anmeldung

DERVEYÎKIRIN

Nîzamettîn AKKURT

Em zêde ne di ferqê de ne, lê ev peyv di jiyana me de ciyekî dagirtî digire. Em weke takekesê kurd, ji gelek tiştan ve têne derveyîkirin. Derveyîkirin hê di zaroktiya me de dertê pêşberî me. Ji ber ku nasîna me ji vê peyvê re di temenên biçûk de pêk tê, di salên dîtir de halekî qirase digire û her ku diçe derûniyê ji her alî ve parçe û wesle dike. Lewma derûniya me takekesên kurd birîndar e. Helbet ev birîndarî tenê û tenê bi vê têgeha derveyîkirin ve ne sînordar e. Gelek hêman û amrazên dîtir hene ku alîkarî didin vê rewşê. Çendî ku têgeha derveyîkirin ne sereke têgeh e, ya ku di derûniya mirov de ciyekî zexim digire, lê mirov dikare bibêje ku xwedî ciyekî taybet e.
Takekes xwemalê hêman ango binkeyên civakî ye. Ev xwemalbûna takekes bi xwe re hinek têkiliyên girêdêr tîne. Takekes û civak weke du hêmanên bêgavên hev, di navbera xwe de jî tevahitiyeka têkiliyê berpêş dikin. Takekes li hember van binkeyên civakê ku ev malbat, komik û kom bi xwe ne, berpirsiyar e. Ev berpirsiyariya diyar, di navbera sînorê cewazî û xwemalbûna komê de, ku ev bi xwe re neçariyên etîkî pêwîst dike, nediyariyeka tê fêmkirin diafirîne. Van berpirsiyariyên xwe jî di bingehê kevneşopî, ehlaka giştî û adetan de tîne cî. Çendî ku tîne cî ewqas ew binkeya civakî wî takekesê dipejirîne, ji xwe dihesibîne û xwemalbûna wî dipejirîne û di ser de jî rengê xwe didiyê. Lê heke takekes rabe û zorê li sînorê wê xwemalbûnê bike, wê gavê jî binkeya civakî, êdî kîjan be, zora xwe ya giştî bi hêzdariyeka mezin dertîne pêşberî takekes.

Helbet hêza binkeyên civakî ji ya takekes zaftir e. Lê dîsa jî takekes neçar e ku di hundirê geremalo wê nediyariyê de, xwe bigihîne raderbirîneka cewaziyê. Jixwe bi takekes pêdiviya cewaziyê di vê nediyariyê de dertê. Lewra ya ku xwe kiriye hêza daringî koma xwedî hêz e ango binkeyên civakî ne, lê di heman demê de takekes jî bi gelek hewlan dixwaze ku li hember vê hêza daringî xwe bigihîne radeyeka ku dikare him pê re berbertiyê bike û him jî pîle bi pîle xwe rizgar bike ji wê berpirsiyariya ku hatiye diyarkirin. Ji ber ku takekes bi xwe dizane ev berpirsiyariyên ku li jiyana wî zorê dikin, ne bi viyan û biryara wî hatine danîn. Ev berpirsiyarî bi temamî ji hêla viyan û biryara hişpaka hevbeş a civakê ve hatine danîn û di dirêjahiya dîrokê de xwe gihandine qalikên xwe yên bingehîn. Vêca takekes dema ku jidayik dibe û mezin dibe, bêyî viyan û biryara xwe, xwe di nava vê çemberê de dibîne. Her tişt jê re hatiye dayîn, a ku dikeve ser milê wî tenê û tenê pêkanîn e. Takekes van peywir û berpirsiyariyan çendî bîne cî, ewqas ji hêla civakê û binkeyên wê ve tê pejirandin. Ev bi serê xwe kolekirina takekes e ji aliyê komên civakê ve. Ji ber ku binke û komên civakê bi gelek awayan takekes digirin bin nîrê sîstema xwe. Jixwe pêkanîna vê sîstemê qaşo li ser navê qenciya takekes û birêvebirina civakê ye.

Di vê xalê de şayişa cewaziyê derdikeve holê û takekes neçar dimîne ku li hember rengê parvekirina komî şer li dar bixîne. Ji ber ku binkeyên civakê hemû rengên etîka xwe li ser takekes ferz dike û destûr nade ku di vê navberê de cewazî derkeve halê. Berevajiyê ku takekes dihizire, li ser êşên hebûniyê dêlindêzên parvekirina komî ava dike. Ev hemû dêlindêz tenê ji bo ku takekes were rayê têne lidarxistin. Ger takekes li hember vê zoriyê di wê nediyariyê de bixwaze şayişa cewaziya xwe bigihîne raderbirînekê, wê demê ev dibe sedemê derveyîkirinê. Ev derveyîkirin di pevçûna hêz û cewaziyê de dertê holê. Ger takekes karibe vê cewaziya xwe bigihîne hêzdariya rizgariya takekesî û li hember çespandinan derbikeve, wê gavê dikare her cure binavkirinên li dijî xwe li ser navê nasnameya cewaziyê betal bike. Di heman demê de ev ronahî pêxistin e ji bo dawîkirina derveyîkirinê. Lê ev ji bo me takekesên kurdan ne hêsan e. Ji ber ku dêlindêzên parvekirina komî yên me kurdan ewqas hêzdar in ku bi sînorên xwe yên qalind hiş, bîr û baweriya me dorpêç kirine û nahêlin bînahiya çavên me wê navbera nediyariyê bibîne. Lewma em kurd êşên hebûniyê di canê xwe de her tim zindî dijîn û didin jiyandin. Lewma em kurd her mehkûmê dervekirinê ne.

çapkirin