Rola Wjey di Pvebirin Demokratkkirina Civakan de

M. Nezr Silo, nezirsilo@hotmail.com

 

Bi qas ku pketina hzn hilbern nakokiyn n civak bi p ve bir, ewqas j huner wje rolek gring di pdebirina aristan mirovahiy de leystine. Di v xal de Marks weha dibje; Hilberna giyan ji destpk de bi awayek rasterast tkil kar mad tkiliya mirovan ya bi hev re ye. Eger ku peywendiyn hilbern wneya civak dikin, wje giyan didiy. Wje giyan nirxn mirovah di mirovan de andiye. Eger ku er bye sedem pvebirin pkeftina civakan; her end bi azar e, wje bi weyn xwe yn huner, mirov hov kiriye mirovek civak ku xwe nirxn mirovah binase.

T dtin ku her neke civak, kar kiriye ji bo ku wje bo berjewendiyn xwe yn n bi kar bne, da ku giyan nirxn ew dixwazin di civak de - di hem aliyn jiyan de bidin andin. Di v xal de bi taybet di piy de ol tn. Olan, wje weyn wjey di asteke pir bilind de, bi huner bedew wje bi kar anne. V yek mirov pir ekere di hem pirtkn ol de dibne, ji Tewrat bigire heta bi Quran. Lewra wan bandoreke pir mezin li ser mirovan kiriye bandora xwe bi hezar salan berdewam kiriye.

Em nikarin bjin, ku hem berhemn wjey di drok de, di roja me ya ro de heta di paeroj de j, roleke poztv ba leystine w bilzin. Armanca bilind ya wjey ew e, ku rastiy bide diyarkirin mirovahiy di riya akerekirina kirtiy rmetkirina nirxn mirovah bedew bike. Di v xal de, ez dixwazim li ser wjeya civak rawestin ez wjeya ji civak dr qutkir nanirxnim, ji ber ku nrna Huner ji bo huner a ku hzn desthilatdar pve birine ji bo valehitina naveroka wje drxistina w ji rastiy, ta ku ji xizmeta mirovahiy derkeve, ez napejirnim.

avkaniya wjey, civak, jiyana civak vejandina civak hilberandiye. Ji ber ku wje bi hest wneyan aliyn veart kr di jiyana civak de ekere dike bi v away ji civak kes re dibe areser. Di bin rohniya areseriya ku wje bi rya berhemn xwe dike de, civak, exlaq peywend, baweriyn n iklek xwekbn y n digirin. Wje, civak li ser bawer wazn jiyan yn n perwerde xweik dike. Lewra pwst e her tim wje li ser bingeh ku awayek zanna civak ye mirov bigire dest xwe. Mnak: Roman di rya areserkirina kesayetiyek re, civak areser dike. Di rya byerek de, drok araser dike. Li ser ronahiya realta abor, civak and kesayetiyan areser dike di rya w re, civak dibe areseriy. Di v xal de M. Gork dibje; Wje av gerdn ye, y ku her tit dibne die heta krahiya derniya mirovan.

Li gor Dostoyvsk : Wje, yek ji erkn w, retkirina mirovahiy ye. Ji ber ku weke pirtkeke dibistan ya ji jiyan ye. Armanca xwenaskirina, jiyan nirxn mirovah dide andin.

Wje, amraz ronakbriya civak ye dagirtina valatiya li ba mirov jiyana mirovah bi diladiy ye. Mirov heyna xwe ya rast b daw bi wjey bi dest xwe ve an. Bi rya wjey mirov die dema bor paeroj, ji v cih die cihek d, dibe ev kes kesek d. Xort tne zaroktiy dibe kalbn. Dihl ku her kes bihes, bizanibe tita ku rojek di jiyana xwe de bawer nedikir bigihiy p bihese, bigihjiy.

Neyn apemeniy tu caran nikarin pareyek pir bik ji zanabna ku karn huner yn wjey dide mirov bide wan, ne j dersn drok zanist bi qas romanek dikare zanebn bide. Lewra wje eka guherandin ya piraktk ye. Wje xwed hzeke mezin a zanebn ye. Li gora Tirnnvsk; Miletek b wje, kor nezane. Bi qas miletek xwed wje be, zana reweenbr e; ji ber ku wje mirovan hn a dike. Di v watey de wje, xwed erka perwerde, zann dilxwekirina mirovan e; heyn rengn dike, ji ber ku di her hilberna xwe de, xweikbna mirovan zengn dike. Wje, avkaniya xweikbn ya kr e; xwediy hza megnatz ye, mirovan ber xwe ve dikine.

Li gor van nirxandinan, rola wje di jiyan, pvexistin guherandina civak de ekere dibe. Em wek gel Kurd, pdiviya me ji wjey re gelek mezin e. Ji ber ku gel me pdiviya xwe bi zann ronakbriy heye. Gel Kurd ji aliy ramyar, siyas, rkxistin dezgehan ve, gavn girng avtine. Lewra t xwestin, eviya ji aliy giyan ve b temam kirin. Di wateyeke din de, giyan, nirxn bilind n mirovah d di w de bide andin v rasitya w sekna w ya mirovah bike mal ji mirovahiy re. Bi rya wjeyeke hemdem pever em j serbilindah pketina xwe weke ku Xan di wext xwe de got kir raber tevah geln chan bikin.

Ji ber ku rola wje di kirina civakan de pir girng mezin e, rola w ji bo demokratkkirina civak j pir girng e. Wje di rya andina taybetmediyn demokrat di kesayetiy de, di rya areserkirin, ekerekirin kirtkirina teybetmendiyn ne li ser kesayetiyan heyn, kesayetiyeke demokrat diafirne di rya w de civakeke demokrat derdixe hol. Pwst e bi wjey mirov li ser nirxn demokras b perwerdekirin. Di droka mirovahiy de wje ezezt, kirt xweikbn bi mirovan daye naskirin er ji bo azad dademendiy kiriye. Bi azadiy wje digihe ltkey. Wje, dikare ew mejiy hik y li dij demokras bi nmahiyn xwe yn paver, xanedan, eret, olperest nijadperestiya teng, biguherne bihelne. Ji bo avakirina civakeke demokart di Rojhilata Navn de ev yek weke pdiviyeke girng derdikeve p. Di v xal de rola wjey derdikeve p ku bi weyek huner jiyana di bin bandora nmahiyn paver de pak bike arova jiyana azad, demokrat biratiya navbera gelan bide diyarkirin.

Ez dixwazin bal bikinin li ser v yek, ku wjeya Kurd ya kilask ya realst rola andina van nirxn min dane diyarkirin, di rya helbest, destan rokn xwe re pir bi balk leyst. Di roja me ya ro de j, wjeya kurd near v yek ye. Wjeya kurd, nameya neteweke ku di drok de fedekariyn mezin kirine, ji bo andina biratiy jiyana hevbe hildigire ser miln xwe. Gel Kurd, bi aliyn xwe yn paver j, b bar bela li ser xwe geln herm. Kurdan di van saln derbasby de ji aliy ramyar, siyas civak de li hember v pavertiy pingavn mezin avtin; pwst e ku wjeya kurd ji rewa lawaz marjnal xwe derbixe ji bo andina nirx, hestn demokrat, birat mirovah pengiy bike; da ku ji n ve bi rola xwe ya drok ji bo yekt biratiya gelan rabe. Wjeya kurd pwst e di v hl de xwed para mezin armanc be.

 

 

apkirin

copyright 2002-2004 info@pen-kurd.org