake.

Her zimanek xwed hin taybetiyan e; ziman me j wisa ye. Pit ku Mr Celadet zaravay Kurmanciya Bakur bi tpn Latn nivsand, gramrek j (yan awayek rastnivs) li gor dtina xwe jre dan. Mr Celadet di Kurmanc de deh  birn qiset  dane xuyakirin bi gelemper ji w br baweriy ye, ku divt ev  birn qiset  (ji bil veqetandek) ji hev cuda bne nivsandin; l veqetandek wek awarte bi bjeya ku t veqetandin ve nivsandiye. W di mijara veqetandek de qeydn fontk di ser cudakirina birn qiset re girtine. Ev biryara w gelek bi dil min e j. L mixabin, li gelek cihn din cudakirina birn qiset di ser qeydn fontk re girtine, ku heya niha j dibin sedema gelek seriyan. Ev mijareke dr dirj e. Ji lew re, ez naxwazim niha ser We pir bi teoriy binim. Ez niha tbikoim, ku bersiva pirsn We yeko yeko yekser bidim.

 

Pirsn me:

1. Qertafa bi b awa t ber peyvan. ( biya daek ne t de.) Mnak: Gava em bjin b tirs kete riya iy b w cih an pve b nivsn? di heman mnak de ku em bjin bi tirs w awa b nivsn?

Ez dixwazim li vir gotina lngust Amerk bnim bra We mnakek j bidim: Gava bav kesek tine be, yan j z miribe, em dikarin bjin, ku ew mirov di mala xwe de  b bav  mezin bye. Li vir mebesta me ew e, ku perwerdeya w ya dema zarotiy by bandora bav w derbas bye. L bel, ji ber ku di civak de kes ku bav w nediyar be, li gor rewit sinciyan bi awayek ngatv l t temaekirin, ev taybet di ziman de bye xwed mane wateyeke serbixwe, ku wek r dijn bi away  bbav  t bikarann. Gava em ji kesek re dibjin:  Ew b bav e , mebesta me ew e, ku bav w tine ye. L gava em dibjin:  Ew bbav e , ev wek r dijn t gotin. Mnaka  b tirs  j wisa ye. Gava em dibjin:  Ferzende b tirs die nav daristan , mebesta me ew e, ku gava Ferzende die nav daristan tirs li ba w peyda nabe. L gava em dibjin: Ferzende mirovek btirs e, hng mebesta me ew e, ku btirsbn  ji rewit taybetiyn Ferzende ye; yan ew ticaran natirse. Di v mnaka me de herdu mane li nziya hev in, l bel di mnakn din, wek b bav bbav, b bext bbext hwd. , maneya wan dikare hin caran poztv hin caran j ngatv be.

Di mnaka We de, gava em dibjin:  Ew b tirs kete rya iy , mebest ew e, ku gava ew kete rya iy, tirs li ba w peyda neb. Ev hevoka me, hinek guman li ba me dihle. Yan tirsa w heb, l gava kete rya iy, tirsa xwe da aliyek. Gava em dibjin: Ew btirs kete rya iy, ev mane ji ya din xurttir e. Yan kes ku v hevok dibje, dixwaze ji me re bide xuyakirin, ku li ba qehreman me qet tirs peyda neb; gava ew kete rya iy. Belk her kesek v cudahiya nazik nabne , ji lew re, mat dimne, ima ev cudah heye. Di ziman devk de, di bilvkirina herdu hevokan de cudah ew e, ku em di hevoka didoy de, peyva btirs diidnin di w de deng xwe hinek bilindtir dikin.

Mnaka bi tirs bitirs j wisa ye. Gava filan kes bi tirs die cihek, hng mebest ew e, ku gava ew die, tirs li ba w heye. L em dikarin bjin, ku filan cih, cihek bitirs e. Yan bitirsbn ji taybetiyn w cih ye.


Pirs
: Gelo bi byek ten heye?

Bersiv: Bel  b yek ten heye, l rola w cuda ye. Daeka  bi  hem bi ten heye, dsa end roln w hene; wek daeka cw j peyda dibe. Mnak :

            bi re

            bi ve

            bi de

 

Pirs: Qertafa dema b bi cnavkan ve t nivsn an cih ? Ez binivsim an Ez binivsim?

Bersiv: Ev   ya ku Hn qala w li vir dikin, nana ayend ye (dema p me). Hin mamostayn me, yn wek Mrad Ciwan hinn din, pniyaz dikin, ku ev nana ayend bi gelemper cuda b nivsandin. L bel dtina min ev e:

Heke em ten ji aliy fontk ve li v mijar temae bikin, hng divt em v nana ayend bi navdr cnav ve binivsnin, ji ber ku di bilvkirin de, ev nana ayend bi hin tpn ji peyva piya xwe ve, wek ktek t bilvkirin. Mnak:

a)      Gurgn bie Amed.

b)      Ew bie Amed.

Li gor ktan, ev hevok bi v away tn bilvkirin:

a)      Gur-g-n bi-e A-me-d.

b)      E-w bi-e A-me-d.

 

Ji lew re, li gor fontk, heke em pve binivsnin batir e. L bel, li gor smantk (maney), hevoka (a) hin caran ji me re areyan derdixe. Mnak:

            Gurgn te roja emiy li Amed dt, biray min b.

            Gurgn te roja emiy li Amed bibne.

Gava em van herdu hevokan bilvdikin digihnin peyva Amed, em hn j nizanin, gelo ev ya ku bi Gurgn ve hatiye nivsandin nana ayend ye, yan veqetandek e?. Ten gava em hevok temam dikin, t fhmkirin, ku ya bi Gurgn ve, ya hevoka pn veqetandek e, ya hevoka pan nana ayend ye.

Heke em hevoka pan bi away,

            Gurgn te roja emiy li Amed bibne,

binivsnin wisa kirpandinek txin navbera Gurgn , mane hn batir t fhmkirin ji aliy fontk ve j t pejirandin.

Gava em di hevoka pan de li cih Gurgn cnav ew deynin bjin:

            Ew te roja emiy li Amed bibne.

Heke em di v hevok de j ji cnav biqetnin, hng rast e, ew di away nivsk de ba b fhmkirin, l bel di bilvkirin de (aliy fontk) zoreke mezin li ziman t kirin.

Tev ku ez ne pir algir bikaranna apostrof di ziman me de me, ji min ve wisa t xuyakirin, ku di v rew de batirn are bikaranna apostrof ye; yan em van hevokan wisa binivsnin:

            Gurgn te roja emiy li Amed bibne.

            Ew te roja emiy li Amed bibne.

Heke areyeke ji v batir hebe, ez p gelek kamiran bextewar bibin.

Pirs:Gava em bjin mirov ba ya veqetandek bi peyv ve t nivsn, heke em cnavkek bixin na navdr de w dsa pve b nivsn, wek ew ba?

Nexr, veqetandek hergav bi navdr cnav ve t nivsandin , ji ber sedemn fontk, ez gelek bextewar im, ku Mr Celadet wisa biryar daye.

Pirs:Gelo cnavk tim dam ne bi ser xwe t nivsn?

Bi gelemper, bel. L wek ku min li jor got, ji bil veqetandek; veqetandek bi cnav ve j t nivsandin.

Pirs:Peyvn wek ewqas, iqas, ewend, herkes,hemukes,herweha, herwek peve tn nivsn an cih?

Bersiv: Bi dtina min, bel peyvn wek ewqas, iqas, ewend, herkes, herweha, herwek  batir e, ku em bi hev ve binivsnin. Ten  hem kes  em cuda binivsnin. Ji ber ku di van peyvan de  herkes  bi mana  hem kes e.

Pirs:Hinek navdrn hevedudan hene, wek Cilre, porzer, bvilbilk, qnqetiyay, sermezin gelo peve tn nivsn?

Bel, ji sed sed divt bi hev ve bn nivsandin.

V gav ev di bra min de ne, l ez bawerim di p de w hineke din j bn bra min. Heke hn bi van pirsn me aciz nebin em di p de j we westnin.

Bi ti away, ez ne aciz dibim, ne j bihna min teng dibe. Bi vajay w, ez gelek adibim, gava ez dibnim, ku xort keen me (nif ngihay) li ziman xwe xwed derdikevin, j hezdikin ser xwe bi van pirgirkan dinin.   

Mala we ava bi xatir we.

Brahm Ronzr

Ez hvda im, ku bersivn min bi kr We bn min j bi van bersivn xwe ser We neandibe.

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 

Demba Mamoste,

Ez bi bersiva we qan bm gelek dilxwe bm.

Ji dil, helwesta we ya Kurdhez nefspik hestn min n Kurdparz gurr kirin. Ez rast bjim, ber niha ji bil Mamostey Hja Hayder Diljen ji tu rewenbrn kurdan - n Kurdaxv Kurdparz j t de - min helwesteke rewenbrane nedtib. Ne hewce ye ku ez navan bjim, we xwe bhtir aciz bikim. Ez di v baweriy de me ku rewenbrn kurd di v pvajoya kambax de xwe peng nabnin suxreya xwe a netewey nakin. Ez bi v neyniy j ser we nenim.

Ez v bjim ku ez dizanim w kfa we b: Dibistana Kurd li Batman li, ber vebn ye. Em ji bo w dixebitin. Her iqas bi rdana ferm nn be j di pkan de ez j wek mamosteyek dibistan (her iqas j re Kursa Kurd b gotin j, me nav dibistan l daniye.) tm dtin. Loma rziman rbazn perwerdahiy ji min re pwst in. Hevalek min par b Swd. (Nizanim hn li kjan welat ne.) ez bawer im di bin nav Zanngeha Uppsalay de perwerdahiya Kurd t dayin. Ev end Sal in ji tirkiy j deh agirt tevl v perwerdahiy dibin. sal agirtiya min diqede heke guncaw be min j div v firsend bikarbnim.

Heta nameyeke din bimnin nav xr xweiy de.

Brahm Ronzr

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Rojba, birz Mamoste Red

Nav min Usiv e min dixwest ji we, wek zanyarek ziman kurd, pirsek derbarey ziman bikim:

Min di helbestek de gotinek ditb, ku gelek bala min kiand min ji xwe pirs, gelo ev forma rgatv ya rzimana kurd rast hatiye bikarann?

Di helbest de wiha hatib nivsn:

" r sip ez mijandim . "

Bi hviya bersiv, ez silav rezn xwe ji we re dinim ji niha ve ji we sipas dikim.

Silav rz

Usiv elik

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Birz Usiv elik,

Ev dema We herweha hem ax demn We her xr ah bin.

Ev pirsa We ya li jor gihte min ez niha tbikoim, bersiva v pirs bidim. L bel dixwazim di destpk de bjim: We ez di v pirsa xwe de wek zanyarek ziman kurd bi nav kirime, ku ev ji min re pir bilind t xuyakirin. Heke baweriya We bi dtinn min yn rziman heye, ev ji bo min cih ehnaz serfiraziy ye; l ez xwe wek zanyar nabnim.

Xwez We hin malikn din yn w helbest, bi taybet yn ber v malik ji min andibana. Ji ber ku, ne di helbest de ne j di pexan de, nabe ku mirov ten li hevokek yan j li beek hevok temae bike baweriya xwe li ser rast ewtiya w ya rziman bide. Xuya ye, ku kirar (fal) v hevok di malika piya w de ye; ew j w ye, yan j dayk e. Heke wisa be, hng hevok ji aliy bikaranna rgatv e rast durist e. L gava mirov v hevok dixwne, yekser dibne, ku daeka bi j km e, yan diviyab:

            Bi r sip ez mjandim

bihata gotin. L ev hevok ne temam e; kirar j km e. Gava em kirar hevok j bjin, hng dibe:

            Dayk (yan j w) bi r sip ez mjandim.

Mijara ku helbestvan r sip gotiye, ev pirseke din e. Ez bi xwe ten r bi reng sip nasdikim; min r re hn nedtiye. L di war helbest de, helbestvan di vir de azad e ji maf w ye, ku wisa bje. Belk reng sip ji bo w maneyeke taybet dide, ku ew j w dixwaze. Mijara mijandim yan j mjandim j pirseke din e. Bi dtina min, bingeha lker (fl) mjandin e. L bel, li hin deveran, Kurd bi away mijandin j dibjin.

Ev hevoka me di dema bor de ye lkera mjandin lkereke gerguhz e (tranztv), ji lew re, rgatv di v hevok de serdar e; ew j ew e, ku kirar(subjekt) dayk hatiye tewandin, yan j cnav ew bye w bireser (objekt) ez wek xwe maye. Ev j rgatv bixwe ye. Yan ji aliy rziman ve, rgatv rast hatiye bikarann.

Ligel rz silavn kurdewar

Mustefa Red

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Rojba birz Mamoste Red

 

Ez gelek bextewar bm, ku We bersiva pirsa min da ji we cardin sipas dikim.

L eger ez wext We zde negirim, min dixwest pirsek din ji We bikim :

Di zanngeha Bochum de gelek nas dostn kurd (xwendekar), ku bi zimane xwe ye zikmak nizanin, ji min hv rica kirin, ku em derbarey ziman kurmanc, xwe perwerde bikin. Ders w bi ziman alman be. Ji ber v bon, ez li pirtkn rezimana kurdi, ku bi alman hatine nivsn, digerim.

Gelo Hn dikanin end pirtkan, yn ku karibin peydiviyn min bi cih bnin, pniyaz bikin?

Ez cardin bm deyndar We.

Silav rz

Usiv Celik

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Hja Usiv Celik,

ev dema Te xwe.

Ji bo v pirs daxwaza Te, ez du navnanan bidim Te. Serek Navenda PENa Kurd, birz Dr. Zerdet Haco li zanngeha Hamburg waneyn ziman kurd ji bo Almanan dide sekreter Navenda PENa Kurd, birz Dr. Zorab Aloian j li zanngeha Bremen w xebat dike. Ji kerema xwe, ji van herdu camran bipirse, ka gelo ew kjan matryalan bikar tnin, bila ji comerdiya xwe, pitgiriya Te bikin. Hn ji ber de pirtka birz Z. Haco, ya hnbna ziman kurd ji bo Almanan heye.
Pwendiy bi wan re bike. Mailn wan herdu camran ev in:

Dr. Zerdesht Haco: zhajo@pen-kurd.org
Dr. Zorab Aloian:    zaloian@pen-kurd.org

Ligel rz silavn kurdewar

Mustefa Red

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------