Mijara Tewang (II)


 Mustefa Red

 

Me di gotara piy de bi hin hevokn sade mijara tewang hinek rove kirib. Me gotib, ku di dema niha di ayend de herweha di dema bor de, l bel ten bi lkern negerguhz (ntiranztv) re hergav bireser di hevokan de t tewandin. L di dema bor de bi lkern gerguhz (tiranztv) re, ku diyardeya rgatv serdar e, di wan hevokan de, li cih bireser, kirar wan t tewandin. Di nimneyn me de hergav kirar ten navdrek b bireser j ten bireserek yekser b. Em niha derbas hevokn hinek dirj bibin, ku di wan de hem kirar hem j bireser gelek in li ser bireser neyekser bikaranna pronavan di cih navdran de rawestin.

J) Gava navdr bireser neyekser be:
 

Mebesta me ji bireser neyekser ew e, ku navdr di hevok de pit daek be. Ka em dsa hin hevokn sade binivsnin:
 

1J) Snem ji Amed hat.

2J) Gurgn ji Gulne hezdike.

3J) Snem ji Azad hezdike.

4J) Ew bi xortek re .

5J) Zn bi jinek re peyiv.

6J) Snem ji kean dipirse.

7J) Guln ji ciwanan re got.

8J) Azad ji xortan pirsek kir.

 

 Di hevokn (1J) heya (8J) de em dibnin, ku pit daek hergav tewang di mijar de ye. Yan kjan dem dibe bila bibe, her car ku navdr pit daek t, hng divt ew b tewandin, ji bil, ku me wek awarte gotib, em dest ji tewandina navdr nr, yekejimar binavkir berdidin. Di hevokn (7J) (8J) de rgatv serdar e ji ber wilo di hevoka (7J) de navdr Guln hatiye tewandin, l bel bireser neyekser ciwan, ku pit daek hatiye, ji ber w hatiye tewandin. Hevoka (8J) j wisa ye, ten ku me navdr nr, yekejimar binavkir Azad tev rgatv b tewang hitiye. Heke me kirar di v hevok de bitewanda, me y bigota:

8JTA) Azd ji xortan pirsek kir (li gor qeyda A).

yan j

8JTB) Azad ji xortan pirsek kir (li gor qeyda B).

 

K) Gava pir kirar pir bireser di hevok de hebin:
 

1K) Azad Snem di pencer re li avahiyan temae dikin.

2K) Behzad Gurgn bi balafir ji Amed n Wan.

3K) Guln Snem diyariyek didin kean.

4K) Guln Snem diyariyek dan kean.

 

Hevoka (1K) di dema niha de ye. Di w de Azad Snem herdu kirar in ji lew re, ew nayn tewandin. Navdrn pencere avah biresern neyekser in ji lew re j, ew hatine tewandin. Hevoka (2K) di dema bor de ye. Lkera n ji lkern negerguhz e (tiranztv). Di v hevok de Behzad Gurgn kirar in ji lew re, ew nehatine tewandin. Navdrn balafir Amed biresern neyekser in ji lew re, ew hatine tewandin. Hevoka (3K) di dema niha de ye, navdrn Guln Snem kirar in, ew nayn tewandin. Navdrn diyariyek ke herdu bireser in, herdu j hatine tewandin. Hevoka (4K) di dema bor de ye lkera dan lkereke gerguhz e ji lew re, di hevok de rgatv serdar e. Lkera dan du bireseran distne. Di v hevok de Guln Snem, ku kirar in, herdu j hatine tewandin. Navdr diyariyek bireser yekem e ji lew re nay tewandin, l bel ke bireser duhem e ji ber wilo hatiye tewandin.

Gava hejmartin di hevok de hebe, yan wek di v hevoka dawiy de Guln Snem, hng tewandina navdr daw bes e. pwst nake, ku em hem navdran bitewnin. Ev hevoka me bi away Guln Snem diyariyek dan kean batir e.

 

L) Gava kirar bireser hatibin veqetandin:

1L) Bav Snem Amed.

2L) Dayka Snem kea Brvan dibe ba xwka Guln.

3L) Biray Azad law Gurgn bi xwe re bir ba mr Palo.

4L) Bav Cemd Snemxan giramra ziman me nivsand. 

 

Ber em gengeiya xwe li ser van hevokn jorn berdewam bikin, divt em pwendiya veqetandin tewandina navdran hinek ronah bikin. Gava em dibjin: Bav Snem gelek diyar e, ku navdr bav hatiye veqetandin navdr Snem hatiye tewandin. Yan ber ku em rola bav Snem di hevok de bizanibin, ka ew kirar an bireser e, ten bi veqetandina navdr bav ji navdr Snem wisa dibe, ku navdr Snem b tewandin. Bi gotineke din, sedema tewandina navdr Snem ew e, ku navdr bav j hatiye veqetandin. Niha em vegerin ser hevokn ku li jor hatine nivsandin. Hevoka (1L) di dema bor de ye lkera n lkereke negerguhz (tiranztv) e. Ji lew re kirar di v hevok de nay tewandin. Tewandina navdr Snem, wek me got, ji ber veqetandina navdr bav e. Heke em bjin, nav bav Snem Azad e, hng em dikarin v hevok bi away Azad Amed bjin bi rast j, ku navdr Azad li vir kirar e, nay tewandin. Navdr Amed bireser e ji ber wilo, ew hatiye tewandin. Di hevoka (2L) de dayka Snem kirar e, kea Brvan bireser yekser e xwka Guln bireser neyekser e. Di vir de navdrn Snem, Brvan Guln bi sedema veqetandin (yan veqetandina navdrn dayk, ke xwk ji wan) hatine tewandin. Daku em bandora veqetandin ji hevok derxin, em bjin, ku nav dayka Snem Zn e, nav kea Brvan Zlan e nav xwka Guln Perxan e. Hng hevoka me dibe:

2LY) Zn Zlan dibe ba Perxan.
 

Niha em dibnin, ku kirar Zn nehatiye tewandin, bireser yekser Zlan hatiye tewandin bireser neyekser Perxan j hatiye tewandin. Ka em hevoka (2L) txin dema bor bjin:
 

2LB) Dayka Snem kea Brvan bir ba xwka Guln.


Di pileya pn de, em dibnin, ku tewandina navdrn me wek dema niha ye. L bel, gava em bandora veqetandin ji hevok bavjin, em rastiya w bibnin.

2LYB) Zn Zlan bir ba Perxan.

Di pileya duhem de hat xuyakirin, ku ji ber rgatv kirar hevok Zn hatiye tewandin, bireser yekser Zlan wek xwe maye bireser neyekser j Perxan hatiye tewandin.

Di hevoka (3L) de biray Azad kirar e, law Gurgn bireser yekser e mr Palo bireser neyekser e. Di pileya pn de, em ti tewandin nabnin. Daku em bandora veqetandin ji hevok drbixin, em bjin, ku nav biray Azad Peyman e, nav law Gurgn Behzad e nav mr Palo Salar e. Hng hevoka me dibe:
 

3LY) Peyman Behzad bi xwe re bir ba Salar.
 

Gelo ima ti tewandin hn j xuya nake?. Di rastiy de Peyman, ji ber ku kirar e rgatv serdar e, diviyab bihata tewandin Salar j, ji ber ku bireser neyekser e, ew j diviyab bihata tewandin hevok biba:
 

3LYA) Peymn Behzad bi xwe re bir ba Salr (li gor qeyda A).

yan j

3LYB) Peyman Behzad bi xwe re bir ba Salar (li gor qeyda B).
 

Sedema ku me wisa negotiye ew e, ku teraz meyla ziman bi wir de ye, d em dest ji tewandina navdr nr, yekejimar binavkir berdidin. Heke em wek nimne, van navdrn binavkir bi hinn nebinavkir biguhrin, hng tewandin ba b xuyakirin. Nimne:

3LN) Hevalek kurek bi xwe re bi ba serdarek.
 

Em dibnin, ku tewandina kirar (ji ber rgatv) ya bireser neyekser (ji ber daek) hat xuyakirin; bireser yekser wek xwe ma.
 

Di hevoka (4L) de navdr Snemxan ji ber veqetandin hatiye tewandin. Gava em hevok sade bikin, em bjin:
 

4LS) Celadet giramr nivsand.
 

Navdr Celadet kirar e giramr bireser yekser e. Hevok di dema bor de ye, lkera nivsandin lkereke geguhz e, yan rgatv serdar e. Me navdr Celadet netewandiye, ji ber ku ew nr, yekejimar binavkir ye. Heke em kirar txin gelejimariy, hng tewang were xuyakirin:
 

4LSG) Bedirxanan giramr nivsand.
 

Bi v away, me tewandina kirar da xuyakirin, l bireser wek xwe dimne.
 

M) Gava li cih navdran pronav hebin:

 

Ber em li ser tewandin netewandina pronavan rawestin, em herdu komn pronavn kesn bnin bra xwe.


Pronavn kesn yn netewand ev in:

 

ez : Kes yekem, yekejimar

tu : Kes duhem, yekejimar

ew : Kes shem, yekejimar

em : Kes yekem, gelejimar

hn : Kes duhem, gelejimar

ew : Kes shem, gelejimar 

 

Pronavn kesn yn tewand ev in:

min : Kes yekem, yekejimar

te : Kes duhem, yekejimar

w, w : Kes shem, yekejimar

me : Kes yekem, gelejimar

we : Kes duhem, gelejimar

wan : Kes shem, gelejimar
 

Em hevokn koma (L) bi guhartina hin navdran bi pronavan binivsnin:

1M) Bav w Amed.

2M) Ew kea Brvan dibe ba xwka Guln.

3M) W law Gurgn bi xwe re bir ba mr Palo.

4M) W giramra ziman me nivsand. 
 

Di hevoka (1M) de, li cih ku ber navdr Snem hatib tewandin, niha pronav tewand w hatiye hol. Gava em bav Snem bi pronav binimnin, hevoka me dibe:
 

1MP) Ew Amed.

Em dibnin, ku kirar di v hevok de nay tewandin, bi rast j v hevok pronav xwe ji koma yn netewand biriye.
 

Di hevoka (2M) de, me li gor ya (2L) kirar, ku dayka Snem b, bi pronav ew guhertiye. Ka em niha bireser yekser y neyekser j bi pronav binimnin, daku tewang xuya bike:
 

2MP) Ew w dibe ba w.
 

Em dibnin, ku herdu biresern me tn tewandin, ji ber ku hevok di dema niha de ye ji ber wilo pronavn xwe, yn ku bne bireser, ji koma yn tewand girtine.
 

 Di hevoka (3M) de, me li cih biray Azad, ku di dema bor de kirar lkera gerguhz birin e, pronav tewand w nivsandiye. Heke em law Gurgn mr Palo j bi pronavan binimnin, em bjin:

3MP) W ew bi xwe re bir ba w.
 

Di v hevoka me de, kirar, ku ji ber rgatv hatiye tewandin, bi rast j ji koma pronavn tewand ye. Bireser yekser, ku li vir nay tewandin, ji koma pronavn netewand ye bireser neyekser, ku divt b tewandin, ji koma yn tewand ye.
 

Di hevoka (4M) de, ku me ji hevoka (4L) biriye ten kirar bi pronav kesn guhertiye, ji ber rgatv, pronav me ji koma yn tewand ye. Heke em bireser j di v hevok de bi pronav binimnin, hevoka me dibe:
 

4MP) W ew nivsand.
 

Ji ber rgatv, nabe ku bireser li vir b tewandin. Ji lew re, pronav me, y ku bireser dinimne, ji koma yn netewand ye.
 

Pit v gengeiya me, ka em hin nimneyan bidin, ku awa tewanga ewt maneya hevok tevlihev dike yan j berevaja dike.
 

Nimne 1

Em di gotarek de rast v hevoka jrn hatin:

- Mrik, wek ku jinik tr kiribe l ew bi xwe bir mabe, li jinik dinihre.

Bi rast ev hevokeke gelek seyr e. Ev hevoka hevedudan ji s hevokn sade pk hatiye.

a)      Mrik li jinik dinihre. Ev hevok di dema niha de ye. Navdr mrik kirar e. Navdr jinik bireser neyekser e, ew pit daek hatiye ji lew re, her her divt ew b tewandin. Ev hevok rast durist e.

b)      Mrik, wek ku jinik tr kiribe. Ev hevok di dema bor de ye. Lkera kirin lkereke gerhuhz (titanztv) e. Ji lew re, di v hevok de rgatv serdar e, yan kirar t tewandin bireser yekser nabe ku b tewandin. L bel navdr jinik li vir hatiye tewandin. Ev ne durist e.

c)      Ew bi xwe bir mabe. Ev hevok j di dema bor de ye. Lkera man lkereke negerguhz (tiranztv) e. Pronav ew kirar v hevok ye. Li vir ti navdr nne, ku bn tewandin. Rengdr bir heye, l bel rengdr nayn tewandin. Ev hevok j rast durist e.

   

Yan nedurust di hevoka (b) de ye. Wek li vir hatiye, t w maney, ku Jinik mrik tr kiriye. Yan y ku xwariye mrik e ya ku bir ye jinik e. L ev li gor maneya hevok ya git ne pkan gengaz e. Divt ya ku xwariye jinik be y ku bir ye mrik be. Bi tewandina navdr jinik mane berevaja dibe. Ji lew re, divt navdr jinik ney tewandin hevoka (b) bi v away bibe:

bR) Mrik wek ku jinik tr kiribe.
 

Gelo ima nivskar ketiye v ewtiy?. Gava em bala xwe didin hevoka hevedudan bi git, em dibnin, ku kirar mrik, di destpk de ber bihnok hatiye, di rastiy de ew ji du hevokan re hatiye bikarann, l bel hevokek di dema niha de ye ya din j di dema bor de ye lkera w j gerguhz e. Ka em hevok ji v astengiy rizgar bikin bjin:
 

- Mrik, wek ku w jinik tr kiribe, l ew bi xwe bir mabe, li jinik dinihre.

Niha hevoka (b) b xwediya kirarek serbixwe. Me pronavek ji koma yn tewand jre kir kirar. Niha ti guman nne, ku k tr xwariye k bir ye. L ev nay w maney, ku hevoka (b) divt bi her away bibe xwed kirar. Hevok bi away:
 

- Mrik, wek ku jinik tr kiribe, l ew bi xwe bir mabe, li jinik dinihre.
 

Dsa rast durist e.
 

Nimne 2

Me di rojnameyek de ev ne xwend:

- Li Siwsrey qezayek b: 20 kes mirin.

Ev hevoka hevedudan j ji du hevokan pk hatiye:

a)      Li Siwsrey qezayek b.

b)      Bst kes mirin.

Hevoka (a) di dema bor de ye lkera bn lkereke negerguhz (tiranztv) e. Navdr qezayek kirar hevok ye li Siwisrey bireser neyekser e. Ten ji ber girngiy ew hatiy piya hevok. Ji ber ku navdr Siwsre pit daek hatiye, ji ber wilo j hatiye tewandin. Ev rast durist e. L bel di v hevok de kirar hatiye tewandin bi away qezayek hatiye gotin. Ev ne rast durist e. Kirar di dema bor bi lkern negerguhz re nay tewandin. Hevoka (a) di rastiy de divt bi v away be:

aR) Qezayek li Siwsrey b.

Heke me ji ber girngiya cih, bireser an p, hng dibe:

aRG) Li Siwsrey qezayek b.

Ev herdu we j rast durist in. Hevoka (b) her her rast durist e.

Nimne 3

Wek sernivsa neyek, em rast v hevok hatin:

- Ji armedorn Tirkiy karker dest bi me kirin.

 

Di v hevok de j, ji ber girngiy, yek ji bireseran hatiye psiy. L bel navdr karker kirar e hem lkern ku bi kirin temam dibin gerguhz in. Ji lew re, divt kirar b tewandin lker di v hevok de li gor bireser be. Yan, hevok divt bi v away be:

- Ji armedorn Tirkiy karkeran dest bi me kir.

 

Nimne 4

Em her roj di weanan jiyana rojane de rast van hevokan j tn:

a)      Ew j got.

b)      L me wan nedt.

c)      Part demek me perwerde kir.

d)      Me birin mala welatparzek.

e)      Ji ber v yek gelek titan tevlihev dikirin.

 

Hevokn (a) heya (e) hem j ewt in. Rastiya wan bi away jrn e:

aR) W j got.

bR) L me ew nedtin.

cR) Part demek em perwerde kirin.

dR) Em birin mala welatparzek.

eR) Ji ber v yek gelek tit tevlihev dikirin.

 

Nimne gelek pir in, l em bawer dikin, ku ev bes in. Wek akam ji v gengeiya me, em digihnin van encamn jrn:

a)   Bi gelemper, gava navdr bireser neyekser be yan li pa daek be divt ew b tewandin. Wek awarteya v qeyd, me ber j gotib, ku em hin bi hin dest ji tewandina navdr nr, yekejimar binavkir berdidin.

b)   Gava di hevok de navdr bn hejmartin tewang pwst be, hng tewandina navdr dawn bes e, l bel tewandina hem navdrn hejmart ne ewt e. Awarteya jorn li vir j rewa ye.

c)   Gava i kirar i bireser hatibe veqetandin, hng tewandina navdr li gor qeyda veqetandin ye, yan navdr ku j hatiye veqetandin t tewandin. Awarteya jorn li vir j dsa rewa ye.

d)   Navdr tewand dikare bi pronavek tewand navdr netewand bi pronavek netewand b nimandin, bi merc ku mjer zayend bi hev re biguncin.