end gotin li ser nana ayend.

 

Mustefa Red

 

Bi dtina me away bikarann nivsandina nana dema ayend(paeroj) di vekt de hn nehatiye standardkirin. Daku em v mijar ronah bikin, ka em wek nimne bjin: Azad dike bie Wan. Ev hevoka me di ayend de bi gelek weyan t bikarann nivsandin:

1) Azad bie Wan

2) Azad bie Wan

3- Azad d bie Wan

4) Azad y bie Wan

5) Azad w bie Wan.

Bi rast j mirov di pexan de rast van hem weyan t. Em dikarin bjin, ku hema naveroka hevokn (1) heya (5) mna hev e xwendevan, yan j guhdar ji van hevokan yek watey tdigihne; ew j ew e, ku Azad dike di dema ayend de bie Wan. Gelo kjan hevok ji bo ziman standard ya here ba e?. Em niha dixwazin li bersiva v pirs hinek bikolin. Di hevoka (1) de nana ayend bi navdr ve hatiye nivsandin di hevokn (2) heya (5) de ev nana ayend wek bjeyeke serbixwe hatiye nivsandin. Cudahiya hevokn (3) heya (5) ji ya (2) ew e, ku tpeke dengdar (di hevoka sisiyan de tpa d) yan j nvdengdr (di hevoka aran de tpa y, di hevoka pncan de tpa w) ketiye piya nana ayend. Sedema bikaranna tpek di piya dengdra de (nana ayend) ew e, ku di ziman me de bjeyn bi dengdran dest pdikin - ji bil dengdra a - gelek km in Kurd bi gelemper (em bi mecaz dibjin) ji v yek direvin. Ji lew re, gava em li mijara nivsandina tpek di piya de, wek pirs mijareke cih temae bikin w niha bidin aliyek, hng hevokn (2) heya (5) di w war de mna hev in, ku nana dema ayend wek bjeyeke serbixwe hatiye nivsandin. Loma em dixwazin gengeiya xwe ten li ser pirsa gelo divt nana ayend bi navdr ve yan serbixwe b nivsandin? bikin. Ji ber w, em ten hevokn (1) (2) bi hev re bipvin bidin hember hev.

Ka em p herdu hevokan li gor ktan binivsnin:

1) A-za-d bi-e Wa-n.

2) A-zad bi-e Wa-n.

B guman, herdu hevok di ahengiy de j gelek ji hev cuda ne. Hevoka pn nerm derbas dibe deng tpa (nana ayend) ji tpn din nay cudakirin, l di hevoka (2) de em pit bjeya Azad hinek radiwestin dengdariyeke btir didin tpa . Di herdu hevokan de j kt nayn ikestin; ev j gelek girng e.

Ji ber ku herdu hevok kurt in navdr Azad nr e, ti ser di xwendin de peyda nabe iqas y guhdar ji herdiyan fhmbike j - tev nermbna hevoka (1) - hevoka (2) hn batir t fhmkirin. Ka em hevok hinek dirj bikin li cih navdr nr (li vir Azad) navdrek m (Snem) bi kar bnin.

1.1) Snem roja pncem bi biray xwe re y bi nav Remo bi hevala xwe re ya bi nav Guln bie Wan.

2.2) Snem roja pncem bi biray xwe re y bi nav Remo bi hevala xwe re ya bi nav Guln bie Wan.

Dsa em ji herdu hevokan ba fhmdikin di war giramr de herdu j xwe diparzin. L ka em titek din bikin. Ka em di herdu hevokan de du bjeyan biguhrin em li cih bie Wan hema nan xwar binivsnin. Hng hevok bi v away dibin:

1.11) Snem roja pncem bi biray xwe re y bi nav Remo bi hevala xwe re ya bi nav Guln nan xwar.

2.22) Snem roja pncem bi biray xwe re y bi nav Remo bi hevala xwe re ya bi nav Guln nan xwar.

Niha em dibnin, ku hevoka (1.11) xwe ragirt, l bel maneyeke din stand. Di war giramr de, li gor maneya n hevok gelek rast durist e. Li vir tpa , ku bi navdr Snem ve hatiye nivsandin roleke din stand b nana tewang. Ev j li gor raweya rgetiv ya ziman me, ku di dema bor de bi lkern gerguhz (transitiv) re kirar (subjekt) t tewandin, gelek rast durist e. L bel i bi ser hevoka (1.22) hat?. Em dibnin, ku ew ji aliy giramr ve ji hev ket tpa ku nana ayend ye rola xwe neguhert neb nana tewang. Daku wisa bibe, divt tpa bi navdr Snem ve b nivsandin hng herdu hevok ji sed sed wek hev dibin ti cudah di navbera wan de namne. Ev t i maney? Ev t w maney, ku gava em hevoka (1.11) ji Snem heya Guln dixwnin, em di maneya w de hn nizanin, ka gelo Snem dixwaze di ayend de titek bike yan bie cihek, yan j mebest j ew e, ku Snem hatiye tewandin, ji ber ku w di dema bor de titek kiriye. Yan ev hevoka me, heya em digihnin nav Guln ne yekwate ye. Y xwendevan y guhdar heya ku digihe bjeya Guln hn j nizane kjan alak ji Snem destpdike kjan dem e. Gelo ayend e yan dema bor ye?!. Bi vajay w, gava em di hevoka (2.22) de Nav Snem tpa dixwnin, hng em yekser dizanin, ku dema lker ayend e nabe ku li dawiya hevok titek wek nan xwar were. Wisa em gihtin w encam, ku gava kirar(subjekt) navdr be, hng away nivsandina nana ayend, wek bjeke serbixwe, away her rast durist e.

 

Ev encam heya niha gelek ba e. L bel bi pronav(cnav) re awa ye?

Gava em navdr Azad di hevoka (1) de wek kirar(subjekt) bi pronav binimnin, hng herdu hevokn (1) (2) bi v away tn nivsandin:

1P) Ew bie Wan.

2P) Ew bie Wan.

 

Ka em dsa herdu hevokan li gor ktan binivsnin:

1P) E-w bi-e Wa-n.

2P) Ew bi-e Wa-n.

 

Em yekser dibnin, ku hevoka (2P) li guh me gelek kov t. L bel, ka em dsa j, wek awa bi navdr re, bi pronav re j, hevoka dirj bi kar bnin. Hng:

 

1.1P) Ew roja pncem bi biray xwe re y bi nav Remo bi hevala xwe re ya bi nav Guln bie Wan.

2.2P) Ew roja pncem bi biray xwe re y bi nav Remo bi hevala xwe re ya bi nav Guln bie Wan.

Dsa wek li jor, em ji herdu hevokan ba fhmdikin di war giramr de herdu j xwe radigirin diparzin.

 

Careke din, wek li jor, em dawiya hevok biguhrin hevokan dsa binivsnin:

1.11P) Ew roja pncem bi biray xwe re y bi nav Remo bi hevala xwe re ya bi nav Guln nan xwar.

2.22P) Ew roja pncem bi biray xwe re y bi nav Remo bi hevala xwe re ya bi nav Guln nan xwar.

 

Niha em li piya reweke n ne. Bel hin Kurd hene, li cih pronav kes shem y tewand w wey ew bi kar tnin. L li gor ziman standard ev pronav bi wey w hatiye espandin. Ji lew re, divt em away ew di v mijar de bidin aliyek, ji ber ku ev babeteke din e.

 

Hng li gor ziman standard herdu hevokn me (1.11p) (2.22P) ji aliy giramr ve ji hev dikevin. Yan heke di dawiya hevok de be nan xwar hebe, hng divt hevok bi v away bin:

2.11P) W roja pncem bi biray xwe re y bi nav Remo bi hevala xwe re ya bi nav Guln nan xwar.

2.22P) W roja pncem bi biray xwe re y bi nav Remo bi hevala xwe re ya bi nav Guln nan xwar.

 

Hevoka (2.11P) bi maneya n rast durist e, l bel hevoka (2.22P) em awa bikin j, ji aliy giramr ve sererast nabe.

 

Em dibnin, ku bi pronav re v car hevoka pn yekwate ye hevoka duwem nikare xwe ragire. Ten gava em nana ayend ji hevok bavjin ew durist dibe. L bel, hng dsa ew hevoka (2.11P) ji sed sed wek hev dibin. Yan bi pronav re wey her ba durist ev e:

1P) Ew bie Wan.

 

Encama daw: Bi dtina me, wey her ba durist ew e, gava kirar navdr be, hng divt nana ayend, cih(cuda) b nivsandin, l bel bi pronav re, batir e, ku bi hev ve bn nivsandin. Bi pronav re hevok maneyeke din nastne.

 

Serinc: B guman, mirov dikare hem bi navdr hem bi pronav re j nana ayend ji wan bi apostrof biqetne; yan bi away:

1) Azad bie Wan.

1P) Ew bie Wan.

L bel ev vedigere ser biryara Akademiya Ziman Kurd.