Wjeya Devk

Nezr Silo

 

Gel Kurd di aliy wja devik de, ewqas dewlemende, mirov dikar bje ku gerduna wjeya devik cih ne hlaye ji bo wjeya nivsk. Weke ku Prof Filacifiski dibje: Mirov dema lkolna wjeya kurd ya devik dike, matmay dimne, ji ber ku gihetina w ya radeyeke gelek ji xwe xwe zdetir. Tekona gel Kurd, xwe di hundir wjeya devik de daye diyar kirin xwe bi away hezkirin ji xaka welat re, rih parastina welat rave kiriye. Wjeya devik byern drok xuyan dike. Strann ivanan, be her kevn di drok de di wjeya devik de cihek pir mezin digirin, ew j y pvajoya civaka beriya andiniy ye. Destan y pvajoya feodaltiy ne, bi v re j strann cotkara derketiye.

Nivskar Rus M. Gork dibje; Gel bi xwe flezof e, bi xwezaya xwe ar afrandr anda gerdun ye. Ev helbern berhem avkaniya hem ar nivskara ye. Eger em derbazby xwe ba tbigihin, afrandina me w pir balk nebe. W ax div em girngiya wjeya gelr binasin.

avkaniya wjeya devik, keng ji aliy kve hatine gotin nay zann, ji ber v j j re t gotin wjeya hevpar. Di v wjeya hevpar de, b hjmar rok, destan, serhat, efsane helbest hene. Hem merc rewn jiyana xwezay digrin nava xwe. avkaniya bingehn a wjeya devik; Evn, er, Nir, Jiyana rojane, Pevna di navbera eran de, ern b daw yn di navbera gel Kurd dagirkeran de, Koeber, Leheng, Xwezay bra w ya tij ji mtolojiya mezopotamya ya dewlemend e. Ev wjeya dewlemend mijarn w zarokn sw; lehengn bi rojan er dikin; newrekn ji roviyan flbazitir, lehengiya xort Kurd; ken bedew ku xw li lawan kun dikin, kaln xak esmanan digihnin hev, mrn xrxwaz mereqdarn nr, serokn netew yn ku dem cihn cuda de li dij dijiminan er kirin, levbaziya weke stiriya di navbera du evndara, xiyanet bbext ne.

Dema mirov wjeya Kurd, be devok lkoln dike; di hundir w de hestiyar, xemgn, hestn mirovatiy yn pir bi nirx dibne. Ev dewlemend trzaxiya wjeya devik ya Kurd, B. Nikitin, di pirtka xwe ya bi nav Lkolna Li Ser Sosyoloj Droka Kurd de dibje; i lkolna li ser wjeya Kurd b kirin pwste beriya her tit, li ser wjeya devik (geler) bt kirin. Ji ber ku di hundir xwe de heta roja me ya ro j, xwed hzek zind, aferiner di nava nbnek herdem de ye.

Her weha di wjeya Kurd ya devik de, mirov dikar rastiya civaka Kurd kesayetiya mirov Kurd ba bibne binirxne, weke neynik ye ji realta civaka kurd re. Wjeya devik away xwe y helbest lawik ne girdey tu qaydane weke wjeya geln li hawirdora xwe, ji lewra B. Nikitin di avkaniya me ber day diyar kirin de, dibji; Di wjeya xwe de awa ne, di konevaniya xwe de j, wisa ne. Nikarin xwe ji pvajoya qeblet ya li ser bingeh ezezt rk pkiriye derbaz bikin.

Wjeya devik piran ji aliy dengbj rokbjan ve t gotin di hundir wan de hatiye paraztin. Ev helbest rok nayn naskirin ji aliy kve hatine gotin, li hem devern Kurdistan belav bne bi hem zaravn ziman Kurd tn gotin, di radeyek wisa de ye ku di her gundek de rokbj, dengbj lawikbj tn dtin.

Di dawiya sedsala XIX XX de gelak lkolner nivskaran berhemn wjeya Kurd ya devik kom ser hev kirine derbaz nivsandin kirine. Ji vana Sosn, Birm, Mox, di dawiya sedsala XIX an despk sedsala XXan de, gelek rok, lawik kom kirine. Lkolner Elman Oskar Man titn ji wjeya Kurd kom kirn wergerandiye Elman. Enstituya Kurdoloj ya li Sovyet j, gelek berhemn wjeya Kurd ya devik kom ser hev kiriye bi ziman Kurd nivsand ye. Hacy Cind, Emin Evdal, Casim Cell Kurakozyan Ermen di van xebatan de xwed parin.

ima wjeya devik di nava gel Kurd de pket.? Ev pirs t p mirovan pdiviya bersiv dayna w heye.

Mercn gel Kurd di nav de jiyay, li hember r dagirkeran r bir mayn; xaka w ya by qada cengan ev cegn hertim berdewam kirn aliyek v rastiy ne. Ji ber ku Kurdan li hember van rn dagirkeran nekarn hebnek xwe ya konevan bi afirnin. Gel Kurd li hember v near maye xwe di iyan de bi snor bihle. Xwe ji derve re girt bihle. Ev girtbn, bye sedema bi awayek seretay sade, b saz xwendewar bimnin. Lewra gel Kurd tit ku jiyaye, hiziriye rabihstiye, ji xwezay mijarn jiyan, kefxwe xemgn, hezkirin bbext, xiyanet berxwedan bi weyek efsane, rok, lawik stran bi devik gotiye gihandiye hevdu daye nifn p xwe. Bguman cih ku nivsandin t de p nekeve, bra mirovan xurt dimne. Ev j dibe bingeha ku hunera wjeya devik p bikeve.

Cih wjeya devik di parastina kelepora gel Kurd de gelek mezine. Hebna anda gelek bi kelepora w diyar dibe. Pwiste em pirs bikin, andeke ku bi qas droka mirovatiy kevn dewlemende, awa bi ewqas r, periqandin, talan tune kirin re r bi r heta ro li ser lingan ma ye berdewam kiriye bi dewlemendiyn xwe kevneopan gihandiey me? Ev ji taybetiyn jiyana civak a kurd ji coxrafiya Kurdistan derdikeve hol. Bi v coxrafiya y re, bi awayek tund, bi girdana ax re, bi helbern ked re nzk ve girday ye. Di hunera wjeye devik de bi taybet di stran, rok, destanan de  zimaneke Kurd y zelal heye.

Weku t zann geln pkeft, droka xwe, berhemn xwe yn ramyar wjey dinivsin di parzin, ji boy ku bibe zaxa and, li ser bingeh w peroja xwe pde bibin avabikin. Gel Kurd nekariye droka xwe, berhemn xwe yn ramyar wjey binivse. Near waz devik bye.  Lewar wjeya devik bye avkaniya drok, berhemn huner wjey ya gel Kurd. Wjeya devik bye kelha parastina drok, kelepor, and ziman gel Kurd bye sembola heyna gel Kurd. Wjeya devik rastiya hebna gel Kurd y ku drok ew jibrve kir Chan ew nkol kir, w rawe dike.

 

Hodariya Ziman

 

Pdiv, dayka afirandin ye. Ji sedema ku gel Kurd nexwed, ne xewd saziyek perwerda netew b, pdiviya hnbna ziman dayk near dihit ku hinek riyn ji bo perwerde kirina zarokan vebna ziman bi weyek rast saxlam heta ku deng tpan dernin bide afirandin. Di nav xelk Kurd de, rbazek weha pket, pwste zarok li ser hevd dih caran hevoka bi w armanc hat hunandin dubare bik, by ku a be, ji ber ku dema ew ake, w berxwe bikeve. Lewra zarok bi hizir balk dibje. Ev yek dib sedema bihzbna peywendiya di nav bera mej ziman de. Ziman bi awayek zelal rast peyvan derx. Ev li jr j hinek nimuneyn hnkirin ne.

il urn sorn, aq rut, w li v aliy av.

Van il urn sorn aq rut, gaz wan il urn

Sorn aqrut, got, hn end il urn aq rutin li w aliy av

 

Ez m mala mele Remzan, min

got, ho mam mele remezan,

kan mera mala mela Remezan. Got; mera mala mele

Rezmezan, ne amadeye wa li bal rezan

 

ero e seg hebn, her e segn ero er kirin.

Min i er, ji er her e segn ero xweitir nedit.

 

Beran gr b, min beran xwar,

Beraz gz b, min beran xwar.

 

ahn vesor, Ez hatin na

uva ahn ivesor.

 

Ez m zinca sof zinco, seg sor

sof zinco hat min. Min got, wir seg sor sof zinco

 

Qr ma kun ve,

kun me ma pir ve.

 

Heft qirn qut n kunek de.

 

Mamik (xae pirsa gel ne xwenda)

Xwezaya mirovan tu caran li hemeber zor ewisandin b are namne. Gel Kurd di droka xwe ya dirj de r bi r li hember r dagirkeran b, l anda gel Kurd, li ber xwe da heyna netew parast. Lewra mirov di nav wjeya devik ya gel Kurd dema digere, rast gelek titn balk t, yek ji van xaepirsa Kurd ye Mamik. Bi bjeyn kin bi wneyn balk, pirs dike bersiva xwe dixwaze. Li jr end nimune ji mamika ne.

 

Sindirk ser sindirk, kil mifte li dest bk, iye.?

Himhima dwar sima, iye.?

Hinen li bin gen, ez dibnim tu nabn, iye.?

Titek nav mzera sltan, iye.?

Pnc bira qesrek ava dikin, iye.?

Min der gov vekir, tij esker ser ree, iye.?

Qesra spiye b deriye, iye.?

Min berek ji dr ve dt, nzk bm du ling , du dest yek ser, iye.?

Du tasin, du bin tasin di reqasin, iye.?

Tenura himhim tij nan genim, iye.?

Hilindir, milindir kur ji bav bilindtir, iye.?

Tizb xezal, grb newal, iye.?

Ez m ikft ve, tij bizinn bi axek, iye.?

Li ber de, nak, li av de, dik, iye.?

Peyveke ji her tit re pwste, iye.?

Ker zir bikul fir, iye.?

Mela bang dide, l b rih, iye.?

Hind ez diim, ew j li gelmin t, iye.?

Tij ikef sor kevirn spne, iye.?

Mela, jina xwe dotmama xwe, du sva li hev belav dikin heryek yek, iye.?

Hesp boz, meyadan kir toz, iye.?

Sengil gile, bingil gile, cavzq simbl bile, iye.?

Malek heye, ne li erd ye, ne li ezmanane, mifta w di dest mirovan de ye, iye.?

 

Gotinn Piyan

Civakn pket gotinn piyn xwe, kom ser hev kirine parastine. Ji ber ku kevnetora xwe ya rewa ne. Kombna unmahiya ramyar ya civake ye, rolek drok di peywendiyn civak de, di riya ziman rojana de dileyze. Gotinn piyan, di nav civaka Kurd de gelek zde ye, di astek pir balk de ye. Di derbar hem aliy jiyan de ne. Lewra t gotin Mezinan, titek ji bikan re nehlitiye. Ji ber ku gotinn piya di hevokek tij de t gotin, bi xwe re bandorek brewer hestyar li ser mirov dik. Di mirovan de xwesteka jiber kirina wana diafirn e. Nexwendevan, rolek xwe y girng leyztiye di belavbna van gotinan di nav civaka Kurd de. Bedirxan Sind di pirtka xwe ya bi nav Gotinn Pyan Y Kurd de dibje;Cara yek Mela Mehmud Beyazd, gotinn piya yn Kurda berhev kiriye. Rojhilatnas Byoter Ltix, hinek ji wana wergerandine ser ziman Rus Elman. Di sala 1857an de, apkiriye. v Azadofda li Tibls di sala 1891an de, pirtkek ji gotinn piya yn Kurda apkiriye. Komsr ngilz Nowl, di saln 20an y v sedsal de, lkolnek bi nav Kesayeta Kurd Weke Ku Di Gotin Piya De Diyar Dibe, nivsandiye daye weandin. Daye diyar kirin ku gotinn piya yn Kurda li ser nirx civak, di azad, dostay, dirust, abor peywendiyn civak digre nava xwe. Kamran Bedirxan nivskara Firens Los Pol Margrt, pirtkek ji gotinn piyan bi ziman Firens di sala 1937an de apkirine. Roj Lisko j, gotinn piya komkiriye daye diyar kirin ku, mijarn xwe hezkirin, drok, xwestek, hestyar, ezezt ye. Nivskar Kurd smal Heq aw di sala 1933an de, pirtkek bi nav Qis Piyan 613 gotinn piya t de hebn nivsandiye. Mamusta. Meruf Ciyawak di sala 1938an de, pirtkek bi nav Hezar Bje Bend nivsiye. Mamosta Hec Cehfer pirtkek bi nav Qisetn Mezinan t de 2450 gotinn piya heye nivsandiye. apemeniya Kurd girngiyek mezin daye gotinn piya lkoln li ser. Helbestvan Krud Premrd, 6500 gotinn piya, bi away r ristiye daye weandin.

Wjeya devik pir dewlemende bi gotinn piya yn ku ji realta ezmona di jiyan de hatiye girtin. Di vana de nrna pit tekonek b hempa di jiyan de hatiya derann. Nerna ji jiyan re diyar dik, hinek ji wana nrn taybetmendiya kes cotkar xizan ji jiyan civak ra diyar dike, hin j ji wan nern teybetmendiya kesn desthilatdar ji jiyan civak re dide diyar kirin. Lewra mirov felsefe, br bawer, way jiyan ya gel Kurd di van gotinan de dibne. Rastiya civak mirov Kurd pir zelal tne ber avan. Gelek kesan gotinn piya yn di nav gel Kurd de tn gotin berhev kirine, hin ji wan j, rove kirine vequlipandine li ser zimann biyan j. Lewra pwistiyek mezin heye bi naskirin tgihitina di gotinn piyan de, y ku cihek xwe y mezin di wjeya Kurd ya dvok de digr. Li jr end nimune ji gotin piya ne.

 

ev iqas tarbe, nikare tariya mumek vere.

Y ne li govend b, xwe reqase

Rind kirin ji pir kirin ye.

Aqil sivik, bar girane.

Berx nr, ji bo kr ye.

Y here girtina masiya, w il bibe.

Tava xwe, di sibih de diyar bibe.

Dest biten, li epka naxe.

Her evraziyek, niviyek li peye.

Dery xwe bigre, crana neke diz.

Xebera xwe bipje, pa bibje.

Navek giran, ehrek wran.

Eger ku tu nezan, ber xwe bide cran.

Her teyr, bi ref xwe re difire.

Kaniya te av j vexwar, kevir ne avj.

Mij li ser iyay bilind, xilas nabe.

Mirov bi pirsa die am.

Ser mezin, ne nane aqile.

Aqil taca zrne, l li ser her kes nne.

Tasa te li erd ket, i ikest, i neikest, deng j derket.

 

Helbestn Devik

Wjeya devik ya gel Kurd, gelek dewlemende bi helbestn xwe yn ku li ser hezkirin, pevnn di nav eran de li ser er li dij dagirkeran, li ser kesn leheng hatin gotin.

Taybetmendiya helbesta devik eve ku neqaratn wan tn dubare kirin, ev yek j di hle ku hestne guhdaran bilivin. Dmenn pir xwe xweik datne hol di xwe de, hzek pir mezine a huner wjey hene. Asoya xiyalan t de pir firehe. Di huner wjiya xwe de, hunandiye bi qafiye ye, l di pvan de, kestiye, v kutina pvan, hitiye ku pir sivik b gotin. Ne girday tu disturn gelemper yn helbesta ne. Xwed taybetmendiyek serbixwe ye. Helbestn devik ji s beytan heya bst beytan hene. Helbestn kurt bi away pln deng dirj bibe, l bi v pln deng dirjiy de ahengek xwe dertxin hol.

Di wjeya devik ya gel Kurd de helbest cihek fireh digre. Helbestn devik yn gel Kurd, bi gelek awayan hatine gotin. Ji ber ku ewqas kedarn gel Kurd pirin bi helbestk wana tne ziman. Her serphat, yan j hem buyern li ser re derbaz by, bi away awazan lorandiye. Helbest devik di nava xwe de dibin gelek be.

 

A)- Heyranok:

Ew helbestn bi awayek stranan li ser evndariya du kesan di rawestin di heman dem de di nav bera du kesan de t gotin, yek dibje, ya din j bersiv dide. Bi taybet yek xorte yek j kee. Mna!

Lalxan.

 Hesam axa te i kule, te i derd.

Te binserok bere cray erde

T Hesam axa mrat bi kul derde

Hesam.

var xwe var.

Zeryakn Hesam ax meya ser robar

Ji min re hatib kaxeza silh kan ne diyar

Lalxan.

 var roj tu nema

Xelk alem dir mala me de bne cema

T Hesam Ax mrat bi kul xema

Hesam.

 var ber roj re

Kepyok Laxana govey xezma zra li difn

Xweziya tu ya min bya. Ji xra mirad xwed re

Lalxan.

Xlyek Hesam Ax ne deta va Hevinda

Xwe mr siwar b, qels mr mane rza gunda

Mala bav min teref am b, te av li me ne da.

Hesam.

 var ber v wext,

Bejnika bilend bi xemilne, bne dane ser v text,

K dewr heft zemana dtiye mama biraz kir bbext

Lalxan.

 Bejnika te rihane, rihana derb dra

Awir te kur kurmal, awir piling ra

Pit bejnika bilind, li min heram be mehra mra

Hesam.

 Awir v kur kurmal, awr milyaketa.

Pit bejna bilind, li min heram be balinkiy hermeta.

 

B) Serl:

 Ew curn helbestan n bi stran  dema dila di revne, nav w y xwezay ji (ser lr) t girtin. Dema koer ber bi zozanan ve diin, evndarek die zozanan, yek dima det. Evndar di zozann bilind, d ji det qut dibe, evndara w dihat bra w, dest bi stran dike. Mnak:

Binare binara bin v beriy,

Li min n dike gumika kembaxa v tehliy,

Malx ban dike kevaniy

Ka bne ihn v weqiy

Da bi kn donik mirtiy

Kulav giziriy ber xwe bidin bajar cizriy.

Da em derbaz bikin apik sora bi kelek bi gemiy

Ez bidim te banik xan bi po gel ve

Ez bidim te qeyseriy Cizra Botan bi topik qirj ve

Ez bidim te seqlann jor bi kembax ve,

 

D) Helbestn Narn:

Ew helbestn bi stran yn di dema bk t veguhestin de berbk li ser bk dibjin ji wan re t gotin. Mnak:

Narn em hatin tewu

Delal em hatin tewu

Tu bike wek kar xewu

 

Bkan bkan, we ll bk

Bka hez mez, delal bk

Tiriy kevne rezan, delal bk

Zav daber gezan, delal bk

Bka me we nakin, ll bk

arg xwede nake, delal bk

Mal bav ji br nake, delal bk

Bka me we di kitu

arg xwede dikitu

Malbat ji br dikitu

 

C) BULUT:

Ew helbestn bi stran yn di dema zava dibin seroy ser t gotin ji wan re dibjin bilute. Mnak:

Dabin zozanan

Dabin zozanan

Kolek kn ji gulan

Eger t neb kerkin cranan

Mnak:

 Minara Srt

Minara Srt

Dodmam siwar t

Pismam peya t

Giriy kafira hal pismm t

Hoy qat qat hesingo qat

Aliyek berf t

Yek baran t

Hesing zavay heyva sibat

Hoy wl wl hesingo wl

Hey wl wl pismamo wl

ar eka rakin dabiin xl

Hesingo zavaye xwid tu bihl.

 

E). Helbestn n:

Ew helbestn bi stran yn di dema mirovek hja berket di mire, li ser t gotin in. Helbestn n bi s awaya t gotin. Mirina asay, ehd bn, mirina bi birndar. Mirina asay. Cihek girng weke beek ji jiyan mirova ne. Ji ber v gelek awayan helbest bi wan hatine gotin.

Du awayn helbest gotina n, hene, awayek mna stirana ye awayek mna rok ristin ye.

Mnak:

 Serano ji dil min re sosin best

Kihln xirab ji dil min re, nay dest

Heyf mixabin ji dil min re

Ser xort lawa bikeve ser darbest

Mnak:

Casimo lawo dil mino, diyar xapan v felek

Li cotek kevoka firdab, dan xopana dev te kulek

S kul xwid bikulbin, xwe berdin mala gundno law gozl

Na wilah baba s bar mehled beg

D lawo, lawo, hey lo lawo

Zavak s rojan s evayo

Dodmama reben, ne tr dto, ne tr bnayo

Li ber av dodmama reben, bya xewna evayo.

Lawo, lawo, hey lo lawo

Mnak:

Hey maro, mary belek

Ez li bext xwidwo, tu xwe li dora Egd min nek kulf xelek

Tu y ji delal min nexw, avn re belek

 

F) Helbestn Lork:

Ew helbestn bi stran yn di dema dayk zaroka xwe diwxaze bi xew ve bibe dibje, j re dibjin lork.

Mnak:

Delal dayka, va delala

Hewara xwid, xewika pr kala

Bikev avik van tifala

 

K) Helbestn Lawik:

 Kurte helbestn bi stran yn  evndariy ne, keik kurik tavjin li ser hev. Mnak:

Lawik;

 Ser bi, bi ava gulan

Tu ar biskan berde, ji her ar milan

Ez tu biin, kr miqabilan

Em sozek bidin, ji eq dilan

Ser bi, av ne rj

Tu ar biskan, berde ser dirj

Tu ya min, ji kes re ne bje.

Min dtd, ser derav

ar gir nede, tu zirav

Tu heft mal mran bik

Tu roniya, li ber v av

 

Keik;

 min dt riya rev

Te j gule ekir, bar ji dev lv

Xud mirad min te bike, ji ro pve

Min dt, t j medres

Ser kir, p meqes

Heger neerma bab, bira gundiyan b

Min s caran gotiban ax!

Bejna bilind ez li kr, tu y likr

al apakn bejna bilind, r meleze li pita nr

Xwez heft salan tu bban ivan, ez bbam br

 

Lawik;

 Ke dn, min dt min nasknekir

Min revand, min xilas nekir

Min bir li cem mela, li min mehrinek

Ke dn, bejna te rihane rihana biten

Xwez bab te xizan ban, tu anaban ber kirn firotin

Min li te daban rih irn, mal delal

Bijna bilind minare ye

Dest rast ixare ye

Dtina min te ev care ye

 

P) Helbestn peyzok:

Ew helbestn bi stran di dem koer payza ber bi det tn, keik kurik ji hev cuda bibin her yek die war koza xwe, strann tavjin ser hevdu re dibjin peyzok

Mnak:

Peyze, peyza li men dike gaz

Hr bay lda, li kriyn bilind

Hr bay l da, weandin xiz mgon darn maz

Keik, s denga li kurik dike gaz

Kurika mala bab te xirab heta bihar b

Te li war warkuz, te deyn nekir

ro peyze, meheln mala nu cbna

T nga desteyek rihan beybna

Ji min dixwaz

Mnak :

Xem min ji xiyal te pirtir

Kul min ji mereq te krtir

Hestir av min rebena xud

Bajar Cizira bota li ber xwe bir

                      *****

Ez m iyay Cd mr iyan

Ez jorde ber xew bidim kul keper van detiyan

Ez embil bejna zirav bigirim birevin

Ez nabim mala i Mr, Axa Began

Ez bibim ikeftika x El ser geliya

                     *****

Sal hi sal melez tu der mala

Bab min re dibr bilez be z

Eger tu nrvan, xezal ez

                      *****

Min ne dt tu riy rve

Wayla min xlam, te avre memik sv

Ez gurikim maln jr jor bi jin mrve

 

Q) Helawik:

Ew helbestn bi stran maziniy de, bervaniy de h.w.d. bi dengek melul keik kurik ji hev re dibjin in.

Mnak:

Here maz in

Ez ban te bikim

Hege tu xwidan heval

Cewab li min nede

Hege tu b heval

Mesilade berde

 

T) Strann palehiy.

Ew helbestn bi stran yn di dema palehiy de, tn gotin.

Mnak:

Mende mende, hoy mend min

ika sib xwende, hey lawik min

Zeriya kir govende, hey lawik min

 

Kevir re mezine, binde terezne

Mendo an jino, hey lawik min

Kevir re bika, hoy Mend min

Binde belalok, hoy Mend min

 

Mendo an bke

Kevir reo vaj binde tole taj

Medo ji germa na j, her Mend min

 

M) Helbestn eran:

Ew helbestn bi stran yn di dema egdek y l t kutin, yan j dem di er de serkeftin t bi dest xistin t gotin.

1-Yek bi away dlan t gotin

2-Yek j bi away kuik dwana t gotin

 

W) Helbestn dlanan.

Ew helbestn bi stran yn di dawetan de tn gotin.

Mnak:

Nav lawik min Eliye

Tifenga mil eyneliye

Dinya alem gotib ree

Min evdala xwid

Tin gotib bila

 

Sal hiino sal te nay

Tu kiik jin te nay

Wileh hin di te mal

Bab xwe bide nextik

mip nay

 

Nav gund me Qandoye

Sere rye binre ye

Hecy lawik min nasbike

Ji xwe nasdike

Hei nasneke didan zre nav remaye

 

Tu wa y min ji brneke

Nav min dane ser gustlke

Ji tilya xweke heger tu y

Welat xeyan xorbeta

 

Nav lawik min nise

Tifenga mil 44 nifise

Hegi suk a mi qamade die

Ya j dinya alem ve teyse.

 

 

     Z) Sirudn Ayn:

Ew sirdn Sof, Mela Derw di civatn xwe de, yan j dema x hazirbin, yan di brann cejnn ayn de tn gotin. Piraniya xwe bi away helbestn sirud hatine hunandin, pir bi bandorin bi ahengin, li ser eqa Xuda, Pxember xan tn gotin.

Mnak:

Ez m xeyday wa gel gel

J derketin cotek wel

Yek x abedn yek Seyd El

Hewar x min

 

Ez m Xeyday waye di kort de

Dar axac danne di nav r de

x abedn, Seyd El daliqandin p de

irt qetiya ji ba Xud de

 

Mnak:

El rabe weha nabe

Bihle pilan nabe

Umr bor mirin habe

Dek t keng peyda ke

 

El dinya gelek pse

Kea eytane blse

Yeqn axret die ji kse

He dil bigre ji dinya y

 

Di ola zd de gelek sirud ayn hene, bi git Qewlin, li ser br baweriya ola zid ne. Ji aliy x, Pr Qewalan ve jiber kir ne. Bi zimanek zelal rewa hatine hunandin. Li jr end pre ji Qewl man, ji kovara Lale, hejmara 8an me girtiye.

man heye bi i nan e

Wek ne erd heb ne ezman e

Ne iya heb ne sikan e

Ne behr heb ne biyan e

Ne mr Birahm Adema

ne Xuresan e

 

R heb terqet e

Erkan heb marfet e

Kaniya sip heb qubalet e

W roj siltan z kaniya sip

Bo mran kir qubalet e

 

Ber erd ezman e

Ber behr binyan e

Ber iya sikan e

Ya siltan zend meder ji te

didin nan e

 

Ya siltan zend merdar ji te

Dide me

Ber loh qelem e

Ber Hawa Adem e

Ber w hing 90 hezar sal ez li ba te me.

 

Di helbestn devik de, xalek diyar dib bala mirov dikine, ew j hebna wayek erotk pir pket. Di astek wisa de ye ku mirov rast w di wjey geln d yn her pket de nabn. Ya d, civakek bi nirxn feodalt, ert ve girday, dibin bandora ola slam de di hundir xwe de girt, di nav civakek wisa de erotzmek ew qas ekere bala mirova dikine.

Mnak:

Ll keik

Kurika ban dike keik

Min cut zer memik

Te dtine

Keik dibe; Ger te zer memik

Min dtine bje nan wan ike

 

Kurik dibe; Ser wan arin

Bin wan spne

Nav narincne, keskin sorin spne

Xemirn elwan ne.

Weke hkn mkewa ne

V herama mkew li ben

Belekn berf li zozan erefdne

Kine weke biqbikn barane

Bihar li av ketine

Mine leqek li nava wan day ne

Aqil sewda li ser min nemayne

 

Heylo delal

Bila ez bibma livaya van berxikan

Ez biketima tet van qzikan

Ez bibama ser rirat biutima bidam ber unika.

Ez biktma lekeke sor her danima li ser wan memika

 

 

Di encam de, wjeya devik ya Kurd deryake b bin ye. Berhemn w heta niha pir km hatne lkoln kirin nivsandin, taybet bi zarav Kurmanc. Min xwest ku ez di v xebata xwe de nern danasnek her end pir km qels be- bala wjehezan wjekaran biknim ser v gencney. Ya din ev bibe sedema linavdanek bo naskirin xwed derketinek li wjeya devik. Her xal, be axn wjeya devik pdiviya xwe bi lkoln berhev kirin heye. Lkolna li ser wjeya devik pir km hatiye kirin, ser ku pdiviyek mezin j re heye, ji ber ku binyat avkaniya wjeya Kurd ye. Ger em dixwazin rast di felsefe, giyan deroniya kesayeta Kurd de bigihin pwste em derya wjeya devik ba bikolin bi zanist binirxnin.

Ji bo zind kirina wjeya Kurd pdiv bi njen kirina wjeya devik nivsandina w heye, da ku hm ziman wjeya Kurd saxlem as were avakirin.

 

Silav hezikirina mim ji we tevan re

 

Nezr Silo

 

 

 

 

apkirin

copyright 2002-2005 info@pen-kurd.org