Bi serdan li ba nivskarn Kurd li Başur Rojava

Mustefa Reşd

Di konferansa PENa Kurd de roja 30.6.2001 li bajar Berln biryar hatib girtin, ku ji bo berjewendiyn me yn netewey divet pwend alakiyn dan standind bi nivskarn Kurd re li her ar pern Kurdistan bne lidarxistin. Pişt konferans bi hefteyek ez bi serdan m welat.

Pş min li bajar Heleb hin nivskar, helbestvan rojnamevann Kurd dtin ev pşneyara me ji wan re da xuyakirin. Encama van dtinan ew b, ku ev projeya me bi xweşbn t pşwazkirin ramaneke gelek baş e, em ji nz ve hevdu nasbikin li ser rewşa hev agahdar bibin. Me plan xwe wisa dan, heya ji me b, em li ser hem nivskarn Kurd bigerin, wan bibnin v pşneyara xwe ji wan re aşkere bikin. Hevaln li Heleb amadekariyn dan standin kirin biryar hate dayn, em rojn 25-26.7.2001 biin herma Cizr. Hevalek dan standin bi herma Cizr re girt ser şan xwe. Min j bi telefon pwend bi serok PENa Kurd Dr. Zerdeşt Hajo re dan, daku ew komteya birvebir ji van alakiyn me agahdar bin.

Em di iley havn de ne, heyam gelek germ e. Li Heleb radeya germay digihe 45an. L t gotin, ku herma Cizr hn germtir e. Pişt amadekariyn me, ez heval nivskar, em roja 25.7.2001 li saet 6an ser sibeh ji Heleb derketin me ber xwe da bakur rojhilat. Bel ez li v beş welat hatime din, l ev 35 saln min in, ku ez li dervey welat dijm. Herma Cizr min hn nedtiye, l ji ewqas sal de ev herm di xeyaln min de dij, gelek heval dostn min ji v herm derketine. Navn wek Qamşlo, Amd, Dirbsiy, Ser Kaniy, Tirbe-Spiy, Drka Hemko Eyndwar hn ji zarotiy de hevaltiya min kirine, ez gelek gund nawendn din j bi nav nasdikim. Ji lew re, gelek bi eşq evn ez ber xwe didim Cizr. Armanca ku ez ji bo w j diim armanceke proz e, ji bona naskirin, nzhevkirin yektiya rewşenbr nivskarn Kurd e

Min ji Heleb ber bi rojhilat hn ticar nedtib nizanb r li kder di ser em Fert re derbas dibe. Heval li gel min, ku yek ji nivskarn naskir ye, got, em bidin ser rya Qereqozat ji wir ber xwe bidin Tiltemir. Gava em gihştin ber em Fert, Ferat bi nav deng, Ferat kul derdan, ngareke gelek ciwan xuyakir. Ma gelo ne Ferat ev Ferat e, ku ewqas helbestvann me li ser w rist hnandine dengbjn me strann xweşik xwendine?.

Lo lo Ferato! Te i lm e, lm e ... hwd.

Ey Ferat! Ferat! .. hwd.  

Di v biyabana vala b dar de, ava em nşana jiyan bedewiy b. Li vir j ez tgihştim, ku Qereqozat i ye?. Di nav ava em de nvgiraveke bik t xuyakirin. Li ser w ziyaretgaheke Tirkan bi v nav heye. Tirkiye her demek hlokopter dişne vir pwann li ber ziyaretgah diguhre. Yan wan ev ji xwe re kiriye wek warek proz.

Pişt pira Qereqozat chaneke vala li pşiya me peyda b. Hin caran end maln Ereban xuyadikirin, l tiştek din tineb, ne iya ne j gel. Wek ku di stranan de hatiye: Dinya li ser me bb mna tara bjing, binaniya elban. Rya zift li pşiya me bb mna marek reş me dab ser şopa w.

Li gor civana me, diviyab li dora saet 10an em li Ser Kaniy bin. Ber ku em bigihn Tiltemir, rya Ser Kaniy bi mil ep ve veqetiya d me da ser. iyayn Tor d di aso de xuyakirin wisa aram xistin dil min. Di dema xwe de Ser Kaniy, ku li gor hin pirtkn drok ew Waşokan bi xwe ye, paytext Horiyn kevnar bye. Hesteke gelek ciwan di dil hinavn min peydab, hesteke wisa, ku ji min e, pişt demeke gelek dr dirj, ez vegeriyame war bav kaln xwe, ser damar raln xwe. Me ajot ber mala rewşenbirek hja, yek ji neviyn Paşayn Milan. Bi rya hin hevalan bi rya telefon di navbera me de hevaltiyek peydabb; l min hn ew nedtib. Bi mvandariyeke gelek payebilind em hatin pşwaz- hembzkirin. Em ji Heleb z derketibn hn b taşt bn. Wan taşt ji me re dan di pey re mvann ku hatibn vexwendin hatin me dest bi hevdtin kir. Beşdarn v rniştin, hem helbestvan, nivskar, wergr hin rewşenbrn din bn her wisa end kesn ku ji tore wjeya kurd hezdikin.

Heval li gel min hem beşdar bi min dan naskirin ez j wek mvanek ji dr hatiye pşkş kirim. Piraniya wan ry min ji televisiyon nasdikirin, l dsa j min xwest ku rewş ji her kesek re zelal be. Min got: We ry min li k dtibe, ew nay w maney, ku hevgirdaneke min bi ti aliyn siyas ve heye. Hatina heval li gel min j wisa, ti hevgirdana hatina me bi ti partiyan re nne, v camr fedakar kiriye ez gihandime ba we. Ez wek hevalek we hatime ba we dixwazim em hevdu nasbikin.

Nav hem beşdaran ji min re hate pşkşkirin gava nav kur tkoşerek Kurd hate gotin, min ew hn bi germ pşwaz kir. Ez v nav ji z ve wek tkoşerek Kurd nasdikim, ku pişt gelek şkence, ş jan b rehmet. Ji lew re, b hemd xwe, min bi dengek berz got: Wey li ser avan! Wey li ser avan! Min nav bav te bihstiye, mirovek gelek baş b, rehma Xwed l be.

Em bi şah xweşbn hatin pşwazkirin beşdar hem bi pşneyara me gelek şabn. Rniştina me gelek bi dilxweş qediya d dema firavn hatib. Aşxaneya Ser Kaniy gelek bi nav deng e. Ber min bihstib, ku maseyn aşxaney di nava ava diherike de hatine dann, mirov kewş goreyan ji lingn xwe dike, li ber masey rdine pyn xwe dixe nav ava sar. Ma gelo di v germaya pijiyay de tiştek ji v baştir heye?. Hem hawrdor xweş b, hem xwarin xweş b hem j axaftina me xweş b; pişt hezarsalan Waşokan hn j Waşokan b.

Bernameya me wisa hatib dann, ku pişt xwarin, em biin serdaniya kurdek dengbj. Ev dengbj Kurd gelek bi dil min b, ew strann laqird (satrk) dibje bi taybet rexneya wan Kurdan dike, ku her mal hebna xwe difiroşin ber xwe didin Ewropay. Min hin kastn w j li gel xwe ann.

Em ji Ser Kaniy derketin me da ser rya Dirbasiy, ku civana me li dora saet 18an li wir heb. Min gelek dixwest, em bi r de bidin ser rya Berkevir biim ser gora Ap Osman Sebr. L gava min dt, ku beşek ji r ne ziftkir ye, dema me j kurt e hinek zor li heval min t kirin, min dest ji v daxwaza xwe berda.

Li Dirbasiy em pş prg nivskarek bn. Em peya bn me hevdu hembz kir. Ew bi me re li ereb siwar b, ku em biin ba nivskarn din, l gava bihst ku hevdtin li mala filan kes ye, w lborn ji me xwest got, ku ew nikare li gel me b w mal. Civana me li malek b dora şeş-heft nivskaran beşdar bn.

Li vir j min da xuyakirin, ku hatina me ten ji bo naskirina we ye ez wek mvanek ji dr hatiye li ba we me. Nivskarn vir j pşneyara me bi dilxweş pşwazkirin. Gelek pirs li ser PENa Kurd PENa chan hatin kirin heya ji me hat, me bersiva hemiyan da her tişt şrove kir. 

Em ji Dirbasiy j bi dilxweş birketin me ber xwe da Amd. Bajar Amd di dil min de cihek xwe y taybet heye; Amd nawenda gelek byeran e, gelek mirovn navdar gelek hevaln min ji Amd derketine. L rewşa nivskaran li Amd ne li gor xeyaln min b. Em n mala nivskarek hja, ku ew li ser pirsn ziman kurd j pir radiweste, l mixabin, ew ne li mal b. Me s nivskarn din dtin, l ew hem j nivskarn bi ziman ereb bn. Pişt van s hevdtinn kurt, em ji Amd j derketin me ber xwe da Qamşlo, mestirn nawenda Kurdan li v beş welat me. d dem nv şev b, l dsa j me ajot ber mala nivskarek, y ku diviyab hevdtinn me li wir amade bike. Em hinek axivn, l me dt ku amadekariyeke berfereh nehatiye kirin. Nav gelek kesan hate gotin, l gava em roja din n civana xwe, ji bil min heval li gel min, ten s nivskar hebn. Wek ji me re hate gotin, yn here bi nav deng, yn xwed pirtk berhem ten ev in. Gava me li vir j pşneyara xwe xiste mijara dan standin, me ji nivskarek bersivn gelek tal bihstin. Gotinn wek: Em ne lek in, ku hn bn me bidoşin Hn ne bav me ne, hn bn emran li me bikin hatin kirin. Bi rast armanca me bi ti away ne ew b, ku em tikes biewsnin yan j em fermanan bidin ti kesan. Ji lew re, me hem bersiv bi awayek nerm nazik dan. Dawiya daw, baweriya wan ew b, ku ew di navbera xwe de li ser v pirs rawestin bigihn encamek.

Li Qamşlo me dt, ku ti pwend bi hermn Tirbe-Sp, Eyndwar Drk re nehatine kirin ji lew re, em near man, dest ji serdaniya van herman berdin. Me dema xwe bi hin tiştn din dagirt. Em bi serdan n ser gora helbestvan mezin Cegerxwn ser gora dengbj hja Mihemed Şxo. Me biryar da, ku em biin bajar Hesek hevalek nivskar helbestvan li wir bibnin.

L bi rast ez ji Amd tr nebbm min xwest em careke din rya xwe pxin. Pişt nvro me dsa ber xwe da Amd. Em di ber mala nivskar Helm Ysif re derbas bn li bajr hin qehremann romann w naskirin. Heval li gel min gote min: Binre! Ev han wnekşek gelek baş b, l niha ew şt bye!. Min dt mirovek 40 heya 50 sal di nava kolan de die, dev w bel rihn w dirj bn, ew dişibiya wnekş hunermendn ewropay. L mixabin, va ye dibjin, ku ew şt bye. Ma k dizane (ez ji xwe re dibjim), gava li Ewropay ba, dibe ku wek mirovek gelek normal bihata dtin. Di civata me ya rojhilat de, hema k hinek ji normn civak derkeve, w wek şt dibnin. Ma gelo hunermendn Ewropay j ne li dervey normn civakn xwe ne?. Ten li Ewropay tolerans btir e..

L min bi her away dixwest ez biim cih Snema Amd. Heval min ev daxwaz pejirand em gihştin wir. Gava avn min li v war ketin, hestn min keliyan, l min ti tişt neda der. Hawara zarokn Snemay kete guh min. Di xeyaln min de ev malik hatin ristin:

Li ber Snema Amd
Ez daketim sicd
Min ser li ber dan
Eşheda xwe hilan
L bi Kurd Kurdistan
Ne Mihemed, ne sa
Ne Adem ne Msa
Ez ketme Snemay
Kur Mag Mecsa
Debanceya Deqor
Min rahişt ramsa

Em ji wir birketin heval min got: A ji v qehwexan Axay Deqor bazda snemay...

Di pey re em bi serdan n gir Şermola, goristana wir. V car em li Amd baş geriyan li hin mal dikanan j rniştin. Kolann Amd ji min re wek sehneya tiyatro bm, sehneyeke zind, sehneyeke mezin....

d ev bes b dema var j hatib. Em ji Amd derketin me ber xwe da bajar Hesek. Li Hesek em bn mvann folklornasek hja. Em heya dereng şev axivn me li ser pişta xn xewkir. Ser sibeh li saet 5an em rabn me ber xwe da Heleb.

Diviyab hn em nivskarn Heleb, Efrn Kobaniy j bibnin. Me bihst ku Koma Xan bi yada 50-saliya kokirina rehmet Celadet Bedirxan smnarek lidardixne.

Em bi hevaltiya rojnamevanek nivskarek, ku me ber ew naskiribn hin kesn din n cih civn. Smnar ji aliy nivskarek ji Qamşlo ve hate pşkşkirin. Wan j em wek mvanek ji hevaln Ewropa bi beşdaran dan naskirin. Pişt qedandina smnar, r dan me, ku em mijara xwe li vir j bidin naskirin. Pişt gelek pirs bersivan, pşneyara me li vir j bi xweşbn hate pşwazkirin. Dora 20 kesan li vir amade bbn ji min re hate gotin, ku hema-hema hem nivskar hezkirn wjeya kurd ji hermn Heleb, Efrn Koban li vir amade ne. Bi v away me pşneyara xwe li Başr Rojava gihand piraniya nivskarn v beş.

B guman, min hem nivskar nedtin, bi taybet yn Şam, Drk hin devern din. L ez her bawer im, ku piran hate agahdarkirin wan baweriyeke baş li ser me standin.

Hn li Ser Kaniy me pirskir, ka ima di nav nivskaran de nivskarn jin tine ne?. Helbestvanek me y kilask got: Ev gotin gelek di cih de ye. Ew j ji w baweriy ye, ku civna b jin wek şva rij ye. Ji lew re, min li her hevdtinek ev pirs j dian meydan digot, ima hevdtina me rij ye?.  Ez gelek li nivskarn jin j pirsm. Min li Heleb gelek pirsa du nivskarn ke - jin kir, ku ew herdu hin caran helbestan ji HIWA re dişnin. Pişt ewqas pirs, roja daw yek ji wan bi hevalek nivskar re hatin ba min. Hem me hevdu naskir hem j me xatir ji hev xwest. Wisa me keeke nivskar j naskir wek helbestvan me y kilask gotib, şva me d rij nema.

Daw baş, her tişt baş