Di Helbesta Kurd de ayia Estetk waza Hey  
end Gotin Li Ser Helbesta Ehmed Huseyn

 

Nzamettn Akkurt

 

Di qonaxn kevin de hza hunera helbest bi rpvann fonetk ve dihate pvandin. end ku di hunera helbest de ramana ku t der cihek girng girtibe j, bingehn xala hz tim ew rzepvan bne. Di hunera helbesta klask de ev yek li p bye. Yan mijarn weke qafye, pvan, redf yn din weke sstema pvandina hunera helbest hatine pejirandin. Ka helbesta mijara gotin xurt e yan na, bingehn halet pvandin ev bne helbest bi gora radeya van pvanan qelafet xwe daniye hol. Heta di hinek helbestan de ev pvandin ewqas bip ketiye ku, bye sedem ramana helbest gelek li rza pa bimne. Weke mnak mirov dikare pvana arz bide. Ev pvan qalibek e. Piran j ji wjeya ereb derbas derdor bye. Bandoreke mezin li ser wjeya geln li Rojhilatanavn kiriye. Wjeya kurd j para xwe j girtiye. Weke v hinek pvann din j hene.

Helbesta klask a kurd ji gelek aliyn xwe ve di bin bandora helbesta klask a ereb de maye. Ji ber v end hem pvann hik rep n helbest di xwe de weke xwezay hewandiye.

Dsa weke ku di gelek mnakan de t dtin, tev ku bim binkeya helbest di bin v bandora giran de mabe j, ramana kurdiy di xwe de parastiye. Ji nav helbestvann Kurd n navdar ku mora xwe li helbesta klask dane, di v mijar de cewaziya Feqiy Teyran heye, ku w helbesta xwe zde di bin bandora van xaln ku me li jor rz kirin de nehitiye. L ji ber ku mijara me ne ev e, em nekevin kitekitn van.

emka helbesta klask njen ne weke hev in. L bel herdu j bi gor hunera xwe xwed emkek ne. Weke mnak emka hmay(mge) di herduyan de j heye, l ne weke hev. Jixwe girngdayna hmay di helbesta klask de km e. A girng ne avakirina hmayan e. Dsa ayia xweikahiya hunera helbest di hma ramana w de nay gern.

A girng hnandina bim helbest ye. Helbet dema mirov w helbest dixwnin weke xwezay ramana ku t der bal dikne; ev aliy ja w ye. Ne aliy huner ye. Aliy huner di hnandina helbest de ye.

Helbesta njen end ku ji gelek milan ve vediqete ji helbesta klask, va ye di v mil de heman e. Yan em kjan helbest hildin dest bila hildin, em kjan berhema nizanim berhema filan dem em hildin dest bila em hildin, gava ku em mebest li xwe bnin ji bo famkirina hunera w helbest div em li hnandina helbest binrin. Hnandina helbest peyveke biwergir e gelek hmanan di nav xwe de dihewne. Ji bo v wergiriy mirov dikare hinek aliyn weke; hnandina bim, pevbestn, hma, raman, tma mesaj rz bike.

Berevajiy helbesta klask, helbesta njen girngdayna hnandina bim emitandye ber bi pa ve aliyn weke pevbestn, hma raman derxistiye p. Dema ku em weke xalek qala raman dikin, qesda me ne raman an j hizra git ye, mebesta me ramana naveroka w helbest ye.

Yek j aliy hunera gotin heye ku, end ku ji hev dr ketibin j, herdu helbest girngiyek dane v huner. L bi bergehn cewaz. Helbesta klask v yek bi reng pnase, redf, mbalaxa, hunera ibandin hwd. pk tne. Bi hzdariya van yekan helbest xurt serkeftiya xwe kamil dike.

Di helbesta njen de bingehn hman ku helbest hzdar xurt dike, hza hunera hmay ye. Pitre raman mesajn ku di helbest de tne der li pey tn. Hza hunera hmay, xurtbn serkeftina helbest ye. Bi gotineke dtir, end ku di nav helbest de hmayn hatine bikarann lewaz bin, dixwaze ew helbest ji hla kjan helbestvan navdar ve hatibe nivsandin j, ew helbest lewaz e, neserkeft nexurt e.

Her wiha ev rastiyeke eyan e, hza afirandina hmayn serkeft, hza serkeftina helbest bi xwe ye. Rzbna hmann dtir di helbest de pey v yek tn.

Xaleke girng j ziraviya di navbera hunera hma hunera ibandin de ye. Di ser de div b destnankirin ku, ev herdu huner ne yek in. Weke em dizanin yek ji bingehn hmann helbesta klask hunera ibandin ye. Ev huner di helbesta klask de bi rengek serkeft bikar hatiye. Di heman dem de ev huner di helbesta njen de j cih bi cih bikar hatiye t j. Dema ku em l dinrin, ev huner xwemal helbesta klask e. L bel rpvanek wiha nn e ku, mirov rabe bibje ten ten ev huner ji bo helbesta klask e. Her wiha helbestvan njen j dikare v huner di helbesta xwe de bikar bne. Dibe ku ev yek weke hmanek tenit xurt bide helbest. L bel weke ku li jor hate destnankirin, stna helbest xwe li ser v hman ranagire. Stn bingehn hman, di helbesta njen de hunera hmay ye.

Di helbesta dema niha ya kurd de, di v xal de ewtiyek heye. Ev herdu huner bi hev tne tevlhevkirin. Bi gotineke rastir, hunera ibandin bi rengek hman bingehn di helbest de cih digire ev yek weke serkeftina helbest t nandan.

Du sedemn v yek hene: Yek nefelatbn ji helbesta klask e didu j, di xwe de peydanekirina hza hmay ye.

Di helbestek de heke helbestvan ji helbesta klask xwe rizgar felat nekiribe, li klek v yek di na hunera hmay de, hunera ibandin hatibe bikarann, em nikarin ji w helbest re bibjin ew helbesta njen e. Di vir de div gel bi reng pvana helbest ney fmkirin. Bi gotineke dtir mesele ne helbesta serbest an j neserbest e. Dibe ku helbest di aliy pvan de serbest be j, l heke hmann njeniy di xwe de nehewne, em nikarin ji w helbest re bibjin ew helbesta njen e, di ser de j dixwaze bila bi pvana serbest hatibe nivsandin. Her wiha her helbesta ku bi pvan serbest hatiye nivsandin ne helbesta njen e. L helbesta njen ew helbest e ku bi pvana serbest hatiye nivsandin.

Weke berevaj mnaka her ba ji bo v raman helbesta Cembel ye. Ba t zann ku ev helbesta klask e, l bel di gelek cihn helbest de pvana ktey tune, tev ku weke aheng qafiye t de peyda dibe j. Yan bi pvana serbest hatiye nivsandin, li ser v yek em nikarin bibjin ku ev helbest ya njen e. Da ku batirn b fmkirin, em dikarin li end parn helbest binrin:

Ez d rabim landik bikim dar tuy

D hejnim hd hd p destmal p kefiy

Ez d dest xwe bidim dest Cembeliy kur mr Hekaryan

D Cembeliy bik bihlime hviya pre v xwesy

Lor lor Cembeliy mino lor

Tu li ser sere min hat welat Hekaryan zozan jor

ro ez d ser Cembeliy Bik Ehmed pismam

Li gel l era giran ji te re bikim gor.

(Cembel-Kur Mr Hekaryan-hsan Clemrg-APEC-1995-rpel:175)

 

 

Di helbesta njen de hunera bhmayiy

Mijara qafiyey j bi heman reng dirv werdigire. Her helbesta ku di teey xwe de qafiyey dihewne ne helbesta njen e, l bel hin helbest end ku di hinek rzikn xwe de qafiyey peyda bikin j, dikarin di nav koma njeniy de cih bigirin. Ji bo ahenga deng herikn dibe ku di helbest de cih bi cih qafiye peyda bibe.

Di helbesta me de gela mezin di van xalan de derdikeve hol. Weke ku em ji hmay dest p bikin, pirsgireka mezin ev e ku, ev huner bi taybet di helbesta kurd ya ku j re t gotin Helbesta Njen de cih qalib xwe tam negirtiye. Hunera hmay hatibe famkirin j, maf w nehatiye dayn. Di ser de j li ser nav hmay, bhmay bye serdest.

Ji bo v em dikarin li ser end helbestan rawestin:

Weke mnak em dikarin ji aliy hunera hmay ve li ser end helbestn Ehmed Huseyn bisekinin. Di pirtka Bazbend kewname de helbesta yek Ji We Vedigerim e. Keriyek ji helbest:

...

Hela de werin

V xwna kevzgirt

Ji xwelibakirina mmn xemgn dawerivnin

(Bazbend kewname-Ehmed Huseyn-APEC-1999-rpel:15. Binxzkirin xwemal min e N.A.)

Niha di dil min de tengasiyek dibe pirseke wiha ber bi hi min ve die: Ev ye?

Raste rast em bi hsan dikarin bibjin ku ev ne hma ye. Ev bhmay ye, bi gotineke dtir ev tevlhevkirina hmay ye. Dema ku te raste rast di nav helbest de xwelibakirina mm bi kar an, jixwe ev hmaya xemgniy ye. W dem i lazim e ku tu radib peyva xemgn datn klek? Ma ev ne bhmay be i ye?

Dsa di heman helbest de,

...

bi azad, li agirdanka gulberoya we

vedigerim.

Di helbest de hmaya agirdank gulberoy gelek nzk hev in. Her wiha agirdank teqabl azadiy dike. Dsa gulbero di xwe de serbest, ronah azadiy wedigire. Madem di hundir heman rzik de agirdank heye, w dem i wate heye ku peyva azad li klek hatiye dann? car ku weke qedneka navdr agirdanka gulberoy pnaseyek heye, bikaranna peyva azad i watey dide?

Dsa di heman pirtk de helbesta Diyarbekir heye. Di helbest de rzikeke bi reng,

De tovn biy li w al snor a ke bi silava xwe!

Mirov dikare bipirse ev tovn biy derbirna kjan hmay dike?

Pey re helbesta Mehabad t. Ji v helbest end (b)hma em dikarin wiha nan bikin:

...

Penabern xewn ne, di simbln xewn de

xwe libakirina te dibnin.

...

di olmpiyada xwed de

Niha ev i hma ne, ne diyar in. Jixwe ev ne hma ne.

Di heman pirtk de di helbesta Kewbaz kerr dengvedana dijwar a bazinn taristan de em dikarin mnakn wiha bidin:

...

Li ber pencereyn dirand....

Hustuxwariya ferhenga evraz kul...

...

regehn tenhatiy...(regeh li k, tenhat li k???!)

...

Avgernka reekon ramana leylan...(Ev ye???!)(Hem binxzkirin xwemal min in. N.A.)

 

Teb mirov dikare li ser van gotinn wiha gotbj bike. L ev yeka bi rengek tj dijwar rastn e ku, ev ne hma ne. Berevaj bhma ne.

Dsa di heman helbest de, di bea diduyan de, di rpel 34an de, di nav arnek de tam 9 caran peyva xwe bi kar hatiye. Di helbesta Ji ber ku de tam 38 caran gotina ji ber ku hatine dubarekirin. Bikaranna rengn weke bi, ji, di, li aliyek, a girng di helbestan de bhmay serdest e. Ev j mijareke dtir e. Ji bo rexneke berfireh div mirov hem pirtkan bike mijar.

Ez bi xwe weke exsek ji helbestn Ehmed Huseyn hez dikim. Gelek sedemn v yek hene. L bel yekem sedem v hezkirin ne hunera hmay ye. Jixwe weke min got ew nn e. Ji aliy bikaranna ziman leyistina ziman ve Ehmed Huseyn tevkariyeke mezin daye wjeya kurd. Ev rastiyek e. Helbet ev j radeyeke helbestvaniy ye. L bel dema ku me got helbesta njen, di ser de j me qala asta helbest kir, w dem div em li hza hunera hmay binrin. Ger di helbest de hza hunera hmay tunebe, di na w de hunera bhmay hebe: W dem em i nav l bikin?

T zann Seyday Cegerxwn ji helbesta klask derbasbna helbesta njen xwed cihek girng e. Li ba gelek taybetmendiyan, a ku w navdar kiriye hitiye helbestn w cihn layiq bigirin, bikaranna hunera hmay ya w ye. Helbestvan mezin di helbestn xwe de hza hmay ba bi kar aniye. Li klek v yek mirov him di helbestn w de him j li klek wan hmayan peyveke zde yan j km nabne. Ew otorteyek e.

L bel ev j rastiyek e, yn ku pit v helbestvan mezin hatine gelek bandor j girtine. Ev titek xwezay ye. Ev al rexne naxwe.

Her wiha ev j heye, bi taybet di helbesta niha ya kurd de. Bikaranna hmay nay kirin, ango ev hz peyda nabe. Di na v de i t kirin?

Di na v de derbirn pnaseyeke ecb sosret t kirin, li ser nav hmay. Ev pnaseyn ecb sosret ne hma ne. Dibe ku gotinn xwe bin, l di aliy hza hunera hmay de sifir in. Rast e kurdiya me ji aliy leyistandin ed ed bikarann de nehatiye ezmnekirin. Yek rabe du peyvn normal li hev ba bide, her kes dibje wey ew gotineke xwe e! Dibe ku xwe be, l di helbest de xwebna w gotin tr nake. Div ji aliy huner ve j derbirna hmeyek be. Heke nebe, w dem ew nab helbesta xwed radeya njen payebilind. Weke Ehmed Huseyn bi kar aniye ; Avgernka reekon ramana leylan... rast e, ji aliy ahenga gotin ve xwe e. L div em bizanin ku helbestvan van gotinan weke gotinn xwe li pey hev rz nekirine, berevaj helbest nivsandiye. Heke helbest e, w gav div em li hmaya w an j bhmaya w binrin. Di vir de mebesta min ne yekser rexnekirina helbesta Ehmed Huseyn ye, dibe ku dema p de li ser helbestn v helbestvan me lkolnek pk were. L weke peyitandina rewek ez dikarim bibjim ku, ji ber mijara me helbesta klask ya njen ye, ev helbestn wiha weke waz helbestn serbest in. Ne helbestn njen in. Ji ber ku ji aliy waz ve lingek helbest h li helbesta kevin e, lingek j ye p xwe gihandiye helbesta serbest.

Ev j heye, hma nay kirin, ev dihle ku raderbirn dirj bibe. Helbestvan dixwaze w raman an j derbirna di mejiy w de lepitiye bigihne pnaseyek. Ev pnase j div bi peyvn wisa b avakirin ku, gava xwendekar avn xwe li ser gerandin, yekser fam bike, ka mebest cih gihtin i ye. Cih tune ji wan pyvn zde re ku karibin v pnasey a bidine famkirin. Ji bo v yek j hendazeyet hz lazim e. Ew kesn ku nikarin ji heq v werin i dikin?

Ew j radibin da ku pnasey pk bnin, li dora peyvan diin tn. Hevokn dirj ava dikin. W hz bi xwe re nabnin ku wan peyvn teqabl hmay dike dikare bibe raderbirna pnasey di cih de kamil bnin ba hev. Peyvn bwate, weke ku titek balk be, li pey hev rz dikin, an j ser li wan sembolan dixin ku, bi xwe j nizanin ka hedef gihtina daw i ye.

Weke daw div b gotin ku helbest di hundir xwe de hunera hmay pk anbe, li hember kevneopiya helbesta kevin rabibe, qalibn xwemal w li bin guh hev xistibe qalibn kevin rxandibe, em hing bi dilek xwe dikarin bibjin ev helbesta njen e.

 

09.12.06

Nzamettn Akkurt

nizamettinakkurt@yahoo.de 

 

 

apkirin

copyright 2002-2006 info@pen-kurd.org